Hà Nội tạo hành lang pháp lý khai thác hiệu quả quỹ đất bãi sông, bãi nổi

Đây là một trong những nội dung cụ thể hóa điểm đ, khoản 2, Điều 24 của Luật Thủ đô năm 2026, tạo cơ sở pháp lý nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng quỹ đất ven sông trên địa bàn Thủ đô.

Nghị quyết quy định phạm vi điều chỉnh đối với việc sử dụng, khai thác quỹ đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi ở các tuyến sông có đê để sản xuất nông nghiệp; phát triển nông nghiệp sinh thái; sản xuất nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân sử dụng đất nông nghiệp; các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai, nông nghiệp, đê điều, thủy lợi, phòng chống thiên tai, xây dựng và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đáng chú ý, Nghị quyết lần đầu tiên đưa ra các khái niệm cụ thể về “nông nghiệp sinh thái” và “nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm”. Trong đó, nông nghiệp sinh thái được xác định là hệ thống sản xuất dựa trên việc khai thác các quá trình tự nhiên như tái tạo đất, cân bằng sinh học, phân hủy hữu cơ nhằm bảo vệ đa dạng sinh học và môi trường. Còn mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm là sự kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp với hoạt động tham quan, học tập, trải nghiệm môi trường tự nhiên và quy trình sản xuất của người dân, du khách.

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, việc bổ sung các mô hình sản xuất mới sẽ mở ra dư địa phát triển kinh tế nông nghiệp đa giá trị, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập cho người dân khu vực ven sông.

Nghị quyết đặt ra các nguyên tắc chặt chẽ đối với việc sử dụng quỹ đất bãi sông, bãi nổi. Theo đó, mọi hoạt động khai thác phải phù hợp với quy hoạch đê điều và phòng, chống lũ của tuyến sông có đê, cũng như các quy hoạch có liên quan; tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về đất đai, xây dựng, thủy lợi, bảo vệ môi trường và phòng, chống thiên tai.

Các tổ chức, cá nhân sử dụng đất phải chủ động xây dựng phương án bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ, hạn chế tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra; đồng thời không làm gia tăng rủi ro thiên tai hoặc ảnh hưởng đến môi trường và nguồn nước.

Nghị quyết cũng quy định rõ đất phải được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận quyền sử dụng hợp pháp; người sử dụng đất phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định. Đặc biệt, các công trình được xây dựng trên đất nông nghiệp tại bãi sông, bãi nổi chỉ được phục vụ mục đích sản xuất nông nghiệp, không được sử dụng làm nơi ở hoặc chứa các loại hóa chất độc hại.

Để đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân trong quá trình sản xuất, dự thảo Nghị quyết cho phép sử dụng một phần diện tích đất để xây dựng, lắp dựng công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Điều kiện đặt ra là khu đất phải có diện tích từ 1.000m² trở lên; vị trí công trình nằm ngoài phạm vi bảo vệ đê điều, thủy lợi, không thuộc khu vực sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở nguy hiểm; đồng thời có cao độ tự nhiên tương đương mức nước lũ báo động I trở lên.

Diện tích công trình được quy định theo quy mô khu đất. Cụ thể, khu đất từ 1.000m² đến 5.000m² được xây dựng tối đa 10m² công trình; từ trên 5.000m² đến 10.000m² được xây dựng tối đa 15m²; từ trên 10.000m² được xây dựng tối đa 20m².

Các công trình chỉ được xây dựng một tầng, chiều cao không quá 4m, không có tầng hầm, sử dụng kết cấu bán kiên cố, dễ tháo dỡ và mái lợp vật liệu nhẹ. Ngoài ra, người dân được phép lắp dựng nhà màng, nhà lưới bằng các vật liệu thân thiện môi trường, dễ tháo lắp như tre, gỗ hoặc thép. Tuy nhiên, không được xây dựng tường bao, hàng rào kiên cố, không san lấp hoặc tôn cao mặt bằng bãi sông hiện trạng.

Một trong những nội dung mới đáng chú ý của dự thảo Nghị quyết là quy định cụ thể về việc sử dụng đất bãi sông để phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch và giáo dục trải nghiệm. Theo đó, tổng diện tích khu đất phải từ 10.000m² trở lên và phải có phương án sử dụng đất được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận. Phương án này phải thể hiện đầy đủ giải pháp thiết kế công trình, phương án tổ chức sản xuất, khai thác du lịch và các biện pháp bảo đảm an toàn. Các công trình chỉ được xây dựng ở khu vực bảo đảm điều kiện an toàn đê điều, phòng, chống lũ và không thuộc khu vực có nguy cơ sạt lở.

Nghị quyết cũng quy định cụ thể hồ sơ, trình tự và thẩm quyền giải quyết đối với các hoạt động xây dựng công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp hoặc triển khai mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm. Đối với công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp, thẩm quyền chấp thuận thuộc UBND cấp xã. Thời gian giải quyết hồ sơ không quá 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đối với phương án sử dụng đất kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm, cá nhân nộp hồ sơ tại UBND cấp xã; tổ chức hoặc các dự án nằm trên địa bàn từ hai xã trở lên nộp hồ sơ tại Sở Nông nghiệp và Môi trường. Thời gian thẩm định và chấp thuận tối đa là 10 ngày làm việc đối với cá nhân và 15 ngày làm việc đối với tổ chức. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.