Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% người yếu thế được lập hồ sơ an sinh xã hội số, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Tuy nhiên, để những người cao tuổi, người khuyết tật và các hộ khó khăn thực sự được hưởng lợi, việc số hóa cần đi đôi với rà soát đúng đối tượng, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ và nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

Hướng tới quản lý an sinh xã hội bằng dữ liệu số
Ngày 26-10-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 418/KH-UBND về thực hiện các nhiệm vụ bảo đảm an sinh xã hội, hỗ trợ người yếu thế trên địa bàn thành phố. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là đến năm 2030, 100% người yếu thế được lập hồ sơ an sinh xã hội số theo vòng đời, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; 100% người dân có sổ theo dõi sức khỏe điện tử và được khám sức khỏe định kỳ; 100% đối tượng hưởng trợ cấp xã hội được chi trả bằng phương thức không dùng tiền mặt.
Thành phố cũng hướng tới hình thành hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao trùm, hiện đại, bảo đảm sàn an sinh tối thiểu cho người dân Thủ đô. Đây là những mục tiêu quan trọng trong bối cảnh nhu cầu trợ giúp xã hội ngày càng đa dạng, đặc biệt đối với người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và những người thiếu nguồn lực tự bảo đảm cuộc sống.
Số hóa hồ sơ an sinh được kỳ vọng giúp khắc phục những hạn chế này thông qua việc chuẩn hóa dữ liệu, cập nhật thông tin và tăng cường kết nối giữa các cơ quan quản lý. Thay vì phải khai báo lại những thông tin đã được cơ quan nhà nước quản lý, người dân có thể được hỗ trợ giải quyết thủ tục trên cơ sở dữ liệu đã có, giảm thời gian đi lại và giấy tờ không cần thiết.
Đáng chú ý, hồ sơ an sinh xã hội số theo vòng đời không chỉ phục vụ việc xác định người đang hưởng trợ cấp mà còn hướng tới theo dõi sự thay đổi về nhu cầu hỗ trợ trong những giai đoạn khác nhau của cuộc sống.
Những rào cản từ thực tế triển khai ở xã, phường
Mặc dù số hóa được kỳ vọng nâng cao hiệu quả quản lý, quá trình triển khai cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt với những người có khả năng tiếp cận công nghệ hạn chế như: Người cao tuổi sống một mình, người khuyết tật nặng, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc ít sử dụng thiết bị thông minh...

Tại xã Thư Lâm, việc ứng dụng dữ liệu số đang từng bước được triển khai gắn với nhu cầu chăm sóc sức khỏe của các nhóm yếu thế. Trong tháng 11-2026, Bệnh viện Đa khoa Bắc Thăng Long phối hợp với Trạm Y tế xã tổ chức khám sức khỏe tổng quát miễn phí cho hơn 100 người khuyết tật, người có hoàn cảnh khó khăn. Bên cạnh hoạt động thăm khám, người dân được lập hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo cơ sở để theo dõi tình trạng sức khỏe và hỗ trợ công tác quản lý, chăm sóc lâu dài.
Tương tự, tại phường Việt Hưng, công tác rà soát hoàn cảnh người dân được triển khai từ các tổ dân phố nhằm xác định nhu cầu hỗ trợ cụ thể của từng hộ gia đình. Địa phương yêu cầu các tổ dân phố rà soát kỹ hoàn cảnh từng hộ, đề xuất hình thức trợ giúp phù hợp, từ hỗ trợ nhà ở, sinh kế đến chăm sóc y tế và học tập. Cách tiếp cận này cho thấy vai trò quan trọng của việc nắm bắt hoàn cảnh thực tế tại cộng đồng. Trong quá trình xây dựng hồ sơ an sinh xã hội số, thông tin do cơ sở rà soát và xác minh sẽ là nguồn dữ liệu cần thiết để nhận diện đúng đối tượng, xác định nhu cầu hỗ trợ và hạn chế nguy cơ bỏ sót người yếu thế.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp cần trợ giúp đều đã được nhận diện hoặc có đầy đủ thông tin trong hệ thống quản lý. Những người sống một mình, không có người thân thường xuyên hỗ trợ, có hoàn cảnh thay đổi đột ngột hoặc phát sinh khó khăn sau biến cố có thể cần được rà soát, xác minh bổ sung. Vì vậy, nếu quá trình số hóa chỉ tập trung chuyển những danh sách hiện có lên môi trường điện tử mà không khảo sát, cập nhật thông tin tại cộng đồng, nguy cơ bỏ sót đối tượng vẫn có thể xảy ra.
Đặc biệt, trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc phân công trách nhiệm, phối hợp giữa các bộ phận chuyên môn và cập nhật dữ liệu cần được thực hiện thống nhất. Cán bộ phụ trách an sinh xã hội tại xã, phường không chỉ giải quyết thủ tục mà còn phải phối hợp với tổ dân phố, thôn, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể để nắm bắt kịp thời những trường hợp cần hỗ trợ.
Bên cạnh đó, việc liên thông dữ liệu cũng phải đi đôi với bảo vệ thông tin cá nhân. Hồ sơ an sinh có thể chứa thông tin nhạy cảm về sức khỏe, mức độ khuyết tật, hoàn cảnh kinh tế và điều kiện gia đình. Do đó, cần phân định rõ quyền truy cập, mục đích sử dụng và trách nhiệm bảo mật, tránh để việc chia sẻ dữ liệu vượt quá phạm vi cần thiết hoặc phát sinh nguy cơ lộ lọt thông tin.
Số hóa phải đi đôi với hỗ trợ trực tiếp người dân
Không chỉ tập trung xây dựng hệ thống dữ liệu, Hà Nội còn chú trọng hỗ trợ trực tiếp những người gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số. Tính đến đầu tháng 11-2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội đã hỗ trợ hơn 19.000 người thuộc các nhóm người có công, người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, hộ cận nghèo và những trường hợp yếu thế.
Đáng chú ý, hoạt động hỗ trợ được triển khai từ khâu tiếp nhận, số hóa hồ sơ, đối soát dữ liệu dân cư đến trả kết quả tại nhà đối với những trường hợp có nhu cầu. Đây là cách làm thiết thực nhằm giảm rào cản công nghệ và đi lại, giúp người dân tiếp cận dịch vụ hành chính thuận tiện hơn.
Để thực hiện mục tiêu không bỏ sót người yếu thế, Hà Nội đã yêu cầu chính quyền các xã, phường khẩn trương rà soát, lập danh sách những người cần trợ giúp trên địa bàn và thường xuyên cập nhật các trường hợp mới phát sinh. Theo kế hoạch triển khai, các xã, phường phải hoàn thành rà soát bước đầu trước ngày 15-11-2026, đồng thời tiếp tục hoàn thiện báo cáo, cập nhật danh sách và thực hiện các nhiệm vụ liên quan. Việc rà soát cần đặc biệt chú trọng những trường hợp khó tiếp cận thông tin, người cao tuổi sống đơn thân, người khuyết tật, hộ có hoàn cảnh khó khăn và những người có nguy cơ bị bỏ sót trong quá trình thực hiện chính sách.
Cùng với đó, thành phố yêu cầu bố trí công chức làm đầu mối phụ trách an sinh xã hội tại UBND cấp xã, phường, thực hiện nhiệm vụ tiếp nhận thông tin, theo dõi và phối hợp giải quyết khó khăn, vướng mắc của người dân. Đây là yêu cầu quan trọng để bảo đảm quá trình quản lý bằng dữ liệu số vẫn duy trì được sự hỗ trợ trực tiếp đối với những người không đủ khả năng tự thực hiện thủ tục.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.