Hà Nội phê duyệt Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000

Sông Hồng là trục không gian chiến lược của Thủ đô

Theo Quyết định phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở), phạm vi, quy mô: Khu vực nghiên cứu lập điều chỉnh tổng thể quy hoạch thuộc địa giới hành chính 16 phường/xã gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân.

Ranh giới và phạm vi nghiên cứu gồm: Phía Bắc sông cơ bản lấy đến đê tả ngạn sông Hồng, thuộc các xã Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng và các phường Bồ Đề, Long Biên. Phía Nam sông cơ bản lấy đến đê hữu ngạn sông Hồng, thuộc các phường Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và các xã Ô Diên, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân; phía Tây giáp cầu Hồng Hà; phía Đông giáp cầu Mễ Sở. Quy mô diện tích nghiên cứu khoảng 11.418,96 ha.

Về quan điểm, cụ thể hóa định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm; xác định sông Hồng là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô. Hình thành không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Trong đó, ưu tiên 3 định hướng: An toàn - Sinh thái - Giao thông. Việc phát triển không gian đô thị, sử dụng bãi sông, bố trí công trình và hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, làng nghề truyền thống và hệ sinh thái sông; gắn cải tạo, chỉnh trang, tái thiết dân cư ngoài đê với nâng cao chất lượng sống, bảo đảm an sinh xã hội. Đồng thời, kế thừa các nội dung quy hoạch, dự án còn phù hợp; khớp nối đồng bộ với hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và không gian các phân khu lân cận.

Về mục tiêu, hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng; kết nối không gian đô thị hai bờ sông thành một cấu trúc thống nhất, phát huy giá trị cảnh quan, văn hóa, lịch sử và tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội của khu vực.

Xác định vị trí, hướng tuyến giao thông kết hợp hệ thống cầu vượt sông; kết nối đồng bộ các loại hình giao thông dọc, ngang sông, giao thông công cộng, đường thủy và đường sắt đô thị. Từng bước di dời, sắp xếp, quy hoạch lại kết hợp cải tạo chỉnh trang khu dân cư ngoài đê; xác định các khu vực cải tạo chỉnh trang, tái định cư, tái thiết và xây dựng mới; cân đối quy mô dân số với khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng.

Xác định chức năng sử dụng đất, chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc, khung hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và yêu cầu tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan; đề xuất các hạng mục ưu tiên đầu tư và nguồn lực thực hiện. Đồng thời, làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, triển khai các dự án đầu tư xây dựng và quản lý đất đai, quản lý xây dựng theo quy hoạch được duyệt.

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13-5-2026, không gian hai bên sông Hồng được định hướng là trục không gian xanh, văn hóa, đổi mới sáng tạo, kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị; hình thành không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Phát triển không gian hai bên sông trên cơ sở tôn trọng địa hình tự nhiên, bảo đảm không gian thoát lũ và an toàn hệ thống đê điều; tổ chức các công trình công cộng, công viên, văn hóa, dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí và các khu chức năng đô thị; tăng cường kết nối hai bờ sông với đô thị trung tâm.

Hai bên sông là trục không gian xanh, văn hóa, lịch sử, cảnh quan chủ đạo của đô thị trung tâm; không gian công cộng phục vụ các hoạt động văn hóa, lễ hội, du lịch, thể dục thể thao và sinh hoạt cộng đồng. Đồng thời, là khu vực phát triển các chức năng dịch vụ, thương mại, đổi mới sáng tạo, đô thị mới và tái thiết, cải tạo chỉnh trang làng xóm lâu đời, gắn với các đầu mối hạ tầng giao thông và không gian ven sông.

Là không gian thoát lũ, không gian sinh thái và mặt nước quan trọng; việc khai thác, sử dụng đất bãi sông phải bảo đảm chức năng phòng, chống thiên tai và tuân thủ các quy hoạch chuyên ngành có liên quan.

Quy mô dân số từ 800 nghìn đến 1,2 triệu người

Các chỉ tiêu dự báo phát triển và các chỉ tiêu quy hoạch: Quy mô dân số từ 800.000 đến 1.200.000 người. Quy mô dân số dự báo ngưỡng tối đa để tính toán đất đai phục vụ nhu cầu phát triển đô thị và khả năng chịu tải tối đa của hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Quy mô dân số cụ thể sẽ phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các điều kiện theо yêu cầu an toàn thoát lũ, đê điều được cấp thẩm quyền chấp thuận theo quy định.

Quy mô diện tích xây dựng và tôn cao bãi sông sẽ được xác định cụ thể trong quá trình lập dự án đầu tư xây dựng. Các nội dung liên quan đến thoát lũ, bảo đảm an toàn đê điều sẽ được gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định, trình UBND thành phố xem xét theo quy định tại Điều 26 Luật Đê điều.

Các đề xuất trong đồ án Điều chỉnh Quy hoạch phân khu sông Hồng được xây dựng trên cơ sở Báo cáo mô hình tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động đến an toàn thoát lũ của Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thực hiện. Báo cáo đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND thành phố Hà Nội thống nhất tại Văn bản số 467/TB-(BNNMT-UBTPHN) ngày 6-5-2026.

Trong giai đoạn xin ý kiến các cấp, ngành, cơ quan, tổ chức, chuyên gia và cộng đồng dân cư, đồ án tiếp tục được cập nhật theo chỉ đạo tại Thông báo số 538-TB/TU ngày 5-7-2026 của Ban Thường vụ Thành ủy; ý kiến góp ý của các phường, xã thuộc phạm vi lập quy hoạch và Báo cáo số 816-BC/ĐU ngày 3-9-2026 của Đảng ủy UBND thành phố về rà soát, đề xuất phương án ứng xử đối với các di tích lịch sử - văn hóa, làng nghề truyền thống. Những điều chỉnh này dẫn đến thay đổi các phương án quy hoạch so với phương án đã được tính toán trước đó, do đó cần cập nhật vào mô hình thủy văn, thủy lực để đánh giá đầy đủ mức độ an toàn phòng, chống lũ.

Đối với từng dự án thành phần thuộc phạm vi quy hoạch, chủ đầu tư phải thực hiện tính toán thủy văn, thủy lực và đánh giá tác động cụ thể, bảo đảm khả năng thoát lũ và an toàn đê điều của hệ thống sông theo đúng quy định.

Định hình không gian đô thị ven sông Hồng theo hướng hài hòa, bền vững

Nguyên tắc tổ chức không gian đô thị được xác định theo cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông. Cụ thể, lớp sát bờ sông được bố trí các khu vực ngập nước; tiếp đến là các khu bán ngập, tổ chức công viên, cây xanh, quảng trường; khu vực ít ngập bố trí dịch vụ du lịch và các công trình thấp tầng có thể tháo lắp; lớp sát đê được định hướng phát triển các khu chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.

Cấu trúc đô thị được tổ chức theo dạng tuyến tính, với trục giao thông dọc xuyên suốt; các mạng lưới giao thông đan xen theo dạng xương cá. Các cầu kết nối hai bên bờ sông được xác định là những trục ngang chính, liên kết với các khu trung tâm và khu chức năng ở hai bên sông. Các khu vực phát triển đô thị phải bảo đảm yêu cầu an toàn phòng, chống lũ, đồng thời tuân thủ định hướng tổ chức không gian theo quy hoạch.

Đối với khu vực ven sông Hồng, nơi có nhiều khu dân cư hình thành lâu đời, làng nghề truyền thống, di tích lịch sử - văn hóa và thiết chế cộng đồng, nguyên tắc quy hoạch là phân loại theo điều kiện thực tế, không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê. Theo đó, các khu vực được chia thành ba nhóm chính: Khu vực được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; khu vực phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy, an toàn vệ sinh môi trường; và khu vực tái thiết đô thị.

Việc phân loại các khu vực căn cứ vào mức độ bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ; phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ, các nút giao thông và công trình hạ tầng; khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường; giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống; chất lượng hạ tầng hiện hữu cũng như vị trí trong cấu trúc phát triển đô thị mới. Đối với những làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, quy hoạch ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.

Các khu vực thuộc diện di dời để tái thiết bao gồm: Khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ; khu vực nằm trong phạm vi mở đường giao thông, bao gồm trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông và công trình hạ tầng.

Khu vực được xác định là không gian trung tâm, động lực phát triển của toàn bộ trục không gian cảnh quan sông Hồng, bao gồm toàn bộ khu vực trong Vành đai II (đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy) và một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.

Khu vực thuộc phạm vi thực hiện các dự án phục vụ tái định cư, gồm các khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.

Song song với việc sắp xếp, tái thiết không gian đô thị, quy hoạch đặt ra yêu cầu bảo tồn các di tích lịch sử - văn hóa, địa điểm lưu niệm các sự kiện cách mạng, kháng chiến, bao gồm cả di tích đã được xếp hạng và chưa được xếp hạng, gắn với cộng đồng dân cư.

Trong các bước triển khai tiếp theo, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xác định cụ thể giải pháp quy hoạch đối với từng khu vực, bao gồm cải tạo, chỉnh trang có điều kiện hoặc di dời để tái thiết. Các giải pháp này sẽ gắn với những quy định về quy hoạch, kiến trúc và hạ tầng đặc thù, được cụ thể hóa trong Quy định quản lý theo Quy hoạch phân khu, Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư.

Về yêu cầu cụ thể hóa ở giai đoạn tiếp theo, vị trí, ranh giới, quy mô và chỉ tiêu sử dụng đất của các ô quy hoạch được cụ thể hóa trong quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, dự án đầu tư trên cơ sở khảo sát địa hình, địa chất, thủy văn và hồ sơ quản lý đất đai.

Quy hoạch chi tiết là bước cụ thể hóa các chức năng, chỉ tiêu sử dụng đất của Quy hoạch phân khu, cần đảm bảo phù hợp với định hướng của Quy hoạch phân khu, bảo đảm phù hợp chỉ tiêu khống chế chung, không làm thay đổi định hướng Quy hoạch phân khu. Các nội dung điều chỉnh định hướng, chức năng hoặc chỉ tiêu phải được báo cáo cấp thẩm quyền xem xét theo đúng trình tự quy định.

Định hình trục xanh, văn hóa và cảnh quan trung tâm dọc sông Hồng

Không gian hai bên sông Hồng được định hướng tổ chức thành trục xanh, văn hóa và cảnh quan trung tâm của thành phố. Cấu trúc không gian gồm các lớp mặt nước, bãi sông, công viên, khu dân cư và đô thị, kết nối với hệ thống giao thông dọc sông, các cầu vượt sông và những trục giao thông ngang.

Theo định hướng quy hoạch, toàn tuyến được chia thành 3 đoạn với tính chất không gian và chức năng khác nhau.

Đoạn D1 (từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long): Định hướng phát triển không gian kiến trúc cảnh quan sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, không gian làng xóm, thể dục thể thao, trung tâm nghiên cứu, trải nghiệm và các khu đô thị mới có mật độ xây dựng thấp. Các công trình cao tầng được bố trí tại khu vực Chu Phan - Tráng Việt và khu vực xung quanh cầu Thượng Cát, gắn với các đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát, depot đường sắt, tạo điểm nhấn kiến trúc cho khu vực.

Đoạn D2 (từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì): Được định hướng phát triển thành khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa - nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch, đổi mới sáng tạo và các công viên văn hóa, nghệ thuật. Đồng thời, phát triển các khu đô thị mới, đô thị tái định cư và đô thị đa mục tiêu.

Tại khu vực bờ hữu sông Hồng, không gian "Phòng khách đô thị" được tổ chức với hệ thống công viên đô thị, kết hợp tái thiết các khu dân cư hiện hữu và phát triển các không gian đa chức năng. Một số công trình công cộng, văn hóa quan trọng được bố trí làm điểm nhấn cho toàn bộ khu vực phía bờ hữu sông Hồng.

Tại bờ tả sông Hồng, định hướng phát triển các khu chức năng đô thị hiện đại, gồm hệ thống công trình công cộng đô thị và các loại hình nhà ở đa dạng, bảo đảm hài hòa với cảnh quan chung, đồng thời tạo điểm nhấn cho tổng thể không gian cảnh quan sông Hồng. Hệ thống công viên đô thị được bố trí dọc hai bên bờ sông và tại khu vực bãi giữa sông Hồng. Đặc biệt, khu vực này dự kiến bố trí tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây - Cổ Loa.

Đoạn D3 (từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở): Định hướng phát triển hệ thống công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái kết hợp các hoạt động trải nghiệm. Cùng với đó là các khu vực phát triển chức năng đô thị gắn với hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ hoạt động du lịch.

Ưu tiên triển khai trục đại lộ, công viên và các khu tái định cư

Theo nội dung quy hoạch xây dựng đợt đầu và kế hoạch thực hiện Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở), việc phân chia các dự án thành phần được thực hiện theo Nghị quyết số 18/NQ-HĐND ngày 11-5-2026 của HĐND thành phố Hà Nội về quyết định chủ trương đầu tư Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng trên địa bàn thành phố, các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có) và những quy định khác của thành phố.

Trong giai đoạn đầu, thành phố tập trung triển khai các dự án thành phần gồm: Trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; công viên công cộng phường Phú Thượng; công viên bãi sông phường Hồng Hà; khu Phòng khách đô thị; khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam; khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.

Ở giai đoạn sau, thành phố sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại theo kế hoạch. Cùng với đó, quy hoạch định hướng xây dựng các khu chức năng đô thị mới, bao gồm khu nhà ở mới, công trình công cộng hành chính, thương mại, dịch vụ... nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị.

Các nội dung quy hoạch xây dựng đợt đầu sẽ tiếp tục được điều chỉnh phù hợp với kế hoạch phát triển chung của Thủ đô Hà Nội, đặc biệt là yêu cầu phát triển, kết nối đồng bộ hệ thống hạ tầng khung.

Về tổ chức thực hiện, Sở Xây dựng có trách nhiệm kiểm tra, xác nhận hồ sơ bản vẽ Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở), bảo đảm phù hợp với quyết định phê duyệt của UBND thành phố; đồng thời lưu trữ hồ sơ đồ án theo quy định.

Sau khi quy hoạch được phê duyệt, Sở Xây dựng tiếp tục rà soát, cập nhật các nội dung điều chỉnh, bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm theo tinh thần Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11-12-2025 của Quốc hội.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, chịu trách nhiệm thẩm định Báo cáo đánh giá tác động đến khả năng thoát lũ và an toàn đê điều của đồ án quy hoạch, báo cáo UBND thành phố xem xét, quyết định. Đồng thời, rà soát diện tích quỹ đất xây dựng và diện tích tôn nền ngoài bãi sông trong đồ án, báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường để cập nhật trong quá trình sửa đổi Quyết định số 257 ngày 18-2-2016 của Thủ tướng Chính phủ.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng có trách nhiệm kiểm tra, hướng dẫn các nội dung liên quan đến đất đai, bảo vệ môi trường, thủy lợi, phòng, chống thiên tai, an toàn thoát lũ và đê điều theo chức năng, nhiệm vụ; phối hợp xác định các điều kiện, thủ tục chuyên ngành trước khi triển khai dự án.

Đáng chú ý, trong quá trình lập quy hoạch chi tiết và triển khai các dự án đầu tư thuộc phạm vi quy hoạch, nếu kết quả tính toán thủy lực cho thấy không bảo đảm yêu cầu phòng, chống lũ, thoát lũ và an toàn đê điều, cơ quan chủ trì có trách nhiệm tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng.

Ban Quản lý đồ án quy hoạch kiến trúc chủ trì, phối hợp với Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, UBND các phường, xã và các cơ quan liên quan tổ chức công bố công khai quy hoạch được duyệt theo phân công của UBND thành phố; cung cấp thông tin để các tổ chức, cơ quan và nhân dân biết, thực hiện, giám sát.

Các sở, ngành liên quan căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao hướng dẫn thủ tục về đầu tư, xây dựng, đất đai, bảo tồn di sản, hạ tầng chuyên ngành và huy động nguồn lực; phối hợp xây dựng kế hoạch thực hiện quy hoạch, kiểm tra, giám sát quá trình triển khai theo quy định.

Đối với UBND các phường, xã nằm trong phạm vi quy hoạch, nhiệm vụ trọng tâm là quản lý đất đai, trật tự xây dựng, hành lang bảo vệ đê và đất bãi sông; kiểm tra, giám sát việc xây dựng theo quy hoạch, xử lý vi phạm theo thẩm quyền. Các địa phương đồng thời phối hợp rà soát những khu dân cư được phép tồn tại, bảo vệ; xây dựng phương án di dời, tái định cư theo quy định, không để phát sinh tình trạng lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép.

Việc phân công cụ thể trách nhiệm cho từng sở, ngành và địa phương nhằm bảo đảm quá trình triển khai Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng được thực hiện đồng bộ, đúng quy định, gắn phát triển không gian đô thị với yêu cầu quản lý đất đai, bảo tồn di sản và bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, đê điều.