Hà Nội nâng cao năng lực quản trị cấp xã: Để mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào thực chất

Yếu tố quyết định chất lượng hoạt động bộ máy

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại 126 xã, phường đã tạo ra những thay đổi căn bản trong phương thức quản lý của chính quyền cơ sở. Nếu trước đây nhiều nhiệm vụ được thực hiện qua cấp trung gian thì nay phần lớn công việc liên quan trực tiếp người dân, doanh nghiệp được giải quyết ngay tại cấp xã, đồng nghĩa với khối lượng công việc lớn, phạm vi quản lý rộng, yêu cầu về chất lượng phục vụ cao hơn.

Theo Sở Nội vụ Hà Nội, 6 tháng đầu năm 2026, thành phố triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ quan trọng, như: Tổ chức thành công cuộc bầu cử; hoàn thành phân loại 126 ĐVHC cấp xã; phê duyệt danh mục vị trí việc làm cho toàn bộ xã, phường; xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn; duy trì kết quả tích cực trong cải cách hành chính và chuyển đổi số...

Thực tế chứng minh, sau khi hoàn thành sắp xếp tổ chức, vấn đề quan trọng hơn là làm thế nào để chính quyền cơ sở đủ năng lực tiếp nhận và thực hiện hiệu quả khối lượng nhiệm vụ ngày càng lớn. Đây cũng là yêu cầu đặt ra với quá trình hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trong đó năng lực quản trị trở thành yếu tố quyết định chất lượng hoạt động của bộ máy.

Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Minh Long cho rằng, năng lực quản trị của chính quyền cấp xã cần được nhìn nhận trên nhiều phương diện, từ tổ chức bộ máy, bố trí nhân lực, điều hành, quản trị dữ liệu đến chất lượng phục vụ người dân - có mối quan hệ chặt chẽ và cùng hướng tới nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở.

Bên cạnh đổi mới tổ chức và phương thức điều hành, thành phố xác định chuyển đổi số là nền tảng để nâng cao năng lực quản trị của chính quyền cấp xã. Trong điều kiện khối lượng công việc tăng lên sau sắp xếp, việc xử lý thủ tục hành chính, quản lý cán bộ, theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ hay giải quyết phản ánh của người dân sẽ khó đạt hiệu quả nếu vẫn dựa chủ yếu vào phương thức quản lý truyền thống.

Vì vậy, thành phố đã tập trung chuẩn hóa dữ liệu về tổ chức bộ máy, vị trí việc làm, biên chế, nhiệm vụ phân cấp, đơn vị dân cư, hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính; đồng thời triển khai chương trình "Công chức số Thủ đô", từng bước nâng cao năng lực số cho đội ngũ. Các nền tảng số (iHanoi, HanoiWork...) cùng hệ thống hạ tầng công nghệ được đầu tư đồng bộ đang hỗ trợ chính quyền các cấp theo dõi tiến độ công việc, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm thực thi công vụ.

Đáng chú ý, "Hà Nội không coi chuyển đổi số đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà hướng tới thay đổi phương thức quản trị. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và cập nhật thường xuyên, việc chỉ đạo, điều hành sẽ dựa trên thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời hơn, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp"- ông Nguyễn Minh Long nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Sở, thay vì chỉ phát hiện sai sót, các hoạt động kiểm tra giám sát của thành phố được thực hiện theo hướng đồng hành với cơ sở, kịp thời gỡ khó trong quá trình triển khai nhiệm vụ mới, qua đó nhiều bất cập về quy trình chuyên ngành, liên thông dữ liệu hay áp lực công việc tại một số địa bàn đã được nhận diện sớm để có giải pháp xử lý phù hợp.

“

Để tiếp tục tối ưu hóa năng lực quản trị của chính quyền cấp xã sau sắp xếp, lãnh đạo Sở Nội vụ Hà Nội mới đây đề xuất Bộ Nội vụ xem xét một số nội dung, trong đó cần ban hành khung hướng dẫn thống nhất về bộ máy, vị trí việc làm, biên chế cấp xã sau sắp xếp, cho phép phân loại linh hoạt theo quy mô dân số, mức độ đô thị hóa và tính chất đặc thù; chuẩn hóa danh mục phân cấp theo hướng “một việc - một chủ thể - một quy trình - một dữ liệu”, xác định rõ thẩm quyền riêng biệt, tránh giao chung chung thiếu công cụ thực hiện.

Lấy người dân làm trung tâm mọi cải cách

Thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Hà Nội sau 1 năm cho thấy, hiệu quả bộ máy không chỉ phụ thuộc việc sắp xếp tổ chức mà trước hết nằm ở năng lực quản trị. Phân cấp, phân quyền chỉ phát huy hiệu quả khi đi đôi với quy trình rõ ràng, dữ liệu đầy đủ, nguồn lực phù hợp, trách nhiệm giải trình minh bạch.

Giám đốc Sở Nội vụ chia sẻ, bài học quan trọng là việc bố trí vị trí việc làm phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn từng địa bàn. Mỗi xã, phường có quy mô dân số, tốc độ đô thị hóa, đặc điểm quản lý khác nhau, nên không thể áp dụng một mô hình nhân sự cứng nhắc. Chỉ khi bố trí đúng người đúng việc đi đôi với thường xuyên đào tạo bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn và kỹ năng số, chính quyền cơ sở mới có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong giai đoạn mới.

Từ thực tiễn của Hà Nội đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, chuẩn hóa quy trình, đồng bộ dữ liệu, xây dựng các tiêu chí đánh giá năng lực quản trị gắn với kết quả giải quyết thủ tục hành chính, chất lượng phục vụ, mức độ hài lòng của người dân, tạo động lực thúc đẩy chính quyền cơ sở không ngừng đổi mới phương thức hoạt động.

"Sau khi hoàn thành việc sắp xếp ĐVHC, nhiệm vụ trọng tâm của thành phố là nâng cao chất lượng quản trị ở cấp cơ sở. Khi chính quyền cấp xã thực sự đủ năng lực thực thi, vận hành trên nền tảng số, giải quyết công việc nhanh chóng, minh bạch và gần dân hơn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới phát huy đầy đủ hiệu quả"- ông Nguyễn Minh Long bày tỏ.

Cũng theo Giám đốc Sở Nội vụ, điểm nổi bật trong cách làm của Hà Nội là chủ động chuẩn bị đồng bộ các điều kiện để bộ máy mới đi vào hoạt động ngay sau sắp xếp, hạn chế khoảng trống trong thực thi nhiệm vụ. Thành phố đã rà soát toàn diện nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền và ủy quyền, xác định 929 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp xã - coi là công cụ quản trị nhằm xác định rõ chủ thể thực hiện, quy trình xử lý, trách nhiệm phối hợp, cơ chế kiểm tra với từng nhiệm vụ.

Đặc biệt, Hà Nội đang đổi mới công tác quản lý đội ngũ theo hướng lấy vị trí việc làm làm trung tâm, trong đó bố trí công chức căn cứ quy mô dân số, mức độ đô thị hóa, khối lượng hồ sơ, đặc điểm quản lý của từng địa bàn. Đó chính là bước chuyển quan trọng từ tư duy bố trí cán bộ theo biên chế sang sử dụng nguồn nhân lực theo yêu cầu công việc, tạo cơ sở nâng cao chất lượng đội ngũ, sử dụng hiệu quả nguồn lực ở cơ sở.