Hà Nội nâng cao hiệu quả dân chủ ở cơ sở gắn với chính quyền địa phương 2 cấp

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn tiếp đoàn giám sát. Cùng dự có đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành của thành phố.

Gắn dân chủ với chính quyền phục vụ

Báo cáo với Đoàn giám sát, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Xuân Lưỡng cho biết, thành phố xác định thực hiện dân chủ ở cơ sở gắn với xây dựng chính quyền phục vụ, chính quyền số, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm của người đứng đầu.

Việc thực hiện dân chủ được triển khai gắn với tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1-7-2025. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Hà Nội còn 126 xã, phường, giảm khoảng 76% so với số đơn vị cấp xã trước đây. Mô hình mới tăng phân cấp, phân quyền, đưa chính quyền gần dân hơn, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về công khai, minh bạch, lấy ý kiến, đối thoại và giải trình. Đến nay, 126/126 xã, phường đã ban hành quy chế làm việc, công khai thông tin liên hệ và các kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân.

Cấp xã hiện được giao thực hiện 929 nhiệm vụ, trong đó 143 nhiệm vụ được phân cấp và 18 nhiệm vụ được ủy quyền từ thành phố. Thành phố cũng đã bố trí, điều chuyển 111 cán bộ, công chức, viên chức về hỗ trợ cấp xã ở một số lĩnh vực, bảo đảm hoạt động của chính quyền cơ sở thông suốt.

Trong cải cách hành chính, 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 97%, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt trên 98%; 100% thủ tục hành chính được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Từ ngày 1-7-2025 đến 31-5-2026, cấp xã đã giải quyết hơn 2,06 triệu hồ sơ, tỷ lệ người dân đánh giá “rất hài lòng” và “hài lòng” đạt 99,20%.

Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu

Việc thực hiện dân chủ còn được thể hiện qua hoạt động giám sát của cộng đồng. Năm 2025, Ban Thanh tra nhân dân giám sát 1.792 vụ việc, kiến nghị xử lý 78 vụ việc, trong đó 68 vụ việc đã được xem xét, giải quyết. Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng giám sát 1.192 dự án, phát hiện 38 trường hợp vi phạm, 23 trường hợp đã được xử lý.

Về trách nhiệm của người đứng đầu, từ ngày 1-7-2025 đến 31-5-2026, toàn thành phố có 69.712 lượt tiếp công dân; cấp xã có 63.245 lượt, trong đó chủ tịch UBND xã, phường trực tiếp tiếp 55.347 lượt.

Theo báo cáo, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở trên địa bàn thành phố đã có chuyển biến, ngày càng gắn với cải cách hành chính, chuyển đổi số, kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm người đứng đầu. Tuy nhiên, một số nơi việc công khai, lấy ý kiến còn mang tính thủ tục; tiếp thu, phản hồi, giải trình chưa phải lúc nào cũng khép kín; năng lực giám sát ở cơ sở chưa đồng đều, trong khi khối lượng công việc của cấp xã tăng sau sắp xếp.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa khẳng định, việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở thời gian qua có nhiều chuyển biến tích cực, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu ngày càng được đề cao, nhất là trong điều kiện chuyển từ mô hình chính quyền 3 cấp sang 2 cấp. MTTQ thành phố tiếp tục phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội; đẩy mạnh các mô hình gắn với chuyển đổi số như iHanoi, đối thoại giữa người đứng đầu với nhân dân và Hội nghị đại biểu nhân dân; đồng thời rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân.

Tại hội nghị, các đại biểu trao đổi, làm rõ nhiều nội dung về thực hiện dân chủ trong doanh nghiệp, tích hợp và lan tỏa các mô hình iHanoi, chuyển đổi số cộng đồng, dịch vụ công lưu động; lấy ý kiến nhân dân về việc sắp xếp, đặt tên thôn, tổ dân phố mới. Thành viên Đoàn giám sát đề nghị thành phố thông tin kịp thời về các dự án trọng điểm cũng như những vấn đề dân sinh như thoát nước để người dân nắm được.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Hà Thị Nga ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực, kết quả Hà Nội đạt được, nhất là việc gắn thực hiện dân chủ ở cơ sở với cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp và phát huy vai trò của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội.

Theo đồng chí Hà Thị Nga, trách nhiệm giải trình của một số người đứng đầu ở địa phương, xã, phường cần phải nâng cao hơn nữa và việc tiếp nhận, xử lý và phản hồi ý kiến của nhân dân cũng cần được quan tâm. Đồng chí đề nghị thành phố tiếp tục nâng cao tính thực chất trong công khai, lấy ý kiến, tiếp nhận và phản hồi ý kiến của nhân dân; bảo đảm quy trình từ cung cấp thông tin, tiếp nhận ý kiến, đối thoại đến tiếp thu, giải trình được thực hiện đầy đủ, khép kín, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Cùng với đó, Hà Nội tiếp tục củng cố năng lực thực hiện dân chủ và giám sát ở cơ sở; quan tâm kiện toàn đội ngũ, cơ sở vật chất tại các thôn, tổ dân phố sau sắp xếp; hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, công cụ phục vụ thực hiện dân chủ trên môi trường số. Đối với các vụ việc phức tạp, tồn đọng, cần tập trung rà soát, giải quyết dứt điểm, thấu tình đạt lý, hạn chế phát sinh điểm nóng, củng cố niềm tin và đồng thuận của nhân dân.

Đồng chí Hà Thị Nga cũng đề nghị thành phố phát huy, nhân rộng những mô hình, cách làm hiệu quả; tăng cường phối hợp giữa chính quyền với MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong giám sát, phản biện xã hội, nắm bắt tình hình nhân dân, đối thoại và xử lý phản ánh, kiến nghị từ cơ sở.

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Trưởng đoàn giám sát và các yêu cầu của đoàn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn khẳng định, thành phố nghiêm túc tiếp thu các ý kiến, nhất là 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm về thực hiện dân chủ ở cơ sở; tiếp tục hoàn thiện báo cáo, bổ sung tài liệu minh chứng, làm rõ kết quả thực tiễn. Thành phố cũng sẽ nghiên cứu, đề xuất những nội dung cần sửa đổi, bổ sung Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu thực tiễn, qua đó phát huy hiệu quả dân chủ, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân.