Hà Nội: Năm học mới, bảo đảm điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh

Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhân dịp khai giảng năm học mới, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho biết, thành phố không chỉ đặt mục tiêu bảo đảm đủ chỗ học mà còn hướng tới điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh, sử dụng hiệu quả nguồn lực và từng bước thu hẹp chênh lệch về điều kiện, chất lượng giáo dục giữa các địa bàn.

Ưu tiên sự ổn định của học sinh

- Thưa ông, năm học 2026-2027 có nhiều thay đổi trong tổ chức mạng lưới trường học ở Thủ đô. Với gần 2,3 triệu học sinh và số học sinh tiếp tục tăng, Hà Nội đặt yêu cầu như thế nào để việc sắp xếp không làm xáo trộn việc học?

- Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên Hà Nội vận hành mạng lưới cơ sở giáo dục công lập sau sắp xếp, gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là một thay đổi lớn về tổ chức, nhưng với ngành Giáo dục và Đào tạo Thủ đô, điều quan trọng nhất vẫn là giữ ổn định việc học của học sinh.

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, thành phố đã rà soát, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục công lập. Từ 2.344 cơ sở giáo dục, sau sắp xếp còn 1.097 đơn vị, theo hướng giảm đầu mối quản lý, tăng quy mô trường, tổ chức trường đa cơ sở, trường phổ thông nhiều cấp học và duy trì những điểm trường cần thiết.

Tuy nhiên, việc sắp xếp hệ thống cơ sở giáo dục công lập ở Hà Nội không chỉ để giảm số lượng đơn vị mà hướng tới mạng lưới trường học hoạt động hiệu quả hơn, nguồn lực được sử dụng tốt hơn và học sinh được hưởng lợi. Vì vậy, thành phố đặt ra những nguyên tắc rất rõ: Không làm giảm chỗ học, không làm tăng khoảng cách đến trường, đồng thời sử dụng tốt hơn đội ngũ, cơ sở vật chất và tài sản công.

Năm học này, toàn thành phố tăng khoảng 37.800 học sinh và hơn 1.000 lớp so với năm học trước. Nếu chỉ sắp xếp lại các trường mà không đồng thời tăng năng lực cung ứng thì sẽ không giải quyết được áp lực thực tế.

Vì vậy, cùng với sắp xếp mạng lưới, thành phố đã xây mới và hoàn thành đưa vào sử dụng 4 trường trung học phổ thông công lập; cải tạo, sửa chữa, mở rộng 587 trường học các cấp, với gần 1.400 phòng học tăng thêm. Nguồn lực được ưu tiên cho những khu vực có tốc độ tăng dân số nhanh, thiếu trường công lập hoặc còn quá tải.

- Khi mạng lưới trường học mới đi vào vận hành, Hà Nội sẽ làm gì để kịp thời nhận diện và xử lý những vấn đề phát sinh trong thực tế, thưa ông?

- Sắp xếp là một quá trình, không phải làm xong trong một thời điểm. Khi vận hành thực tế, có thể phát sinh những vấn đề liên quan đến tổ chức, đội ngũ, cơ sở vật chất hoặc cách thức phối hợp giữa các cơ sở. Những vấn đề này cần được theo dõi thường xuyên và xử lý trên cơ sở điều kiện cụ thể của từng địa bàn.

Điều quan trọng là không để những khó khăn trong tổ chức bộ máy trở thành khó khăn của học sinh. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội lưu ý các đơn vị tiếp tục rà soát hoạt động của các trường sau sắp xếp, kịp thời nhận diện những điểm chưa phù hợp để điều chỉnh.

Thực tế chuẩn bị năm học mới cho thấy, ở nhiều trường, việc sắp xếp cũng tạo điều kiện để các cấp học, các cơ sở và đội ngũ hỗ trợ nhau tốt hơn. Khi đầu mối được tổ chức lại, nếu quản trị tốt, chúng ta có thể khai thác hiệu quả hơn cơ sở vật chất, đội ngũ và kinh nghiệm của từng nhà trường.

- Một trong những vấn đề được phụ huynh quan tâm là đội ngũ giáo viên. Hà Nội đang có giải pháp gì để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ ở một số môn học, cấp học và địa bàn, thưa ông?

- Đón năm học mới, nhìn tổng thể, đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục trên địa bàn Hà Nội cơ bản đáp ứng yêu cầu năm học, nhưng ở một số môn học, cấp học và địa bàn vẫn còn thiếu cục bộ. Thành phố đang tiếp tục tuyển dụng gần 3.200 giáo viên.

Việc tuyển dụng, tiếp nhận, điều động, hợp đồng, bố trí đội ngũ được phân cấp cho UBND các xã, phường, qua đó giúp việc bố trí nhân sự sát hơn với nhu cầu thực tế của từng trường, khắc phục tình trạng thiếu giáo viên theo định mức quy định.

Tuy nhiên, với Hà Nội, phân cấp không có nghĩa là mỗi địa phương tự giải quyết hoàn toàn bài toán nhân lực. Thành phố vẫn điều tiết chung, nhất là với những môn học hoặc địa bàn có sự thiếu hụt lớn. Vì vậy, trong thời gian tới, dữ liệu về học sinh, giáo viên, trường lớp và tuyển sinh tiếp tục được kết nối, sử dụng trực tiếp trong điều hành.

Từ “đủ chỗ học” đến “học trong điều kiện tốt hơn”

- Thời gian vừa qua, Hà Nội đã có nhiều chính sách hỗ trợ người học. Theo ông, những vấn đề nào vẫn cần được thành phố ưu tiên giải quyết để bảo đảm học sinh, dù ở địa bàn nào, cũng có điều kiện học tập tốt hơn?

- Với một đô thị lớn như Hà Nội, việc bảo đảm đủ chỗ học là yêu cầu nền tảng, nhưng chưa phải mục tiêu cuối cùng. Điều thành phố hướng tới là học sinh ở các địa bàn khác nhau ngày càng được tiếp cận những điều kiện giáo dục đồng đều hơn.

Thành phố đã duy trì vững chắc kết quả phổ cập giáo dục, đồng thời triển khai nhiều chính sách hỗ trợ trực tiếp cho học sinh. Năm học này, hơn 633.000 học sinh tiểu học được hỗ trợ bữa ăn bán trú. Thành phố cũng duy trì giáo dục chuyên biệt, mở rộng giáo dục hòa nhập, ưu tiên nguồn lực cho những khu vực thiếu trường lớp và những nhóm học sinh cần được hỗ trợ.

Đón năm học mới, Hà Nội đã triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho trẻ em mầm non và học sinh phổ thông trên toàn thành phố, gắn kết quả khám với hồ sơ sức khỏe điện tử và học bạ điện tử. Đây không chỉ là chính sách chăm sóc sức khỏe, mà còn giúp nhà trường có thêm thông tin để theo dõi sự phát triển của học sinh, phát hiện sớm những vấn đề cần quan tâm và nâng chất lượng y tế học đường.

Khu vực ngoài công lập cũng tiếp tục được khuyến khích phát triển để bổ sung năng lực cung ứng, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân. Trong khi đó, hệ thống công lập vẫn giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm phổ cập và công bằng trong tiếp cận giáo dục.

- Bên cạnh việc bảo đảm đủ chỗ học và các chính sách hỗ trợ trực tiếp, đâu là vấn đề Hà Nội ưu tiên giải quyết trong những năm tới?

- Với Hà Nội, vấn đề cần tập trung giải quyết trong những năm tới là chênh lệch về điều kiện trường lớp và chất lượng giáo dục giữa các địa bàn, nhất là những nơi đô thị hóa nhanh, dân số cơ học tăng mạnh. Đây là một căn cứ quan trọng khi thành phố xác định thứ tự ưu tiên trong bố trí nguồn lực.

- Để thu hẹp khoảng cách về điều kiện và chất lượng giáo dục giữa các địa bàn, Hà Nội sẽ ưu tiên nguồn lực theo hướng nào, thưa ông?

- Thành phố xác định chuyển từ cách nhìn bình quân sang ưu tiên theo nhu cầu. Nơi nào dân số tăng nhanh, thiếu trường, quá tải thì phải được ưu tiên đầu tư trường lớp. Những địa bàn, nhóm học sinh còn khó khăn hơn về điều kiện học tập thì cần được quan tâm nhiều hơn về học liệu, thiết bị và các chính sách hỗ trợ.

Nói cách khác, thu hẹp chênh lệch không chỉ là xây thêm trường ở những nơi thiếu trường. Đó còn là bảo đảm đội ngũ, điều kiện dạy học, môi trường giáo dục và cơ hội phát triển cho học sinh. Đây là một quá trình lâu dài, cần được đặt trong kế hoạch phát triển giáo dục của thành phố chứ không chỉ xử lý theo từng vụ việc.

- Theo ông, nguồn lực được ưu tiên theo nhu cầu sẽ tạo động lực như thế nào để nâng chất lượng giáo dục ở những địa bàn còn khó khăn?

- Năm học 2025-2026, chất lượng giáo dục của Thủ đô tiếp tục được giữ vững và nâng lên. Hà Nội đạt kết quả cao nhất từ trước đến nay về tỷ lệ đỗ tốt nghiệp trung học phổ thông, đứng thứ hai toàn quốc về điểm trung bình kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026.

Bên cạnh đó, chất lượng giáo dục mũi nhọn của giáo dục Hà Nội tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với 207 giải học sinh giỏi quốc gia và 7 huy chương tại các kỳ Olympic quốc tế năm 2026. Thành phố cũng đạt nhiều kết quả trong giáo dục thể chất, nghệ thuật, đạo đức, lối sống và xây dựng trường học hạnh phúc.

Những kết quả đó rất đáng trân trọng, nhưng điều ngành Giáo dục và Đào tạo Hà Nội quan tâm hơn là làm sao chất lượng ấy được lan tỏa rộng hơn, để không chỉ học sinh ở một số trường, một số khu vực có điều kiện thuận lợi được hưởng lợi. Đây là những vấn đề được Hà Nội tiếp tục coi trọng trong năm học mới.

- Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!