Hà Nội kiến tạo đô thị đáng sống, lấy con người làm trung tâm

Đây là định hướng xuyên suốt, mang tính chiến lược lâu dài, nhằm kiến tạo một Thủ đô đáng sống, nơi mỗi người dân được thụ hưởng và phát triển toàn diện.

Định hình Thủ đô từ chất lượng sống của người dân

Quan điểm “lấy con người làm trung tâm, lấy chất lượng cuộc sống làm thước đo cao nhất” đặt ra yêu cầu rõ ràng: Mục tiêu phát triển của Hà Nội không chỉ là những con số tăng trưởng, mà là xây dựng một đô thị đáng sống. Ở đó, người dân được sống trong môi trường trong lành, tiếp cận dịch vụ chất lượng cao, có không gian văn hóa phong phú và hệ thống an sinh bền vững.

Những năm qua, Hà Nội đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển đô thị. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh cũng kéo theo hàng loạt sức ép: Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, ngập úng, thiếu không gian xanh… Những vấn đề này tác động trực tiếp đến đời sống và cảm nhận của người dân.

Những mong mỏi rất cụ thể của người dân như: Giảm tắc đường, không còn khói bụi, hạ tầng đồng bộ hơn, môi trường sống trong lành hơn… chính là yêu cầu thực tiễn đặt ra cho quá trình phát triển Thủ đô. Điều đó cũng cho thấy, giá trị của một chiến lược phát triển không nằm ở chỉ tiêu, mà phải được kiểm chứng bằng chất lượng sống, bằng sự hài lòng và hạnh phúc của người dân.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác lập rõ định hướng xây dựng và phát triển Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, trong đó con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu và động lực phát triển. Đây cũng là sự cụ thể hóa quan điểm “lấy dân làm gốc”, bảo đảm mọi chính sách đều hướng đến phục vụ người dân.

Trao đổi trong Chương trình Thời sự đặc biệt với chủ đề “Nghị quyết 02-NQ/TW - Tầm nhìn và sứ mệnh của Thủ đô trong kỷ nguyên mới” do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội tổ chức tối 20-3, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, một đô thị đáng sống không chỉ dựa vào tăng trưởng kinh tế mà còn phụ thuộc vào chất lượng sống và cảm nhận hạnh phúc của người dân. Trong đó, môi trường sống là yếu tố nền tảng.

Một đô thị muốn hấp dẫn phải bảo đảm sạch, giảm ô nhiễm và ùn tắc. Nếu những vấn đề này không được giải quyết, sức hút của thành phố sẽ suy giảm, dù mục tiêu kinh tế có cao đến đâu. Bên cạnh đó, đô thị cần hiện đại, tiện nghi, có khả năng kết nối và thích ứng với bối cảnh mới.

PGS.TS Trần Đình Thiên cũng nhấn mạnh yếu tố an toàn và văn minh - những điều kiện tạo nên niềm tin cho người dân và du khách. Ở tầm cao hơn, đô thị hiện đại phải là môi trường nuôi dưỡng sáng tạo, nơi con người có cơ hội phát huy năng lực, cống hiến và phát triển.

Một trong những tiêu chí quan trọng là xây dựng “không gian sống xứng đáng”. Theo đó, đô thị không chỉ là nơi bố trí chỗ ở mà phải tích hợp đầy đủ dịch vụ y tế, giáo dục, tiện ích và các điều kiện sống hiện đại. Giao thông công cộng và nhà ở phù hợp ngày càng trở thành những “chỉ số cạnh tranh” của mỗi đô thị.

Đáng chú ý, việc tổ chức không gian theo hướng đa trung tâm, đa chức năng không chỉ là giải pháp quy hoạch, mà còn là cách mở ra cơ hội cho nguồn nhân lực chất lượng cao phát huy năng lực. Khi có cơ chế phù hợp và không gian đủ rộng, con người sẽ trở thành động lực quan trọng nhất của phát triển.

Giải quyết các "điểm nghẽn" để kiến tạo đô thị đáng sống

Nhấn mạnh vai trò của văn hóa, nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy), Phó Chủ tịch Hội truyền thông số Việt Nam cho rằng, Hà Nội trước hết phải là Thủ đô văn hóa, bởi văn hóa chính là nền tảng tinh thần, đồng thời là động lực và nguồn lực của phát triển.

Việc đặt văn hóa ở vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển không chỉ mang ý nghĩa định hướng, mà còn là yêu cầu thực tiễn. Văn hóa phải hiện diện trong mọi chính sách, soi rọi và điều chỉnh quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Nếu coi nhẹ văn hóa, các giá trị thị trường có thể làm suy giảm nền tảng tinh thần của xã hội.

Hà Nội được coi là “cái lõi vàng” của văn hiến Việt Nam. Do đó, xây dựng văn hóa Thủ đô chính là xây dựng con người. Tận cùng của văn hóa là con người, và con người chỉ có thể phát triển đầy đủ trong môi trường văn hóa lành mạnh.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ở một bộ phận người dân, văn hóa ứng xử vẫn còn những hạn chế. Những hành vi thiếu chuẩn mực nơi công cộng không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh Thủ đô mà còn đặt ra yêu cầu phải tăng cường giáo dục, điều chỉnh và nâng cao ý thức cộng đồng.

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, để thực sự là người Hà Nội, mỗi người cần có “căn cước văn hóa” - tức là ý thức về trách nhiệm, về cách sống và ứng xử, góp phần làm cho thành phố đẹp hơn, văn minh hơn.

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, một trong những yêu cầu cấp bách là giải quyết các “điểm nghẽn” lớn trong phát triển.

Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, ba vấn đề nổi bật cần tập trung xử lý gồm: Ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và ngập úng đô thị. Đây là những thách thức mà người dân cảm nhận rõ ràng trong đời sống hằng ngày.

Ùn tắc giao thông, đặc biệt vào giờ cao điểm, vẫn là nỗi ám ảnh đối với người dân. Ô nhiễm môi trường, nhất là chất lượng không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và sức hấp dẫn của thành phố. Trong khi đó, tình trạng ngập úng sau mưa lớn cho thấy những hạn chế trong hạ tầng đô thị.

Bên cạnh đó, các vấn đề như việc làm, giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội cũng cần được quan tâm đồng bộ. Đây là những yếu tố gắn trực tiếp với đời sống và kỳ vọng của người dân.

Một đô thị đáng sống không chỉ là nơi để ở, mà phải là nơi người ta muốn đến, muốn gắn bó và cống hiến. Khi nhìn thấy cơ hội phát triển, người trẻ sẽ sẵn sàng ở lại, đóng góp cho sự phát triển của Thủ đô.

Hà Nội đang đứng trước cơ hội lịch sử để bứt phá, không chỉ về quy mô hay vị thế, mà là về chất lượng phát triển. Xây dựng Thủ đô theo tinh thần “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, lấy con người làm trung tâm, không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là con đường để kiến tạo một tương lai bền vững, nơi văn hóa soi đường, con người là động lực và hạnh phúc là đích đến.