Hà Nội kiến nghị sớm thống nhất mô hình Đảng bộ HĐND trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh

Định hướng dài hạn công tác giám sát gắn với Luật Thủ đô năm 2026

Báo cáo công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND nhiệm kỳ 2021-2026 trên địa bàn thành phố Hà Nội, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Hà Nội Trần Thế Cương cho biết, trong thời gian qua, sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội đối với hoạt động dân cử ngày càng đồng bộ, thực chất, tôn trọng và phát huy vai trò chủ động của HĐND. Chất lượng giám sát chuyển từ quy trình sang hiệu quả thực tế, truy vết trách nhiệm đến cùng. Cơ chế phối hợp liên thông 4 trục (Cấp ủy - HĐND - UBND - MTTQ) vận hành nhịp nhàng, gắn kết chặt chẽ với kiểm tra Đảng, thanh tra, kiểm toán.

Thành ủy chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ, cung cấp đầy đủ thông tin, hồ sơ tài liệu và thực hiện nghiêm túc trách nhiệm giải trình trước các đoàn giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội. Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố phát huy vai trò cầu nối, phối hợp với Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố xây dựng chương trình giám sát sát thực tiễn, hướng vào điểm nghẽn về thể chế, phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô.

Cấp ủy định hướng giám sát bám sát các vấn đề dân sinh bức xúc: Quản lý đất đai, quy hoạch đô thị, trật tự xây dựng, tài sản công, phòng cháy, chữa cháy, giải ngân vốn đầu tư công. Nhiệm kỳ 2021- 2026, hoạt động chất vấn tại các kỳ họp HĐND đổi mới theo phương châm "hỏi ngắn - đáp gọn", đi thẳng vào trách nhiệm giải trình người đứng đầu; cấp thành phố tổ chức 8 phiên chất vấn trực tiếp, tỷ lệ giải quyết triệt để kiến nghị đạt trên 80%.

Nhiệm kỳ 2021-2026, hệ thống giám sát của HĐND các cấp được triển khai với khối lượng công việc lớn. HĐND cấp thành phố đã xem xét 237 báo cáo công tác; 593 lượt quyết định, nghị quyết cấp dưới có dấu hiệu trái pháp luật; tổ chức 10 đoàn giám sát chuyên đề của HĐND, 19 đoàn giám sát chuyên đề của Thường trực HĐND, 7 phiên giải trình tại phiên họp Thường trực HĐND; lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND bầu. Các Ban HĐND thành phố thẩm tra 548 báo cáo, đề án, tổ chức 85 đoàn giám sát chuyên đề; các tổ đại biểu HĐND thành phố thực hiện 60 cuộc giám sát chuyên đề tại địa bàn ứng cử.

Về công tác tiếp nhận, giám sát giải quyết đơn thư, kiến nghị, Thường trực HĐND các cấp giám sát việc xử lý 4.107 vụ việc khiếu nại, tố cáo và giám sát việc trả lời, giải quyết 2.963 kiến nghị của cử tri gửi trước, sau các kỳ họp. Kết quả giải quyết kiến nghị của HĐND các cấp đạt tỷ lệ cao khi giai đoạn trước ngày 1-7-2025 cấp thành phố đã giải quyết xong 1.228 trên tổng số 1.319 kiến nghị (đạt 93,1%).

Đặc biệt, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành Đề án số 14-ĐA/TU ngày 22-7-2026 về "Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo". Đề án kế thừa kết quả đạt được, định hướng dài hạn công tác giám sát gắn với cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026; đồng thời chỉ đạo thí điểm mô hình Đảng bộ HĐND thành phố trực thuộc Thành ủy nhằm tăng cường lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, tinh gọn bộ máy Đảng trong cơ quan dân cử.

Phân tầng giám sát hợp lý, chia sẻ thông tin liên thông

Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Hà Nội Trần Thế Cương cho biết, Hà Nội sẽ tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, tập trung định hướng chiến lược và nội dung giám sát lớn, phức tạp; nâng cao vai trò, trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chính quyền các cấp.

HĐND thành phố tập trung các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 và phân cấp ủy quyền; HĐND cấp xã tập trung giám sát tổ chức thực hiện ở cơ sở. Thành phố cũng nâng cao hiệu lực hậu giám sát, đôn đốc thường xuyên và tái giám sát quyết liệt; gắn kết quả giải quyết kiến nghị vào tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ và công tác cán bộ hằng năm.

Hà Nội cũng đẩy mạnh chuyển đổi số, hoàn chỉnh hệ thống dữ liệu "HĐND số", Dashboard chỉ đạo trực tuyến phục vụ phân tích dữ liệu lớn và giám sát thời gian thực; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát của Đảng đối với hoạt động dân cử; duy trì mời lãnh đạo HĐND tham gia các đoàn kiểm tra của Thành ủy để nâng cao tính khách quan, hiệu quả thực tế.

Về đề xuất, kiến nghị, thay mặt Thành ủy Hà Nội, đồng chí Trần Thế Cương đề nghị nghiên cứu ban hành Chỉ thị tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của cơ quan dân cử trong tình hình mới; sớm hướng dẫn thống nhất mô hình Đảng bộ HĐND trực thuộc cấp ủy cấp tỉnh trên cơ sở tổng kết thí điểm tại Hà Nội và một số địa phương.

Đối với Đảng ủy Quốc hội, Hà Nội đề xuất tiếp tục lãnh đạo hoàn thiện Đề án sát hợp với thực tiễn các địa phương thực hiện mô hình chính quyền đô thị; xây dựng cơ chế liên thông, chia sẻ kết quả giám sát giữa Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội với HĐND cấp tỉnh.

Với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần rà soát, bổ sung quy định pháp lý về thẩm quyền giám sát phân tầng của HĐND trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh đó, cần Luật hóa trách nhiệm giải trình, thời hạn giải quyết và chế tài xử lý nghiêm đối với việc chậm trễ thực hiện kết luận sau giám sát để nâng cao hiệu lực hậu giám sát. Đồng thời tiếp tục phân cấp, phân quyền mạnh cho địa phương trong lĩnh vực đất đai, đầu tư công để rút ngắn thủ tục, tháo gỡ điểm nghẽn dự án trọng điểm.

Đối với Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương, nâng cao trách nhiệm giải trình, chỉ đạo các cơ quan trực thuộc thực hiện nghiêm túc kết luận giám sát; đẩy mạnh liên thông, kết nối kho dữ liệu quốc gia (đất đai, đầu tư công, quy hoạch, tài sản công) với địa phương.

Thành ủy Hà Nội cũng kiến nghị cụ thể đưa vào dự thảo Chỉ thị của Trung ương các nguyên tắc cốt lõi: Phân tầng hợp lý giám sát giữa cấp tỉnh, cấp xã; thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin liên thông giữa kiểm tra Đảng với thanh tra, kiểm toán, giám sát dân cử; đồng bộ điều kiện về con người, bộ máy và dữ liệu số phục vụ kiểm soát quyền lực hiệu quả.