Môi trường

Hà Nội "kích hoạt" liên kết vùng kiểm soát ô nhiễm không khí

Hoàng Sơn • 22/11/2026 - 15:10

Cơ chế phối hợp Vùng Thủ đô giúp kiểm soát ô nhiễm từ nguồn, thay vì chỉ xử lý khi không khí đã ở mức xấu.

onkk.jpg
Ô nhiễm không khí thường gia tăng vào cuối năm. Ảnh minh họa

Không khí ô nhiễm có tính liên vùng

Những tháng cuối năm, chất lượng không khí tại Hà Nội thường xuyên đứng trước nguy cơ suy giảm. Đáng chú ý, những ngày cuối tháng 10-2026, một số thời điểm, chỉ số chất lượng không khí tại Thủ đô đã ở mức xấu, thậm chí rất xấu. Bước vào tháng 11, nguy cơ xuất hiện những đợt ô nhiễm kéo dài tiếp tục hiện hữu.

Theo cơ quan chuyên môn, ô nhiễm không khí ở Hà Nội thường gia tăng từ tháng 10 năm trước và kéo dài đến tháng 3, tháng 4 năm sau. Thời tiết ít mưa, tốc độ gió thấp, độ ẩm cao và hiện tượng nghịch nhiệt khiến các chất ô nhiễm khó khuếch tán, dễ tích tụ ở tầng không khí sát mặt đất. Trong khi đó, hoạt động giao thông, xây dựng, sản xuất công nghiệp và sinh hoạt vẫn liên tục phát sinh bụi, khí thải.

Số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho thấy, giai đoạn 2023-2025, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm thường xuyên vượt 40 µg/m³, riêng năm 2025 lên tới 48,5 µg/m³.

Còn trong tháng 11-2026, hệ thống quan trắc IQAir thống kê, thành phố Hà Nội có 3 ngày chất lượng không khí nhiều khu vực bị ô nhiễm nghiêm trọng. Cụ thể, vào lúc 8h30 ngày 13, 14 và 15-11, nhiều khu vực nồng độ bụi vượt ngưỡng quy chuẩn, chỉ số chất lượng không khí (AQI) ở ngưỡng rất xấu và nguy hại. Đây là vấn đề đáng lo ngại bởi bụi mịn PM2.5 có khả năng xâm nhập sâu vào hệ hô hấp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân.

Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam cho biết, ô nhiễm không khí không chỉ do những nguồn phát thải nằm trong địa giới Hà Nội. Các hoạt động sản xuất, giao thông, xây dựng, đốt phụ phẩm nông nghiệp tại những địa phương lân cận cũng có thể tác động đến chất lượng không khí chung. Khi điều kiện khí tượng bất lợi, các chất ô nhiễm phát tán và tích tụ trên phạm vi rộng, không dừng lại ở ranh giới hành chính của một tỉnh, thành phố.

dot-rac-an-khanh2.jpg
Các địa phương trong vùng Thủ đô cần kiểm soát tình trạng đốt chất thải ngoài môi trường để hạn chế ô nhiễm không khí. Ảnh: Nguyễn Quý

Trong bối cảnh đó, việc triển khai Quy chế phối hợp Vùng Thủ đô trong quản lý môi trường có ý nghĩa thiết thực. Mới đây, ngày 16-11, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội có văn bản đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ, Thái Nguyên, Hải Phòng và Quảng Ninh phối hợp triển khai các nhiệm vụ quản lý môi trường, kiểm soát ô nhiễm không khí. Thành phố Hà Nội đề nghị các địa phương xây dựng cơ chế kết nối lâu dài, có đầu mối, có dữ liệu và quy trình ứng phó chung. Đây là bước cần thiết để việc phối hợp không chỉ dừng ở trao đổi văn bản mà có thể vận hành khi xuất hiện nguy cơ ô nhiễm ảnh hưởng trên diện rộng.

Phải rõ nguồn thải, rõ trách nhiệm và kết quả xử lý

Muốn kiểm soát ô nhiễm không khí, trước hết phải xác định được nguồn phát thải. Các địa phương cùng rà soát, tổng hợp và chia sẻ thông tin về mạng lưới quan trắc, cơ sở dữ liệu môi trường, nguồn phát thải, chất lượng không khí và những vấn đề môi trường cần phối hợp liên tỉnh.

Riêng kiểm kê nguồn thải, Hà Nội đề nghị cung cấp kết quả đã thực hiện trong những năm trước, danh mục nguồn thải và các dữ liệu hiện đang quản lý.

Đối với chất lượng không khí, yêu cầu đặt ra không chỉ là cung cấp số liệu quan trắc bụi PM2.5 mà còn phải đánh giá cụ thể khu vực, thời điểm, thời gian kéo dài, mức độ và tần suất các đợt ô nhiễm,nội dung cần phối hợp liên tỉnh...

Bà Lưu Thị Thanh Chi - Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) cho biết, dữ liệu và quy trình phối hợp mới chỉ là điều kiện ban đầu. Điều quan trọng hơn là phải chuyển những thông tin đó thành những giải pháp kiểm soát phát thải cụ thể, như giao thông, hoạt động xây dựng và đốt mở không kiểm soát... Cơ sở sản xuất vi phạm quy định môi trường phải được kiểm tra, xử lý.

dot-rom-ra.jpg
Nhiều nơi ở ngoại thành Hà Nội, nông dân đốt rơm rạ sau thu hoạch vụ mùa, gây ô nhiễm môi trường. Ảnh: Thanh Bình

Những điểm nóng phát thải tại khu vực giáp ranh cũng cần được đưa vào theo dõi, kiểm tra thường xuyên, tránh tình trạng địa phương này đã xử lý nhưng nguồn ô nhiễm từ địa bàn khác vẫn tiếp tục phát sinh.

Liên quan đến vấn đề ô nhiễm không khí, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn cho biết, thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 400/KH-UBND ngày 15-10-2026 về tăng cường các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí. Thành phố đang từng bước kiểm soát phương tiện giao thông, công trường xây dựng, hoạt động đốt ngoài trời và thúc đẩy giao thông xanh, triển khai vùng phát thải thấp, mỗi nhiệm vụ đều phải có tiến độ và kết quả cụ thể.

Những nhiệm vụ địa phương có thể chủ động triển khai cần được thực hiện ngay; những vấn đề vượt khỏi phạm vi quản lý của một tỉnh, thành phố phải có cơ chế điều phối chung.

“Hà Nội là trung tâm của Vùng Thủ đô. Vì vậy, thành phố phải đi đầu trong kiểm soát các nguồn phát thải thuộc phạm vi quản lý, đồng thời chủ động kết nối, thúc đẩy trách nhiệm của các địa phương trong những vấn đề môi trường chung”, ông Nguyễn Minh Tấn nhấn mạnh.

Ô nhiễm không khí không có ranh giới hành chính, nên việc kiểm soát cũng không thể bị giới hạn bởi ranh giới ấy. Việc Hà Nội đôn đốc triển khai quy chế phối hợp Vùng Thủ đô là bước đi cần thiết. Hiệu quả cuối cùng phải được đo bằng khả năng phát hiện sớm nguồn ô nhiễm, xử lý kịp thời vi phạm và cải thiện chất lượng không khí để người dân được hít thở bầu không khí trong lành hơn…

(0) Bình luận
Nổi bật
    Đừng bỏ lỡ
    Hà Nội "kích hoạt" liên kết vùng kiểm soát ô nhiễm không khí

    (*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.