Hà Nội không đầu tư xây dựng mới cơ sở giáo dục đại học trong khu đô thị trung tâm

Tham dự cuộc họp có Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên; Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng; đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan, các trường đại học trên địa bàn. Cuộc họp được kết nối trực tuyến đến trụ sở UBND hai xã Hòa Lạc và Kiều Phú.

Giữ lại các trường đại học có yếu tố lịch sử, được đầu tư đồng bộ

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Quang Tuyên cho biết, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định cơ cấu ngành, lĩnh vực đào tạo đại học, cao đẳng gắn với tính chất đô thị và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng phân vùng.

Theo đó, Hà Nội ưu tiên đào tạo các ngành khoa học cơ bản, khoa học công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn; các ngành công nghệ cốt lõi như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), điều hành thông minh, công nghệ cao và kinh tế số.

Tại khu vực Hòa Lạc - Thạch Thất, định hướng thu hút các trường thuộc khối khoa học công nghệ, kỹ thuật cao, kinh tế, tài chính, gắn với hệ sinh thái Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Khu vực đô thị Sơn Tây phát triển các ngành an ninh, quốc phòng, văn hóa, nghệ thuật đặc thù, du lịch và sư phạm.

Khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ tập trung các ngành văn hóa, du lịch, y dược, hành chính, sư phạm và lâm nghiệp, gắn với không gian đô thị sinh thái, y tế và nghỉ dưỡng.

Khu vực cực phía Bắc (Sóc Sơn - Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài) tập trung đào tạo nguồn nhân lực về kỹ thuật hàng không, logistics và quản trị dịch vụ hỗ trợ hàng không hiện đại.

Tại cực phía Đông (Gia Lâm) và cực phía Nam (Thường Tín - Phú Xuyên), định hướng tập trung nghiên cứu thực nghiệm, đào tạo chuyên sâu về nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ sinh học.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô xác định phân bố lại không gian đào tạo, từng bước khắc phục tình trạng quá tải hạ tầng đô thị do tập trung trường học trong khu vực nội đô lịch sử. Đối với khu vực đô thị trung tâm, nguyên tắc là không đầu tư xây dựng mới cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, trừ trường hợp chuyển đổi các cơ sở buộc phải di dời thành cơ sở đào tạo nghề công nghệ cao.

Các trường đại học có yếu tố lịch sử, đã được đầu tư đồng bộ được giữ lại làm cơ sở 1, đồng thời tái cấu trúc công năng để phát triển các trung tâm đào tạo trình độ cao, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Các hoạt động đào tạo đại trà, cơ sở thực hành quy mô lớn và ký túc xá sinh viên được định hướng chuyển ra ngoài đô thị trung tâm, tại các đô thị đại học tập trung.

Đối với các trường đại học, cao đẳng có diện tích đất nhỏ hẹp, cơ sở vật chất không đáp ứng quy chuẩn đào tạo và ít giá trị lịch sử, quy hoạch định hướng di dời toàn bộ ra các khu đô thị vành đai. Quỹ đất sau di dời được ưu tiên bàn giao cho thành phố để đầu tư trường mầm non, tiểu học, THCS, các công trình tiện ích công cộng và không gian cây xanh đô thị.

Đối với hệ thống cơ sở ngoài đô thị trung tâm và cơ sở ngoài công lập, thành phố tập trung hóa mạng lưới. Cụ thể, chuyển các cơ sở giáo dục đại học công lập và nghề nghiệp ra các thành phố trong Thủ đô và các đô thị vành đai, xây dựng các khu/cụm đại học tập trung có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội dùng chung đồng bộ, hiện đại. Đồng thời, sắp xếp cơ sở giáo dục đại học công lập: Rà soát sáp nhập, hợp nhất hoặc giải thể các trường đại học quy mô nhỏ, đơn ngành hoạt động kém hiệu quả dựa trên chuẩn cơ sở giáo dục đại học; giảm dần số cơ sở công lập nhỏ lẻ, chuyển đổi cơ sở kém hiệu quả sang mô hình bán công.

Tại hội nghị, các đại biểu thảo luận, trao đổi làm rõ các nội dung liên quan.

Thứ nhất, định hướng tổ chức mạng lưới và không gian giáo dục đại học phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch mạng lưới giáo dục đại học và cấu trúc phát triển đa cực, đa trung tâm.

Thứ hai, nhu cầu phát triển thực tế, chiến lược, nguồn lực và mức độ sẵn sàng triển khai của từng trường, làm cơ sở xác định thứ tự ưu tiên và phương án bố trí không gian phù hợp.

Thứ ba, cơ chế phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, thành phố, Đại học Quốc gia Hà Nội và các trường trong quy hoạch, đầu tư, phát triển hạ tầng dùng chung và tổ chức triển khai các dự án.

Nghiên cứu đầu tư hạ tầng dùng chung giữa các trường

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên cho biết, hiện có nhiều cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ và các bộ, ngành có nhu cầu mở rộng không gian đào tạo. Đây vừa là nhu cầu thực tế của các trường, vừa phù hợp với định hướng phát triển giáo dục đại học của Trung ương.

Trên tinh thần đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo chia sẻ và cơ bản thống nhất với kiến nghị của các trường; đồng thời mong muốn thành phố quan tâm, hỗ trợ bố trí quỹ đất để các trường có điều kiện phát triển.

Về nguồn lực đầu tư, Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên cho biết, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ quan tâm bố trí nguồn vốn cho một số dự án của các trường. Tuy nhiên, nguồn lực của Bộ còn hạn chế, trong khi nhu cầu đầu tư của toàn ngành rất lớn.

Đối với các trường được đề cập tại cuộc họp, Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên cho biết, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, cân đối nguồn lực để đồng hành cùng các trường và thành phố. Việc đầu tư một cơ sở giáo dục đại học mới, dù là cơ sở chính hay phân hiệu, đều cần thời gian và nguồn lực lớn. Vì vậy, các trường cần rà soát, xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, trước hết tập trung vào những công trình phục vụ trực tiếp hoạt động đào tạo, nghiên cứu và sinh hoạt của người học.

Đối với các công trình hạ tầng dùng chung, Thứ trưởng Đoàn Trung Kiên đề nghị nghiên cứu phương án đầu tư tập trung để các trường cùng khai thác, sử dụng. Tại những khu vực hình thành cụm trường đại học như Hòa Lạc, có thể nghiên cứu đầu tư chung các công trình như sân vận động, nhà thi đấu, hệ thống lưu trú, siêu thị, nhà hàng và các hạ tầng phục vụ đô thị.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, việc tổ chức, sắp xếp lại các trường đại học là chủ trương cần thiết, góp phần giảm áp lực giao thông khu vực nội đô. Đối với các cụm trường có vị trí gần nhau, cần thống nhất quan điểm sử dụng chung hạ tầng, tránh tình trạng mỗi trường đầu tư một hệ thống hạ tầng riêng, gây phân tán nguồn lực xã hội và ngân sách.

Đề cập định hướng phát triển tại Hòa Lạc, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng cho biết, thành phố đang triển khai nhiều dự án hạ tầng, đô thị và dịch vụ tại khu vực này, trong đó có định hướng phát triển đường sắt đô thị, khu đô thị thông minh và các công trình dịch vụ - công cộng, tạo điều kiện để hình thành một không gian giáo dục, đào tạo và nghiên cứu tương đối đồng bộ.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng đề nghị nghiên cứu mô hình đầu tư, quản lý hạ tầng dùng chung theo hướng huy động nguồn lực xã hội, trong đó có thể xem xét vai trò của khu vực tư nhân đối với những hạ tầng mà doanh nghiệp có khả năng đầu tư, quản trị hiệu quả. Đồng thời, Sở Xây dựng cần tiếp tục rà soát, tham mưu phương án bố trí, sắp xếp các trường trong cùng khu vực để hình thành các cụm có khả năng sử dụng chung hạ tầng, tránh đầu tư phân tán.

Gắn quy hoạch với chiến lược phát triển từng trường

Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố ủng hộ, tạo điều kiện để các trường đại học mở rộng không gian phát triển, phù hợp với chiến lược của từng trường và yêu cầu phát triển Thủ đô. Đây không chỉ là giải quyết nhu cầu về cơ sở vật chất mà còn là đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Hà Nội trong dài hạn.

“Đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan trực tiếp đến quy hoạch, đất đai, hạ tầng, nguồn lực đầu tư và định hướng phát triển giáo dục đại học. Vì vậy, không thể chỉ xuất phát từ đề nghị sử dụng đất của từng trường để xem xét riêng lẻ, mà cần có cách tiếp cận tổng thể”, Chủ tịch UBND thành phố nêu rõ.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, Hòa Lạc có vị trí đặc biệt quan trọng, với Đại học Quốc gia Hà Nội, Khu Công nghệ cao cùng các cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ. Đây là khu vực có điều kiện phát triển thành một cực lớn về giáo dục đại học, nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thành phố ủng hộ Đại học Quốc gia Hà Nội tiếp tục đẩy nhanh đầu tư, xây dựng và phát triển tại Hòa Lạc, khai thác hiệu quả quỹ đất và hạ tầng đã được Nhà nước đầu tư; đồng thời tăng cường kết nối với Khu Công nghệ cao, các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, hình thành hệ sinh thái đại học - khoa học, công nghệ - đổi mới sáng tạo đồng bộ.

Tuy nhiên, Hòa Lạc là một cực quan trọng trong cấu trúc đa cực của Thủ đô, không phải địa điểm duy nhất để giải quyết nhu cầu mở rộng của tất cả các trường. Việc bố trí từng trường, từng ngành và chức năng đào tạo, nghiên cứu cần căn cứ đặc thù chuyên môn, khả năng kết nối hạ tầng và hệ sinh thái kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ của từng khu vực.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh, đối với các cơ sở giáo dục đại học có nhu cầu mở rộng, thành phố đề nghị rà soát kỹ chiến lược phát triển, xác định rõ nhu cầu thực tế về quy mô, không gian, nguồn lực và lộ trình đầu tư. Đồng thời, đề xuất về đất đai phải gắn với đề án hoặc dự án cụ thể, có nguồn lực và tiến độ triển khai rõ ràng.

Thành phố sẽ ưu tiên xem xét, tháo gỡ đối với những dự án phù hợp quy hoạch, có nhu cầu thực tế, phương án đầu tư khả thi và khả năng triển khai sớm; đồng thời bảo đảm quỹ đất giáo dục được sử dụng tiết kiệm, hiệu quả, tránh tình trạng bố trí đất nhưng chậm đầu tư, chậm đưa vào sử dụng.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho rằng, việc xây dựng cơ sở mới cũng phải gắn với phương án tổ chức lại cơ sở hiện hữu trong nội đô, góp phần giảm áp lực về dân số, giao thông và hạ tầng khu vực trung tâm. Cơ sở mới không chỉ là phần diện tích tăng thêm, mà phải trở thành một bộ phận trong chiến lược tổ chức lại và nâng cao chất lượng phát triển của từng trường.

Bên cạnh đó, tại các khu vực hình thành cụm đại học, nghiên cứu cần nghiên cứu đồng bộ hệ thống giao thông công cộng, nhà ở, ký túc xá, y tế, văn hóa, thể thao, thư viện, phòng thí nghiệm và các trung tâm đổi mới sáng tạo. Những hạ tầng có thể sử dụng chung cần được tổ chức theo hướng chia sẻ, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cũng đề nghị gắn việc tạo thêm không gian phát triển cho các trường với phát huy mạnh hơn nguồn lực trí tuệ của hệ thống đại học đối với sự phát triển của Hà Nội. Các trường, viện nghiên cứu cần tham gia sâu hơn vào giải quyết những bài toán của Thủ đô về quy hoạch, giao thông, môi trường, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao, y tế, văn hóa và quản trị đô thị.

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng cho rằng, việc phát triển hệ thống cơ sở giáo dục đại học cần được đặt trong tổng thể quy hoạch mới của Thủ đô, theo hướng đa cực, đa trung tâm. Thành phố đã quy hoạch 9 khu vực phát triển đại học với tổng diện tích khoảng 2.800ha. Do đó, việc bố trí quỹ đất phải gắn với khả năng đầu tư và hiệu quả sử dụng, tránh tình trạng giao đất nhưng chậm triển khai, gây lãng phí nguồn lực.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cũng nhấn mạnh, đầu tư phát triển các trường đại học phải có lộ trình, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực. Thành phố ủng hộ chủ trương mở rộng, di dời các trường nhưng không thể triển khai đồng loạt khi nguồn lực còn hạn chế. Cùng với ngân sách nhà nước, cần nghiên cứu, huy động các nguồn lực xã hội, khuyến khích tư nhân tham gia đầu tư ký túc xá, nhà ở cho sinh viên và các công trình dịch vụ phù hợp.

Đặc biệt, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đề nghị chuyển từ tư duy mỗi trường đầu tư một hệ thống hạ tầng riêng sang tăng cường dùng chung. Các trường trong cùng một khu vực có thể sử dụng chung ký túc xá, khu thể thao và các công trình dịch vụ, qua đó giảm chi phí đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo dựng các khu đô thị đại học đồng bộ, hiện đại.

“

“Các trường cần tập trung nguồn lực cho công tác đào tạo; những hạ tầng có thể dùng chung thì nghiên cứu tổ chức dùng chung. Khu đô thị đại học không chỉ phục vụ việc học mà phải gắn với đời sống, tạo môi trường học tập, sinh hoạt năng động cho sinh viên”, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng giao các cơ quan chuyên môn của thành phố phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính và các trường rà soát kỹ tính khả thi về đất đai, nguồn vốn và lộ trình đầu tư; trên cơ sở đó, thống nhất phương án triển khai phù hợp, bảo đảm hiệu quả, tránh dàn trải, lãng phí.