Hà Nội khẳng định vai trò dẫn dắt phát triển vùng, lan tỏa động lực tăng trưởng mới

Sứ mệnh dẫn dắt và lan tỏa phát triển

Trong lịch sử phát triển của đất nước, Hà Nội luôn giữ vị trí đặc biệt - không chỉ là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia mà còn là nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị về kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo. Bước vào giai đoạn phát triển mới, vai trò của Thủ đô không chỉ được nhìn nhận ở quy mô dân số, tốc độ tăng trưởng hay sức hút đầu tư, mà còn được đặt trong yêu cầu lớn hơn: trở thành trung tâm điều phối, kết nối và dẫn dắt sự phát triển của vùng và quốc gia.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cạnh tranh giữa các đô thị lớn ngày càng gay gắt, mô hình phát triển dựa trên địa giới hành chính truyền thống đang dần bộc lộ những hạn chế. Xu hướng phát triển hiện đại đòi hỏi các đô thị trung tâm phải đóng vai trò hạt nhân, tạo lập không gian phát triển mở, thúc đẩy liên kết vùng, hình thành các chuỗi giá trị và tạo sức lan tỏa cho các khu vực xung quanh. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Hà Nội trong tiến trình phát triển đất nước giai đoạn mới.

Tại các cuộc làm việc với Thành ủy Hà Nội về định hướng phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: Hà Nội không chỉ làm nhiệm vụ của một địa phương mà còn thực hiện sứ mệnh dân tộc, dẫn dắt vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Hà Nội phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia.

Đây không chỉ là định hướng chiến lược mà còn là yêu cầu mang tính lịch sử đối với Thủ đô. Nếu trước đây, Hà Nội phát triển chủ yếu trên cơ sở khai thác lợi thế về vị trí địa lý, quy mô dân số và nguồn lực đầu tư, thì trong giai đoạn hiện nay, thành phố phải chuyển sang mô hình phát triển dựa trên năng lực kết nối, khả năng điều phối và sức lan tỏa đối với cả vùng và quốc gia.

Thực tiễn này đòi hỏi Hà Nội phải chuyển từ tư duy phát triển đơn cực sang tư duy phát triển liên kết; từ cạnh tranh địa phương sang hợp tác vùng; từ phát triển theo địa giới hành chính sang phát triển theo không gian kinh tế và các chuỗi giá trị liên kết. Đây cũng là mô hình phát triển đã được nhiều đô thị lớn trên thế giới lựa chọn để tạo ra sức cạnh tranh và động lực tăng trưởng mới.

Theo các chiến lược và quy hoạch phát triển quốc gia, Hà Nội được xác định là hạt nhân của Vùng Thủ đô, trung tâm của vùng Đồng bằng sông Hồng và là một cực tăng trưởng quan trọng của cả nước. Với vị trí đó, Thủ đô không chỉ giữ vai trò hội tụ nguồn lực mà còn phải tạo ra sức lan tỏa về thể chế, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, hạ tầng, nguồn nhân lực và các mô hình phát triển mới.

Những năm gần đây, vai trò trung tâm và kết nối của Hà Nội ngày càng được khẳng định thông qua việc thúc đẩy các chương trình hợp tác liên vùng, phát triển hạ tầng giao thông kết nối, mở rộng không gian kinh tế và thu hút đầu tư chiến lược. Các tuyến giao thông huyết mạch, các hành lang kinh tế, mạng lưới logistics và chuỗi cung ứng đang từng bước được hình thành, tạo nền tảng để Hà Nội phát huy vai trò đầu mối kết nối của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Theo Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn, định hướng phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới là xây dựng mô hình đô thị đa trung tâm, tăng cường liên kết vùng, phát huy vai trò cực tăng trưởng và trung tâm kết nối của Hà Nội trong vùng Đồng bằng sông Hồng. Đây không chỉ là sự điều chỉnh về không gian phát triển mà còn là bước chuyển căn bản về tư duy phát triển và năng lực điều phối của Thủ đô.

Đặc biệt, việc triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, cùng với các cơ chế, chính sách đặc thù được Trung ương trao quyền, đang tạo điều kiện để Hà Nội mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và phát huy vai trò dẫn dắt. Từ trung tâm hành chính, chính trị của cả nước, Hà Nội đang từng bước trở thành trung tâm hội tụ, điều phối và lan tỏa các động lực tăng trưởng mới.

Từ "đầu tàu kinh tế" đến trung tâm kiến tạo và dẫn dắt phát triển vùng

Nếu trước đây, vai trò của Hà Nội chủ yếu được nhìn nhận ở vị thế đầu tàu kinh tế, thì trong giai đoạn hiện nay, Thủ đô đang từng bước khẳng định vai trò mới - trung tâm kiến tạo, điều phối và dẫn dắt phát triển vùng.

Điều này được thể hiện rõ trong định hướng phát triển không gian vùng, phát triển hạ tầng kết nối và xây dựng các cực tăng trưởng mới. Thay vì phát triển theo mô hình khép kín trong phạm vi địa giới hành chính, Hà Nội đang chuyển sang mô hình phát triển theo không gian mở, tăng cường liên kết với các địa phương trong Vùng Thủ đô và vùng Đồng bằng sông Hồng thông qua hệ thống hạ tầng, logistics, chuỗi cung ứng và các hành lang kinh tế.

Việc triển khai các dự án trọng điểm như đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, các tuyến giao thông kết nối liên vùng, hệ thống logistics hiện đại và các trung tâm dịch vụ quy mô lớn không chỉ tạo động lực phát triển cho Hà Nội mà còn góp phần mở rộng không gian phát triển cho toàn vùng. Việc triển khai tuyến đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô không chỉ tạo dư địa phát triển mới cho Hà Nội mà còn mở rộng không gian kinh tế liên kết giữa Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh và các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Hồng. Đây là cơ sở quan trọng để hình thành mạng lưới liên kết kinh tế chặt chẽ, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo sức lan tỏa cho các địa phương.

Bên cạnh hạ tầng cứng, Hà Nội cũng đang thúc đẩy mạnh mẽ liên kết về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển đổi số. Việc phát huy lợi thế của hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và trung tâm đổi mới sáng tạo không chỉ phục vụ nhu cầu phát triển của Thủ đô mà còn tạo ra các giá trị lan tỏa cho cả vùng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, Hà Nội cần chuyển từ tư duy triển khai các nhiệm vụ riêng lẻ sang tập trung giải quyết những "bài toán lớn", gắn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo với nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo lập các động lực phát triển mới. Quan điểm này cho thấy Hà Nội không chỉ hướng tới mục tiêu phát triển cho riêng mình mà đang chủ động kiến tạo không gian phát triển mở rộng, tạo sức lan tỏa cho toàn vùng.

Cùng với đó, việc triển khai Luật Thủ đô và các cơ chế, chính sách đặc thù mới đang mở ra cơ hội để Hà Nội phát huy mạnh mẽ hơn vai trò điều phối, kết nối và dẫn dắt phát triển vùng. Từ việc thu hút các nhà đầu tư chiến lược, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Hà Nội đang từng bước hình thành những động lực tăng trưởng mới mang tính liên kết và lan tỏa.

Phát biểu về ý nghĩa của Hội nghị Xúc tiến đầu tư năm 2026, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, đây không chỉ là hoạt động xúc tiến đầu tư quy mô lớn mà còn là dịp khẳng định vị thế, tầm nhìn và khát vọng phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới. Thông điệp đó cho thấy Hà Nội đang hướng tới mô hình phát triển dựa trên kết nối, hợp tác và lan tỏa, thay vì phát triển đơn lẻ.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị và vùng kinh tế ngày càng dựa trên khả năng kết nối và năng lực điều phối, việc thu hút đầu tư chiến lược không chỉ nhằm tạo động lực tăng trưởng cho Thủ đô mà còn hướng tới hình thành các cực phát triển mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của cả vùng. Từ sứ mệnh lịch sử đến những định hướng chiến lược mới, Hà Nội đang từng bước chuyển từ vị thế "đầu tàu kinh tế" sang vai trò "trung tâm kiến tạo và dẫn dắt phát triển".

Việc thực hiện thành công sứ mệnh đó không chỉ tạo ra cơ hội phát triển mới cho Hà Nội mà còn góp phần định hình một không gian phát triển rộng lớn hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn cho cả vùng và quốc gia. Qua đó, Thủ đô Hà Nội đã từng bước khẳng định vai trò là trung tâm kiến tạo, điều phối và dẫn dắt phát triển - đúng với vị thế, trách nhiệm và khát vọng của Thủ đô ngàn năm văn hiến.