Hà Nội: Hướng tới chấm dứt chôn lấp rác để hạn chế ô nhiễm

Cùng với đó, thành phố sẽ rà soát việc phân cấp thu gom rác, từng bước khắc phục bất cập về địa giới, trang thiết bị và chất lượng dịch vụ vệ sinh môi trường tại cơ sở.

Đẩy mạnh xử lý rác bằng công nghệ hiện đại

Trả lời tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn của Thường trực HĐND thành phố Hà Nội về lĩnh vực môi trường vào sáng 22-10, về các điểm thu gom, chôn lấp và xử lý chất thải rắn sinh hoạt của thành phố, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu trong xử lý rác thải sinh hoạt tập trung, triển khai công nghệ đốt rác phát điện. Đến nay, thành phố đã có hai nhà máy đi vào hoạt động, góp phần giảm lượng rác phải chôn lấp.

Thành phố đặt mục tiêu đến hết năm 2027 cơ bản xử lý toàn bộ lượng rác phát sinh bằng các giải pháp phù hợp, đồng thời tính toán nhu cầu xử lý trong năm 2030 và những năm tiếp theo, có tính đến tốc độ gia tăng dân số và khối lượng chất thải sinh hoạt.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, định hướng quy hoạch của Hà Nội sẽ tập trung vào các giải pháp xử lý đồng bộ, trong đó tiếp tục triển khai thêm các nhà máy. Việc bố trí thêm các cơ sở xử lý nhằm giảm quãng đường vận chuyển rác, rút ngắn thời gian di chuyển của phương tiện, qua đó hạn chế tác động đến môi trường. Về công suất xử lý và khả năng tái chế, lãnh đạo Sở cho biết sẽ kiểm tra, rà soát lại các số liệu, bảo đảm việc tính toán đáp ứng nhu cầu thực tế, bao gồm cả lượng chất thải có thể phát sinh thêm trong thời gian tới.

Hiện tỷ lệ thu gom rác thải sinh hoạt tại khu vực trung tâm thành phố đạt 100%, vượt chỉ tiêu từ 95% đến 98% theo quy định của Trung ương. Thành phố tiếp tục triển khai các nhiệm vụ bảo vệ môi trường, hướng tới giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao hiệu quả quản lý chất thải.

Liên quan đến chất thải y tế, lãnh đạo Sở khẳng định về nguyên tắc, các chất thải y tế đã được thu gom, xử lý. Tuy nhiên, trước những vấn đề được phản ánh qua phóng sự tại phiên chất vấn, Sở sẽ phối hợp với ngành Y tế kiểm tra và xử lý ngay những trường hợp chưa bảo đảm yêu cầu.

Đối với Khu xử lý chất thải Nam Sơn, thành phố đang triển khai thêm hai nhà máy xử lý bùn, rác để phục vụ đốt phát điện. Mục tiêu đặt ra là giảm dần, tiến tới chấm dứt tình trạng chôn lấp rác, hạn chế nước rỉ rác và các nguồn gây ô nhiễm tại khu vực này trong những năm tới.

Rà soát bất cập sau phân cấp thu gom rác

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, quá trình phân cấp đã bộc lộ nhiều bất cập cần được tháo gỡ. Trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố từng xây dựng phương án tổ chức thu gom, vận chuyển rác theo 6 vùng, nhằm đồng bộ trang thiết bị, phương tiện và nâng cao hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, từ tháng 7-2025, khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp với 126 xã, phường, việc phân cấp lại nhiệm vụ đã khiến phạm vi tổ chức dịch vụ bị chia nhỏ. Từ 30 gói thầu tương ứng với các quận, huyện trước đây, thành phố chuyển sang 126 gói thầu tại các xã, phường.

Theo ông Lê Thanh Nam, việc chia nhỏ địa bàn theo ranh giới hành chính và tuyến đường dẫn đến nhiều tình huống bất hợp lý. Có tuyến phố đi qua nhiều xã, phường, khiến công tác thu gom tại các đoạn đầu, giữa và cuối tuyến thiếu đồng bộ. Tại một số khu vực giáp ranh, đặc biệt ở các phường nội đô có đường một chiều, việc bố trí điểm tập kết và tổ chức phương tiện thu gom giữa hai địa bàn cũng phát sinh khó khăn.

Thực tế này có thể dẫn đến tình trạng rác thải được vận chuyển từ địa bàn này sang địa bàn khác, gây bức xúc trong nhân dân và ảnh hưởng đến sự đồng thuận của người dân tại cơ sở.

Bên cạnh đó, việc chia nhỏ gói thầu chưa tạo được chuyển biến rõ rệt về hiện đại hóa phương tiện. Một số đơn vị vẫn tận dụng trang thiết bị cũ, từ chổi, xẻng đến xe gom rác, chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường trong giai đoạn mới.

Về thời gian thu gom, thành phố đã xây dựng phương án tổ chức thu gom rác theo khung giờ, từ 20h trở đi. Tuy nhiên, để phương án phát huy hiệu quả, cần thời gian tuyên truyền, vận động người dân hình thành thói quen đổ rác đúng giờ, đúng nơi quy định. Nếu các điểm tập kết rác cố định không được quản lý chặt chẽ, tình trạng đổ rác không đúng giờ, bới móc rác và phát sinh ô nhiễm vẫn có thể tiếp diễn.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, qua tổng kết một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những bất cập trong tổ chức thu gom rác đã được xác định là một trong những điểm nghẽn cần tập trung giải quyết.

Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục hướng dẫn các xã, phường tổ chức dịch vụ phù hợp với điều kiện thực tế, đồng thời nghiên cứu phương án tổ chức lại các vùng thu gom để bảo đảm tính thống nhất trên toàn thành phố. Việc chuẩn hóa trang thiết bị, nâng cao điều kiện vật chất và chất lượng hoạt động của lực lượng thu gom cũng sẽ được tính toán đồng bộ hơn.

Đối với các địa phương đã ký hợp đồng dịch vụ vệ sinh môi trường, thành phố sẽ rà soát, nghiên cứu phương án phù hợp khi các hợp đồng hết hạn, từ đó báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Cùng với điều chỉnh phương thức tổ chức, Sở sẽ phối hợp với Công an thành phố nghiên cứu tăng cường ứng dụng công nghệ số, hệ thống camera và chia sẻ dữ liệu giám sát giữa các cơ quan liên quan. Thành phố cũng hướng tới tăng cường sử dụng công nghệ, thiết bị hiện đại trong thu gom, vận chuyển rác, kết hợp rửa đường và các giải pháp vệ sinh môi trường đồng bộ.

Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng manh mún trong tổ chức thu gom, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm môi trường đô thị sạch đẹp, đồng đều hơn giữa các địa bàn của Thủ đô.