Hà Nội: Đưa công nghệ số thấm sâu vào các ngành kinh tế

Tuy nhiên, kinh tế số lõi vẫn chiếm tới 58%, trong khi kinh tế số ngành mới đạt 42%. Khoảng cách ấy cũng chính là dư địa phát triển của Hà Nội: Không chỉ phát triển công nghệ số, mà quan trọng hơn là đưa công nghệ đi sâu vào từng ngành, từng doanh nghiệp, từng khâu sản xuất, kinh doanh để tạo ra giá trị mới.

Khoảng trống nằm ở “kinh tế số ngành”

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Hà Nội, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP thành phố 6 tháng đầu năm 2026 bước đầu hoàn thành chỉ tiêu theo Kế hoạch số 20-KH/BCĐ57. Tuy nhiên, Hà Nội đang đặt mục tiêu cao hơn: Tỷ trọng kinh tế số đạt 22% GRDP năm 2026. Đây là mục tiêu có áp lực rất lớn, bởi để đạt được, giá trị tăng thêm của kinh tế số phải tăng nhanh hơn đáng kể so với tốc độ tăng của GRDP.

Điều đáng chú ý hơn nằm ở cơ cấu bên trong con số 16,7%. Kinh tế số lõi đóng góp khoảng 9,7%, tương đương 3,2 tỷ USD; kinh tế số ngành khoảng 7%, tương đương 2,3 tỷ USD. Như vậy, kinh tế số lõi chiếm 58%, còn kinh tế số ngành mới chiếm 42%, thấp hơn 28% so với định hướng kinh tế số ngành phải chiếm tối thiểu 70% theo Nghị quyết 57-NQ/TW.

Nhìn từ cơ cấu này, có thể thấy Hà Nội đã hình thành năng lực khá rõ về sản xuất công nghệ số. Thành phố hiện có khoảng 10.996 doanh nghiệp công nghệ số, doanh thu ước đạt 277.656 tỷ đồng. 6 tháng đầu năm, có 1.813 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới có ngành nghề kinh doanh chính là khoa học, công nghệ, tăng 23,6% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký đạt 137.346 tỷ đồng, tăng 231%.

Trong 6 tháng đầu năm, lĩnh vực chuyên môn khoa học và công nghệ dẫn đầu thu hút FDI của thành phố với 2.220,4 triệu USD, chiếm hơn 68% tổng vốn FDI. Nhưng ở phía các ngành kinh tế, mức độ số hóa còn khá thấp và không đồng đều. Tỷ trọng kinh tế số trong bán buôn, bán lẻ đạt 15,4%; công nghiệp chế biến, chế tạo 9,3%; vận tải, kho bãi 6,7%; giáo dục và đào tạo 5,4%; nghệ thuật, vui chơi, giải trí 4,7%; lưu trú và ăn uống 2,8%; nông nghiệp chỉ 2,3%.

Trong khi đó, nhiều kết quả ứng dụng số đã hiện hữu. Hà Nội đã chuẩn hóa hồ sơ sức khỏe điện tử cho 9,35 triệu người, tương đương 99% dân số; hệ thống vé điện tử liên thông đã phục vụ hơn 7,7 triệu lượt hành khách, doanh thu 34,35 tỷ đồng; mô hình thông tin công trình (BIM - Building Information Modeling) được áp dụng tại 144/161 công trình cấp II trở lên. Công nghiệp chế biến, chế tạo có chỉ số sản xuất 7 tháng tăng 8,9%, riêng sản xuất điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 18,1%.

Báo cáo cũng chỉ ra khoảng trống trong việc đưa các nguồn dữ liệu vào tính toán tỷ trọng kinh tế số; ở nhiều ngành, chuyển đổi số mới dừng ở nền tảng, thí điểm hoặc chuẩn bị đầu tư.

Đưa công nghệ vào nơi tạo ra giá trị

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cù Ngọc Trang cho rằng, kinh tế số ngành phải là “trọng tâm của trọng tâm”. Theo ông, một công nghệ có giá trị 1 tỷ đồng nhưng khi được ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh có thể tạo ra hàng trăm tỷ đồng giá trị gia tăng mới.

Từ cách nhìn đó, Sở Khoa học và Công nghệ đề xuất tập trung trước hết vào những ngành có quy mô lớn và khả năng tạo giá trị ngay trong năm 2026.

Thương mại, bán buôn, bán lẻ và thương mại điện tử được xác định là một trong những đòn bẩy lớn. Ông Cù Ngọc Trang đề nghị Sở Công Thương mở rộng “Tháng khuyến mại số”, gắn với các đợt mua sắm lớn cuối năm và Tết; đồng thời tổ chức chiến dịch livestream tập trung toàn thành phố, kết hợp các đơn vị chuyên nghiệp với các sàn thương mại điện tử để tạo doanh thu tăng mạnh.

Thực tế tại cơ sở đã cho thấy hiệu quả bước đầu. Ở xã Đông Anh và phường Chương Mỹ, nơi toàn bộ sản phẩm OCOP được đưa lên môi trường số, doanh thu bán hàng trực tuyến tăng 20-30%, chi phí trung gian giảm 10-15%.

Với công nghiệp chế biến, chế tạo, khoảng cách giữa tăng trưởng sản xuất và tỷ trọng kinh tế số cho thấy dư địa còn lớn. Chỉ số sản xuất công nghiệp 7 tháng tăng 8,9%, nhưng tỷ trọng kinh tế số trong ngành mới đạt 9,3%.

Ông Cù Ngọc Trang đề nghị triển khai Chương trình “100 nhà máy thông minh”, hỗ trợ 100 doanh nghiệp sản xuất triển khai hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP), hệ thống điều hành sản xuất (MES) và hệ thống điều khiển giám sát, thu thập dữ liệu (SCADA), ứng dụng tự động hóa, ứng dụng công nghệ số để tối ưu và phát huy tối đa hiệu quả của dây chuyền sản xuất; ưu tiên 8 ngành có chỉ số IIP tăng cao.

Ở lĩnh vực văn hóa, du lịch, bài toán không chỉ là số hóa di sản mà phải khai thác được giá trị sau số hóa. Tỷ trọng kinh tế số trong nghệ thuật, vui chơi, giải trí mới đạt 4,7%; lưu trú và ăn uống 2,8%. Trong 18 nhiệm vụ kinh tế số thuộc nhóm văn hóa, thể thao và du lịch, mới hoàn thành 2 nhiệm vụ, còn 16 nhiệm vụ đang thực hiện, trong đó có 5 nhiệm vụ quá hạn.

Theo đề xuất của ông Cù Ngọc Trang, cần triển khai thực chất các mô hình kinh tế đêm và du lịch số tại 10 hoạt động, điểm du lịch theo Kế hoạch triển khai đợt cao điểm 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số thành phố Hà Nội; đồng thời rà soát việc số hóa di sản và khai thác sau số hóa phục vụ phát triển kinh tế. Sở Khoa học và Công nghệ đã hoàn thành phiên bản chính thức HanoiGo 1.0.20, tích hợp trên iHanoi, với các chức năng tra cứu điểm đến, bản đồ số, Audio Guide đa ngôn ngữ, trợ lý du lịch AI, đặt vé, thanh toán và vé điện tử QR.

Với xây dựng và giao thông, câu chuyện cũng không dừng ở việc đã có hệ thống số. Hệ thống vé điện tử liên thông đã vận hành, hệ thống quản lý kết cấu hạ tầng giao thông trên nền bản đồ số đã được đưa vào hoạt động, BIM (Building Information Modeling - mô hình hóa thông tin công trình) đã được áp dụng tại 89,44% công trình cấp II trở lên, nhưng tỷ trọng kinh tế số của ngành xây dựng mới đạt 2,5%.

Theo ông Cù Ngọc Trang, cần mở rộng BIM từ khâu thiết kế sang toàn bộ vòng đời công trình; phát triển bản đồ số về bãi đỗ xe, kết nối dữ liệu với vé điện tử, giao thông công cộng, camera giao thông và iHanoi. Đồng thời phân tích dữ liệu vé điện tử để tối ưu luồng tuyến, tần suất phương tiện và điểm trung chuyển, mở các API phù hợp để doanh nghiệp phát triển dịch vụ bản đồ, vận tải, đô thị thông minh.

Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với Cục Thống kê, cơ quan Thuế rà soát, bổ sung số liệu đầu vào để tính đúng, tính đủ tỷ trọng kinh tế số; đồng thời kết nối doanh nghiệp công nghệ số, nhà trường để tìm kiếm, đặt hàng giải pháp cho các bài toán của từng ngành.

Hà Nội đã hình thành khu vực kinh tế số lõi đủ mạnh để tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Vấn đề đặt ra là làm thế nào kết nối những nguồn lực này với bài toán tăng trưởng của từng ngành. Bởi vậy, thước đo của kinh tế số Thủ đô trong chặng đường tới không chỉ là có thêm bao nhiêu doanh nghiệp công nghệ, nền tảng số hay dữ liệu, mà quan trọng hơn là công nghệ tạo ra bao nhiêu giá trị cho từng ngành và cho cả nền kinh tế: Năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, thị trường rộng hơn và những giá trị kinh tế mới.

Đó chính là bước chuyển từ “có công nghệ” sang “tạo giá trị bằng công nghệ”, đồng thời là yêu cầu để kinh tế số thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng của Thủ đô.