Hà Nội: Đột phá cải cách thủ tục hành chính và sức mạnh từ liên thông dữ liệu

Từ “một cửa” đến hành chính phi địa giới: Thay đổi trong trải nghiệm thực tế

Vừa hoàn thiện thủ tục chuyển nhượng bất động sản, ông Nguyễn Gia Toàn (trú tại ngõ Hòa Bình 7, phường Bạch Mai) không giấu được phấn khởi khi chia sẻ về quy trình hành chính hiện nay. Thủ tục được đơn giản hóa rất nhiều so với trước, đó là thay vì phải lặn lội thêm một lần sang cơ quan thuế thì giờ đây quy trình chỉ gói gọn ở mô hình “một cửa” và một lần đi lại duy nhất.

“Đến ngày có thông báo thuế, tôi có thể lên mạng để tra cứu, không phải đi thêm một chuyến nữa. Điều này giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian, nhất là khi cơ quan thuế và nơi nộp hồ sơ nhiều khi không ở gần nhau”, ông Toàn bày tỏ.

Không chỉ riêng ông Toàn, hàng vạn người dân, doanh nghiệp trên địa bàn Thủ đô đang cảm nhận rõ rệt sự đổi thay này. Đáng chú ý, toàn bộ TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết của Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội và các chi nhánh trực thuộc hiện đều thuộc diện có thể thực hiện phi địa giới, với đa số là hồ sơ về giao dịch bảo đảm, thế chấp, xóa chấp và sang tên chuyển nhượng.

Ông Nguyễn Anh Tú, cán bộ Trung tâm Pháp lý chứng từ - Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), đến làm thủ tục hồ sơ thế chấp cho khách hàng với tài sản tại xã Quốc Oai, minh chứng rõ cho tính ưu việt này. Theo quy trình cũ phải di chuyển về tận Văn phòng Đăng ký đất đai chi nhánh xã Quốc Oai, nhưng nhờ cơ chế phi địa giới, ông Tú chỉ cần đến chi nhánh gần nhất.

“Với khách hàng, việc này giúp rút ngắn thời gian nộp giao dịch bảo đảm, từ đó nhanh chóng được giải ngân hơn. Với ngân hàng thì vừa tiết kiệm thời gian vừa tiết kiệm nhân sự. Trước đây, một nhân sự có khi phải mất cả buổi chỉ để nộp một bộ hồ sơ do khoảng cách di chuyển xa, phải chờ lấy số”, ông Tú bày tỏ.

Theo bà Hà Thị Thanh Nhàn, cán bộ tiếp nhận hồ sơ Chi nhánh số 03 - Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội, để nâng cao chất lượng tiếp nhận, đơn vị đã áp dụng phương pháp rà soát hồ sơ hai bước. Vòng ngoài có đội tư vấn hỗ trợ kiểm tra sơ bộ; tiếp đó, chuyên viên rà soát lại và hướng dẫn công dân nộp trực tuyến. Hiện đơn vị đã áp dụng tiếp nhận trực tuyến đối với 100% hồ sơ thuộc lĩnh vực đất đai.

Gỡ điểm nghẽn bằng thể chế: Phân cấp mạnh mẽ, số hóa toàn trình

Những chuyển biến tích cực trên không phải ngẫu nhiên mà có. Đó là kết quả từ cả quá trình chủ động cụ thể hóa chỉ đạo của Chính phủ bằng các kế hoạch, giải pháp quyết liệt từ UBND thành phố Hà Nội.

Việc UBND thành phố ban hành danh mục hơn 2.000 TTHC được triển khai tiếp nhận phi địa giới từ giữa tháng 4-2026 đã phá vỡ hoàn toàn "vòng kim cô" về địa lý. Người dân có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ điểm tiếp nhận nào trên địa bàn, không còn phụ thuộc nơi cư trú hay trụ sở doanh nghiệp. Hơn nữa, việc phân cấp mạnh mẽ về cấp xã đã tạo điều kiện để TTHC nâng lên mức độ toàn trình: công dân, tổ chức không cần đến cơ quan hành chính mà có thể ngồi tại nhà, nơi làm việc để nộp hồ sơ trực tuyến.

Cùng đó, quy mô ủy quyền tại Hà Nội đã được mở rộng ấn tượng, từ 168 lên 636 TTHC, thông qua 11 hình thức ủy quyền đa dạng giữa các cấp, ngành. Những con số thống kê bước đầu cho thấy hiệu quả vô cùng to lớn: 32 triệu giờ lao động đã được cắt giảm, trung bình mỗi TTHC được rút ngắn 1 ngày xử lý, thời gian xử lý hồ sơ đất đai giảm từ 15 - 30%, thời gian cấp phép xây dựng rút ngắn từ 3 đến 5 ngày làm việc…

Chủ tịch UBND phường Tây Mỗ Trần Thanh Hải dẫn chứng: UBND phường được giao làm chủ đầu tư dự án đường 70 từ tháng 8-2025. Việc phân cấp lĩnh vực này không chỉ đơn thuần là giao việc, mà còn là giao niềm tin đối với Đảng bộ, chính quyền cơ sở, giúp cấp xã từng bước khẳng định vai trò là cấp quản lý thực chất, có đầy đủ quyền hạn và trách nhiệm.

Chuyển từ “quản lý hồ sơ” sang “quản trị dữ liệu”

Đến nay, 100% TTHC của Hà Nội đã được công khai, tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Mô hình “một cửa, một hệ thống, một dữ liệu” đang từng bước phát huy hiệu quả, bảo đảm kết nối liên thông thông suốt giữa các cấp, ngành, giảm trùng lặp thông tin và rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ.

Chỉ ra những bước tiến căn bản, Phó Phòng phụ trách Phòng Tái cấu trúc và Kiểm soát TTHC (Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội) Dương Văn Ninh cho hay, trước đây, việc giải quyết TTHC chủ yếu xử lý theo hướng hồ sơ giấy, phải tra cứu trên nhiều nền tảng, thì nay với mô hình hành chính công một cửa, 100% hồ sơ tiếp nhận tại các điểm phục vụ đã được ký số. Các cơ quan xử lý ngay trên hệ thống, không cần chờ hồ sơ giấy, giúp quy trình minh bạch để người dân cùng giám sát.

Trung tâm cũng đã triển khai nhiều mô hình sáng tạo như dịch vụ công lưu động tại các vùng xa trung tâm, tổ hành trình công xung kích hỗ trợ người yếu thế, hệ thống Zalo OA tại 12 chi nhánh… nhằm nâng cao trải nghiệm trực tuyến cho người dân.

Dưới lăng kính khoa học quản trị, Tiến sĩ Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực (Học viện Hành chính và Quản trị công) nhận định, sự chuyển dịch từ quản lý hồ sơ sang quản trị dữ liệu mang lại 3 giá trị cốt lõi cho nền hành chính hiện đại. Thứ nhất, nguồn tài nguyên dữ liệu sạch: xây dựng được cơ sở dữ liệu như “mạch máu sống” nuôi dưỡng hệ thống. Thay vì ra quyết định dựa trên trực giác, nay lãnh đạo có thể dựa trên bằng chứng và dữ liệu thời gian thực.

Thứ hai, định vị lại vai trò của người dân - từ vị thế “đi xin” giải quyết TTHC, nay là chủ thể được phục vụ. Công nghệ trở thành giải pháp thể hiện sự thấu cảm, chia sẻ gánh nặng với xã hội.

Thứ ba, động lực tăng trưởng Thủ đô: trong kỷ nguyên phát triển mới với tầm nhìn 100 năm của Hà Nội, việc số hóa TTHC và tháo gỡ điểm nghẽn chính là bệ phóng thúc đẩy kinh tế - xã hội bứt phá.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Đoàn Văn Tình cũng nhấn mạnh, công nghệ và thể chế chỉ là khung xương và cánh tay, còn tư duy phục vụ mới chính là linh hồn. Đội ngũ cán bộ, công chức cần thay đổi triệt để cách tiếp cận: nếu hệ thống dữ liệu thành phố đã lưu trữ đầy đủ thông tin, tuyệt đối không yêu cầu người dân phải nộp lại hoặc chứng minh lại giấy tờ.

Có thể thấy, cải cách hành chính tại Hà Nội đã vượt qua việc đơn giản hóa thủ tục thông thường, tiến tới tái thiết toàn diện phương thức vận hành bộ máy, hướng đến một nền hành chính minh bạch, tốc độ, chuyên nghiệp và thực sự lấy người dân làm trung tâm phục vụ trên nền tảng liên thông dữ liệu vững chắc.