Hà Nội - Chung một quyết tâm xây dựng xã, phường không ma tuý:Bài 3: Phòng ngừa từ cơ sở để giữ bình yên cho từng mái nhà

"Lá chắn" từ học đường

Ma túy đang có xu hướng xâm nhập vào giới trẻ bằng nhiều hình thức ngày càng tinh vi. Từ các loại ma túy tổng hợp, chất hướng thần mới đến ma túy "núp bóng" dưới dạng bánh kẹo, nước uống, thuốc lá điện tử hay thực phẩm chức năng, tất cả đều đang hướng tới nhóm đối tượng thanh thiếu niên - những người ở độ tuổi tò mò, thích khám phá nhưng còn hạn chế về kỹ năng nhận diện và tự bảo vệ mình.

Điểm cốt lõi của phòng, chống ma túy trong học đường là hướng tới học sinh - chủ thể vừa cần được bảo vệ, vừa có thể trở thành lực lượng lan tỏa tích cực trong cộng đồng. Khi được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, mỗi học sinh có thể trở thành một “tuyên truyền viên nhỏ tuổi”, biết nói không với ma túy và chủ động nhắc nhở bạn bè, người thân xung quanh. Cùng với đó, việc xây dựng môi trường học đường lành mạnh thông qua các hoạt động văn hóa, thể thao, kỹ năng sống cũng được xem là giải pháp căn cơ nhằm giảm nguy cơ học sinh tìm đến các chất kích thích.

Để tạo “lá chắn” an toàn cho học sinh trước tệ nạn ma túy, trường THCS Nguyễn Lân (phường Thanh Liệt, Hà Nội) đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động. Trọng tâm là các buổi sinh hoạt chuyên đề dưới cờ và ngoại khóa với sự tham gia tuyên truyền trực tiếp từ lực lượng công an. Đồng thời, kiến thức nhận biết và phòng, chống ma túy cũng được các thầy cô lồng ghép tự nhiên, thường xuyên vào các tiết học. Ngoài ra, nhà trường còn tổ chức các cuộc thi về phòng, chống ma túy và các chất gây nghiện dưới nhiều hình thức như: Vẽ tranh, hùng biện… để giúp học sinh nâng cao nhận thức về tác hại của ma túy.

Theo cô Nguyễn Khánh Huyền, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Lân, giải pháp mũi nhọn của trường là cập nhật liên tục hình thức ngụy trang mới của ma túy và các chất gây nghiện thông qua việc tổ chức các buổi chuyên đề với Công an để học sinh nhận diện các loại ma túy tinh vi. Hai là, tích hợp vào hoạt động ngoại khóa. Thông qua các cuộc thi sân khấu hóa, vẽ tranh, hoặc các tiểu phẩm "Pháp luật học đường", nhà trường giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức phòng vệ. Giáo viên luôn quán triệt học sinh nguyên tắc an toàn: Tuyệt đối không thử, không tàng trữ và kiên quyết không nhận đồ ăn, thức uống từ người lạ. Đồng thời, chú trọng việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình: Thường xuyên trao đổi thông tin với phụ huynh, khuyến khích cha mẹ học sinh quan tâm đến tâm sinh lý và các mối quan hệ xã hội của con em sau giờ học.

“Sự phối hợp này là chiếc "kiềng ba chân" cốt lõi. Nhà trường duy trì liên lạc chặt chẽ với phụ huynh qua các nhóm Zalo lớp để nắm bắt tâm lý các con. Đồng thời, chúng tôi phối hợp mật thiết với Công an địa phương và lực lượng an ninh để thường xuyên tuần tra, kiểm soát chặt chẽ an ninh trật tự quanh khu vực trường THCS Nguyễn Lân và địa bàn Triều Khúc, nhằm chặn đứng các nguy cơ từ xa”, cô Huyền chia sẻ.

Bên cạnh đó, mô hình “Trường học văn minh - cộng đồng gắn kết” và “Trường học không ma túy” vừa được triển khai tại nhiều cơ sở giáo dục trên địa bàn Hà Nội đã bước đầu tạo cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong phòng ngừa ma túy. Theo các tiêu chí được xây dựng, nhà trường không có học sinh, cán bộ, giáo viên vi phạm pháp luật liên quan đến ma túy; thường xuyên tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy cho học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý.

Xây dựng “hàng rào” từ gia đình và cộng đồng

Nếu nhà trường là nơi trang bị kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh cho học sinh, thì gia đình chính là "lá chắn" đầu tiên giúp các em tránh xa nguy cơ bị dụ dỗ, lôi kéo vào con đường sử dụng, mua bán, vận chuyển hoặc tàng trữ ma túy.

Theo chuyên gia tâm lý học đường Trần Thị Mạnh Linh, cha mẹ cần xác định rõ vai trò của gia đình trong việc chăm sóc, bảo vệ và giáo dục con em mình. Muốn con không sa vào ma túy, trước hết cha mẹ phải là tấm gương trong lối sống và cách ứng xử. Một gia đình hòa thuận sẽ tạo nền tảng tâm lý ổn định, góp phần hình thành nhân cách tích cực cho trẻ. Bên cạnh đó, cha mẹ cần quan tâm đến đời sống tinh thần của con, thấu hiểu những thay đổi tâm sinh lý ở tuổi vị thành niên, từ đó có phương pháp giáo dục phù hợp và định hướng đúng đắn các mối quan hệ xã hội.

“Trường hợp trẻ vị thành niên vướng vào ma túy, gia đình cần động viên, an ủi và tạo điều kiện để các em cai nghiện thành công. Sau cai nghiện, nguy cơ tái nghiện vẫn rất lớn nếu thiếu sự đồng hành của người thân hoặc bị bạn xấu lôi kéo. Vì vậy, cha mẹ cần trở thành điểm tựa để con vượt qua những cám dỗ của ma túy”, bà Linh khuyến nghị.

Đồng quan điểm, bác sĩ, Đại tá Tạ Đức Ninh, nguyên Trưởng phòng Thường trực Chương trình quốc gia phòng, chống ma túy (Bộ Công an), Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và ứng dụng phòng, chống ma túy (PSD) cho rằng, để phòng ngừa học sinh sử dụng các loại thực phẩm có chứa chất ma túy, phụ huynh, học sinh và nhà trường cần thường xuyên cập nhật các thủ đoạn mới của tội phạm ma túy thông qua phương tiện thông tin đại chúng và các chương trình tuyên truyền của cơ quan chức năng.

“Trên cơ sở đó, phụ huynh sẽ nâng cao kiến thức, kỹ năng nhận diện và cảnh giác trước các thủ đoạn lôi kéo của tội phạm ma túy. Đồng thời, nhà trường và gia đình cần thường xuyên quan tâm, quản lý các mối quan hệ, sinh hoạt của học sinh; khi phát hiện biểu hiện bất thường cần phối hợp với cơ quan y tế hoặc cơ quan chức năng để kịp thời kiểm tra, hỗ trợ”, Đại tá Tạ Đức Ninh nhấn mạnh.

Hiện nay, dưới sự chỉ của lãnh đạo Công an thành phố Hà Nội, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã phối hợp các phòng nghiệp vụ thuộc Công an thành phố cùng các đơn vị chức năng tổ chức nhiều buổi tuyên truyền trực tiếp về đặc điểm của một số loại ma túy mới, các loại ma túy núp bóng thực phẩm (có hình ảnh thực tế minh họa), tác hại cũng như: Kỹ năng phòng tránh cho học sinh, sinh viên các trường trên địa bàn; xây dựng các kịch bản sân khấu hóa về tệ nạn ma túy dưới hình thức tiểu phẩm ngắn, qua đó, đưa các nội dung về thủ đoạn lôi kéo của các đối tượng, hình thức của các loại ma túy mới, ma túy núp bóng thực phẩm đến người nghe một cách sinh động và dễ tiếp thu nhất; phối hợp với các đơn vị truyền thông đẩy mạnh công tác tuyên truyền về thủ đoạn lôi kéo, nguy cơ vi phạm và cảnh báo hệ lụy đến bản thân người sử dụng, các hình thức xử lý của pháp luật đối với hành vi vi phạm về ma túy trên các phương tiện thông tin đại chúng và mạng xã hội…

Song song với đó, lực lượng chức năng cũng đẩy mạnh tuyên truyền trên báo chí, mạng xã hội và các nền tảng số nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của ma túy, hậu quả pháp lý của các hành vi vi phạm và trách nhiệm của mỗi người dân trong công tác phòng, chống ma túy.

Cuộc chiến phòng, chống ma túy không thể giải quyết trong ngày một ngày hai, nhưng hoàn toàn có thể tạo ra những chuyển biến bền vững nếu được triển khai đúng hướng, đồng bộ và kiên trì. Khi nhà trường đổi mới phương pháp giáo dục, gia đình thực sự đồng hành và học sinh chủ động tự bảo vệ mình, những “lá chắn” phòng ngừa sẽ ngày càng vững chắc, góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn, lành mạnh cho thế hệ trẻ. Đúng như Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội đã nhắn nhủ: "Mỗi thế hệ đều có một sứ mệnh. Sứ mệnh của các cháu học sinh là làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ và góp phần xây dựng một xã hội văn minh, an toàn. Để làm được điều đó, các cháu cần rèn luyện cho mình một bản lĩnh vững vàng, giữ vững đạo đức và ý thức chấp hành pháp luật. Hãy luôn ghi nhớ: Tri thức là sức mạnh, đạo đức là nền tảng và pháp luật chính là hành lang bảo vệ các cháu trên mọi chặng đường phát triển".

Thông điệp ấy cũng chính là lời khẳng định rằng cuộc chiến phòng, chống ma túy không chỉ bắt đầu từ những chuyên án hay những đợt truy quét, mà trước hết phải được xây dựng từ mỗi gia đình, mỗi lớp học và từ ý thức tự bảo vệ của từng người trẻ. Chỉ khi đó, mục tiêu xây dựng những ngôi trường an toàn, những khu dân cư bình yên và một Thủ đô không ma túy mới thực sự trở thành hiện thực.

XEM TIẾP

Hà Nội - Chung một quyết tâm xây dựng xã, phường không ma tuý: Bài cuối: "Lá chắn" vững chắc từ "thế trận lòng dân"