Hà Nội: Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 được "thiết kế" theo 2 nhóm xã

Điểm nổi bật của Bộ tiêu chí là không áp dụng một mặt bằng chỉ tiêu giống nhau cho tất cả các xã. Với những nội dung có yêu cầu định lượng, xã nhóm 1 được đặt mức cao hơn xã nhóm 2, qua đó tạo sự phù hợp với điều kiện phát triển và quá trình đô thị hóa.

Trong tiêu chí hạ tầng giao thông, cả hai nhóm xã đều phải bảo đảm đường xã đạt chuẩn theo quy hoạch, được bảo trì và có cây xanh dọc tuyến với tỷ lệ từ 50% số km trở lên. Tuy nhiên, đường thôn, ngõ, xóm tại xã nhóm 1 phải được cứng hóa 100%, trong khi xã nhóm 2 đạt từ 90% trở lên. Đối với thủy lợi, tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông nghiệp được tưới, tiêu chủ động tại nhóm 1 phải đạt từ 90%, nhóm 2 từ 80%; nhóm 1 đồng thời phải áp dụng công nghệ tiên tiến phù hợp với phát triển nông nghiệp đô thị.

Ở lĩnh vực phát triển kinh tế nông thôn, tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người tại xã nhóm 1 phải đạt từ 10,5%/năm, cao hơn mức 9,5%/năm của nhóm 2. Yêu cầu về mô hình nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn cũng có sự phân hóa: nhóm 1 phải có ít nhất 3 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hoặc ít nhất một mô hình kinh tế xanh hay kinh tế tuần hoàn hiệu quả; nhóm 2 cần ít nhất 2 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hoặc một mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn hiệu quả.

Đối với nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi, tỷ lệ tại xã nhóm 1 được yêu cầu đạt từ 60%, trong khi nhóm 2 từ 50%. Tiêu chí về đào tạo nguồn nhân lực cũng được phân hóa: tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ tại nhóm 1 đạt từ 40%, nhóm 2 từ 35%; tỷ lệ người trong độ tuổi theo học các trình độ sau trung học phổ thông tương ứng là 60% và 50%.

Sự khác biệt tiếp tục thể hiện rõ ở tiêu chí giảm nghèo và an sinh xã hội. Xã nhóm 1 phải kiểm soát tỷ lệ nghèo đa chiều ở mức không quá 1,5%, trong khi nhóm 2 là không quá 3%. Tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch theo quy chuẩn tại nhóm 1 phải đạt từ 80%, nhóm 2 từ 70%, trong đó đều phải có tỷ lệ hộ sử dụng nước sạch từ công trình cấp nước tập trung.

Trong khoa học công nghệ và chuyển đổi số, cả hai nhóm xã đều phải bảo đảm chính quyền số, số hóa dữ liệu về nông nghiệp và môi trường, triển khai hiệu quả thương mại điện tử. Tuy nhiên, yêu cầu về mô hình thôn thông minh được đặt cao hơn đối với nhóm 1: ít nhất 2 mô hình, trong khi nhóm 2 có ít nhất 1 mô hình.

Đối với môi trường, các yêu cầu chung được áp dụng cho cả hai nhóm, như tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt được phân loại, thu gom, xử lý đạt từ 80% trở lên; chất thải chăn nuôi, chất thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp được thu gom, xử lý, tái chế đạt từ 90%. Các xã cũng phải bảo đảm thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt và xây dựng cảnh quan xanh - sạch - đẹp, an toàn.

Bên cạnh các chỉ tiêu phân hóa, nhiều yêu cầu được đặt ra đồng đều cho cả hai nhóm xã, như có quy hoạch phù hợp; xã có hợp tác xã hoạt động hiệu quả; đạt tiêu chí về văn hóa, giáo dục, y tế; 100% hộ có nhà ở kiên cố; bảo đảm an toàn thực phẩm; xây dựng hệ thống chính trị hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; Trung tâm phục vụ hành chính công hoạt động hiệu quả; đạt chuẩn tiếp cận pháp luật và bảo đảm an ninh, trật tự, quốc phòng. Đặc biệt, cả hai nhóm xã đều phải có hệ thống camera AI giám sát an ninh trên địa bàn toàn xã.
Việc phân thành hai nhóm với các mức yêu cầu khác nhau cho thấy Bộ tiêu chí xã nông thôn mới Hà Nội giai đoạn 2026-2030 hướng tới đánh giá sát thực tế, đồng thời tạo lộ trình nâng dần chất lượng nông thôn. Trong đó, xã nhóm 1 được đặt yêu cầu cao hơn về hạ tầng, thu nhập, chất lượng nguồn nhân lực, giảm nghèo, nước sạch và chuyển đổi số; qua đó hướng tới những vùng nông thôn có mức độ phát triển cao, hiện đại, xanh và số hóa.