Hà Nội bàn giao 7 công trình khẩn cấp tăng sức chống úng ngập trong mùa mưa

Quyết định này không chỉ giúp bổ sung năng lực tiêu úng cho nhiều khu vực thường xuyên ngập nước mà còn cho thấy bước chuyển trong tư duy đầu tư hạ tầng: Công trình đủ điều kiện kỹ thuật phải sớm phục vụ người dân, thay vì chờ hoàn thành toàn bộ dự án mới đưa vào khai thác.

Không để công trình "chờ" mùa mưa

Mỗi mùa mưa, hàng chục điểm úng ngập tại Hà Nội lại trở thành nỗi lo của người dân. Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan, việc phát huy hiệu quả các công trình chống ngập đúng thời điểm có ý nghĩa không kém tiến độ xây dựng. Vì vậy, thay vì chờ hoàn thành toàn bộ dự án mới bàn giao theo quy trình thông thường, Hà Nội lựa chọn phương án đưa ngay những hạng mục đã bảo đảm yêu cầu kỹ thuật vào khai thác, đồng thời xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm quản lý, vận hành.

Theo đó, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng Hà Nội) được tạm giao tiếp nhận và vận hành 5 công trình gồm: Tuyến hạ lưu sông Kim Ngưu nối sông Tô Lịch với Trạm bơm Yên Sở; tuyến kênh Thụy Phương; hồ điều hòa Phú Đô và hồ đầu mối Mễ Trì (hồ Đồng Bông 2). Công ty TNHH MTV Đầu tư phát triển thủy lợi Sông Nhuệ được tạm giao hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 và Yên Nghĩa 2.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội cho biết, việc phân công rõ trách nhiệm ngay từ thời điểm bàn giao giúp các đơn vị chủ động bố trí nhân lực, thiết bị, xây dựng phương án ứng trực và vận hành đồng bộ với hệ thống sông, kênh, trạm bơm trong mùa mưa.

Hiện, cả 7 dự án đều đã hoàn thành các hạng mục trọng yếu, đủ điều kiện kỹ thuật để vận hành. Trong đó có 5 hồ điều hòa với tổng dung tích khoảng 2,93 triệu mét khối và 2 tuyến kênh đã bảo đảm khả năng dẫn, tiêu thoát nước theo thiết kế. Các hạng mục phụ trợ, cảnh quan và hoàn trả hạ tầng tiếp tục được hoàn thiện song song trong quá trình khai thác.

Cách làm này cho thấy sự thay đổi trong tư duy đầu tư hạ tầng của Hà Nội. Thay vì coi việc hoàn thành xây dựng là đích đến cuối cùng, thành phố hướng tới mục tiêu phát huy hiệu quả công trình ngay khi đủ điều kiện vận hành. Điều này không chỉ rút ngắn khoảng thời gian chuyển tiếp giữa thi công và khai thác mà còn giúp nguồn vốn đầu tư sớm phát huy hiệu quả, nhất là trong bối cảnh thời tiết cực đoan và nhu cầu chống ngập ngày càng cấp thiết.

Tăng sức chống ngập cho các lưu vực trọng điểm

Khác với nhiều dự án đầu tư riêng lẻ trước đây, 7 công trình khẩn cấp lần này đều được bố trí tại các lưu vực có vai trò quan trọng đối với hệ thống tiêu thoát nước của Hà Nội. Nổi bật trong số đó là dự án cải tạo tuyến hạ lưu sông Kim Ngưu nối sông Tô Lịch với Trạm bơm Yên Sở. Sau khi hoàn thành, khả năng dẫn nước về Trạm bơm Yên Sở sẽ được cải thiện đáng kể, góp phần giảm áp lực tiêu thoát nước cho khu vực Hoàng Mai, Thanh Trì và một phần nội thành.

Dự án kênh Thụy Phương không chỉ làm nhiệm vụ tiêu thoát nước cho các khu đô thị phía Bắc thành phố như Resco, Tây Hồ Tây, Ciputra, Ecohome hay Khu Ngoại giao đoàn mà còn có vai trò dẫn nguồn nước bổ cập cho sông Tô Lịch, góp phần cải thiện chất lượng môi trường dòng sông sau nhiều năm chịu áp lực ô nhiễm.

Trong nhóm các hồ điều hòa, hồ Phú Đô có quy mô lớn với dung tích điều tiết gần 930 nghìn mét khối. Đưa vào vận hành, công trình giảm ngập cho hàng loạt tuyến đường như Trần Bình, Nguyễn Hoàng, Hàm Nghi, Lê Đức Thọ và khu vực quanh Sân vận động quốc gia Mỹ Đình. Còn hồ điều hòa Mễ Trì (Đồng Bông 2) được xây dựng nhằm tăng khả năng điều tiết nước cho khu vực phía Tây. Khi kết nối với hệ thống tiêu hiện hữu, công trình sẽ hỗ trợ giảm ngập cho các tuyến Trần Duy Hưng, Tố Hữu, Lê Văn Lương, Đỗ Đức Dục, Miếu Đầm...

Ở cửa ngõ phía Tây Nam, hai hồ điều hòa Yên Nghĩa 1 và Yên Nghĩa 2 đã sẵn sàng phối hợp cùng Trạm bơm Yên Nghĩa và hệ thống kênh La Khê, kênh Đông La để tăng khả năng tiêu úng cho quốc lộ 6, đường Quang Trung, Nguyễn Trác, Quyết Thắng và nhiều khu dân cư thuộc khu vực Dương Nội, Hà Đông, An Khánh, Yên Nghĩa.

Theo ông Đào Quang Khải – Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và phòng, chống thiên tai (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội), việc thành phố chủ động hoàn thiện phương án tiếp nhận, phân công đơn vị quản lý ngay trước thời điểm đưa công trình vào khai thác được xem là bước chuẩn bị cần thiết. Thực tế nhiều dự án hạ tầng trước đây cho thấy, công trình hoàn thành nhưng chậm bàn giao hoặc thiếu quy trình vận hành đồng bộ đã làm giảm đáng kể hiệu quả đầu tư.

Các chuyên gia về hạ tầng đô thị cũng cho rằng, trong bối cảnh lượng mưa cực đoan ngày càng gia tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu, hệ thống hồ điều hòa đang trở thành giải pháp quan trọng đối với các đô thị lớn. Khi được kết nối với các tuyến kênh dẫn và trạm bơm, hiệu quả chống ngập sẽ cao hơn nhiều so với việc đầu tư đơn lẻ từng công trình.

Theo báo cáo của chủ đầu tư, việc tạm bàn giao 7 công trình khẩn cấp trước mùa mưa năm 2026 không chỉ là giải pháp tình thế để ứng phó với nguy cơ ngập úng, mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy đầu tư và quản lý hạ tầng của Hà Nội.

Tuy nhiên, để các công trình phát huy hiệu quả lâu dài, bên cạnh việc hoàn thiện các hạng mục còn lại, Hà Nội cần tiếp tục nâng cao chất lượng quản lý vận hành, tăng cường ứng dụng công nghệ trong điều hành hệ thống thoát nước, đồng thời duy trì công tác duy tu, nạo vét và kết nối đồng bộ giữa các hồ điều hòa, sông, kênh và trạm bơm. Chỉ khi toàn bộ hệ thống vận hành thống nhất, những công trình khẩn cấp được đầu tư với tổng nguồn vốn hàng nghìn tỷ đồng mới thực sự phát huy giá trị, góp phần từng bước giải quyết bài toán ngập úng và nâng cao khả năng chống chịu của Thủ đô trước những diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan.