Gỡ “điểm nghẽn” úng ngập: Hành động khẩn cấp, giải pháp đồng bộ

Từ những giải pháp cấp bách nhằm giảm ngập trước mắt đến các định hướng dài hạn, bài toán đặt ra không chỉ là chạy đua tiến độ, mà còn là bảo đảm tính đồng bộ, hiệu quả và bền vững của hệ thống thoát nước đô thị.

Tăng tốc triển khai, không để phát sinh “điểm nghẽn mới”

Việc triển khai đồng loạt 10 dự án chống úng ngập trong thời gian ngắn cho thấy quyết tâm rất cao của thành phố Hà Nội trong xử lý một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất của hạ tầng đô thị. Theo kế hoạch, các hạng mục chính phục vụ tiêu thoát nước phải hoàn thành, đưa vào vận hành trước ngày 30-4-2026; các hạng mục hỗ trợ hoàn thành trước ngày 30-6-2026.

Để bảo đảm tiến độ đồng bộ, tránh chồng chéo và không phát sinh “điểm nghẽn mới”, Sở Xây dựng đã triển khai một loạt giải pháp điều hành linh hoạt.

Trao đổi tại Chương trình thời sự với chủ đề “Giải quyết điểm nghẽn úng ngập đô thị - Hành động khẩn cấp, quy hoạch bền vững” do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội thực hiện tối 8-4, ông Lê Văn Du, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng cấp thoát nước (Sở Xây dựng Hà Nội) cho biết, 10 nhóm Zalo đã được thành lập để xử lý trực tiếp các vấn đề phát sinh tại từng dự án. Lãnh đạo Sở, từ Giám đốc đến các Phó Giám đốc cùng các phòng, ban chuyên môn thường xuyên xuống hiện trường, phối hợp với chủ đầu tư, nhà thầu để tháo gỡ khó khăn ngay từ cơ sở.

Chỉ trong thời gian ngắn, từ ngày 26-2 đến nay, đã có 34 cuộc họp kiểm tra được tổ chức nhằm xử lý kịp thời các vướng mắc, không để dự án bị ách tắc trong quá trình triển khai. Cách làm này cho thấy sự chuyển động rõ nét từ điều hành hành chính sang điều hành thực địa, lấy tiến độ và hiệu quả làm thước đo.

“Đến nay, các dự án đang được các nhà thầu, chủ đầu tư triển khai đồng bộ, cơ bản bám sát tiến độ đề ra. Thành phố ưu tiên các hạng mục có khả năng phát huy hiệu quả ngay, như tiêu thoát nước, tích trữ nước và kết nối hệ thống giữa các công trình hiện có với các công trình đang xây dựng”, ông Lê Văn Du khẳng định.

Thực tế cho thấy, trong một số trận mưa gần đây, nhiều hạng mục đã được đưa vào vận hành tạm thời và bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần giảm úng ngập cục bộ. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy hướng đi “vừa thi công, vừa khai thác” đang phát huy tác dụng.

Tuy nhiên, áp lực tiến độ rất lớn cũng đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ chất lượng công trình. Bởi nếu chỉ chạy theo tiến độ mà buông lỏng quản lý, những “điểm nghẽn mới” có thể phát sinh trong tương lai, ảnh hưởng lâu dài đến hiệu quả đầu tư.

Thách thức kỹ thuật, kết nối và bài toán bền vững

Cùng trao đổi tại Chương trình, PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) phân tích, việc triển khai đồng loạt nhiều dự án trong thời gian ngắn đặt ra hàng loạt thách thức, từ kỹ thuật, tổ chức thi công đến điều phối tổng thể.

Trước hết là thách thức về kỹ thuật. Hà Nội đang đô thị hóa nhanh, đan xen giữa khu vực cũ, khu cải tạo và khu đô thị mới, với hệ thống hạ tầng ngầm phức tạp gồm cống, điện, nước, cây xanh, chiếu sáng, thông tin liên lạc… Trong quá trình thi công, việc gặp phải các công trình ngầm chưa được cập nhật đầy đủ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, buộc phải xử lý phát sinh.

Một yêu cầu quan trọng khác là bảo đảm tính kết nối của hệ thống. Các hạng mục như cống, hồ điều hòa, trạm bơm nếu không được triển khai đồng bộ, liên thông sẽ khó phát huy hiệu quả tổng thể. Đây là thách thức không nhỏ khi nhiều dự án được triển khai song song, ở các khu vực khác nhau.

Về tổ chức thi công, áp lực lớn nằm ở giao thông và mặt bằng. Hà Nội vốn có mật độ giao thông cao, nếu tổ chức thi công không hợp lý sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, gây ùn tắc và ô nhiễm môi trường cục bộ. Đồng thời, việc triển khai theo cơ chế khẩn cấp cũng đặt ra yêu cầu lớn về giải phóng mặt bằng trong thời gian ngắn.

Một thách thức không thể bỏ qua là sự phối hợp liên ngành. Chỉ cần một khâu phối hợp không hiệu quả cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ dự án. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải có cơ chế điều phối linh hoạt, thống nhất và xuyên suốt.

Từ thực tiễn triển khai các dự án chống ngập hiện nay, có thể thấy bài toán đặt ra không chỉ là xử lý các điểm ngập trước mắt, mà còn là xây dựng một hệ thống thoát nước đồng bộ, thích ứng với biến đổi khí hậu và quá trình đô thị hóa nhanh. Đây cũng chính là yêu cầu cốt lõi trong định hướng phát triển Thủ đô theo hướng bền vững, hiện đại trong dài hạn.