Gỡ điểm nghẽn giữa nghiên cứu và ứng dụng công nghệ để phát triển kinh tế

Cần đẩy mạnh mô hình

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, rất nhiều các doanh nghiệp tiên phong trong phát triển công nghệ đào nhân lực đang tập trung hợp tác trong ba lĩnh vực trọng điểm gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và an ninh mạng, hướng tới phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi.

Tiên phong trong lĩnh vực có Tập đoàn FPT hợp tác với rất nhiều trường để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có chất bán dẫn để doanh nghiệp đủ sức cạnh tranh vào chuỗi.

GS.TS Từ Minh Phương, Bí thư Đảng ủy Học Viện Công Nghệ Bưu Chính Viễn Thông (PTIT) chia sẻ: “Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, việc kết nối chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu. Với sự đồng hành của FPT, tôi tin rằng mô hình hợp tác này sẽ sớm mang lại những kết quả cụ thể, ngay trong vòng 3-6 tháng tới và có thể trở thành hình mẫu cho việc phát triển nhân lực công nghệ tại Việt Nam".

Trong khi đó, PGS.TS Ngô Xuân Bách, Giám đốc QACI Tập đoàn FPT thẳng thắn, yêu cầu tự chủ công nghệ và đưa khoa học công nghệ trở thành động lực phát triển kinh tế đang ngày càng cấp thiết. Tuy nhiên, một trong những điểm nghẽn lớn là khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng. Ở các quốc gia phát triển, phần lớn hoạt động R&D diễn ra trong doanh nghiệp, trong khi tại Việt Nam, tỷ lệ này còn thấp, dẫn đến nhiều kết quả nghiên cứu chưa gắn với nhu cầu thực tiễn.

Vì vậy, việc xây dựng các mô hình hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để thay đổi cách tiếp cận. Khi hợp tác được xây dựng trên nền tảng nhu cầu thực tiễn, sự tin tưởng và hiểu biết lẫn nhau, chúng tôi tin rằng sẽ sớm tạo ra những kết quả cụ thể, đặc biệt trong vòng 3–6 tháng tới.

"Tập đoàn FPT cam kết đầu tư 100 triệu USD cho Viện, với định hướng tập trung nghiên cứu, giải quyết những bài toán thực tiễn của quốc gia trong các lĩnh vực then chốt như lượng tử, AI, an ninh mạng. Viện đặt mục tiêu đào tạo 100 tiến sĩ; phát triển, bồi dưỡng 2.000 chuyên gia công nghệ; công bố 500 bài báo, bằng sáng chế, sở hữu trí tuệ", ông Ngô Xuân Bách nói.

3 hướng phát triển nhân lực bán dẫn

Theo PGS.TS Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, bán dẫn không chỉ là nền tảng của điện tử mà còn là trụ cột của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, sản xuất thông minh và kinh tế số. Đối với Việt Nam, phát triển công nghiệp bán dẫn không đơn thuần là một cơ hội, mà là một lựa chọn mang tính chiến lược. Lựa chọn này gắn liền với khát vọng phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đại diện Hội đồng Anh tại Việt Nam, Giám đốc Chương trình Giáo dục Hoàng Vân Anh khẳng định: Hợp tác quốc tế trong giáo dục đại học được xác định là trọng tâm của chiến lược quốc gia, trong đó công nghệ bán dẫn được coi là một lĩnh vực đột phá then chốt để hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Theo Phó Giám đốc cơ sở tại Việt Nam của NXP Semiconductors Trần Đức Long, trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu, Việt Nam đang trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn bán dẫn mở rộng hoạt động R&D và kỹ thuật, mở ra cơ hội việc làm ngay tại thị trường nội địa cho nguồn nhân lực chất lượng cao.

Sự hiện diện của các “ông lớn” không chỉ khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn, mà còn kéo theo nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nguồn cung kỹ sư trong nước hiện vẫn chưa theo kịp tốc độ mở rộng của ngành, cả về số lượng lẫn tiêu chuẩn quốc tế.

TS Hoàng Việt Hà, Giám đốc Gachon Vietnam Tập đoàn FPT thẳng thắn: Việt Nam không nhất thiết phải tham gia vào toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn ngay từ đầu, mà có thể tập trung vào những khâu có lợi thế như thiết kế vi mạch (IC design), đóng gói và kiểm định.

“Bài toán nhân lực bán dẫn không chỉ nằm ở số lượng kỹ sư, mà còn ở việc xác định Việt Nam sẽ tham gia vào khâu nào trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu đi đúng hướng, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm nhân lực cho các công đoạn quan trọng trong ngành bán dẫn khu vực”, ông Hà nhận định.

Đồng thời nhấn mạnh, để giải bài toán nhân lực bán dẫn, điều cần thiết là xây dựng một hệ sinh thái đồng bộ, trong đó cơ sở đào tạo đóng vai trò cung cấp nền tảng chuyên môn, doanh nghiệp dẫn dắt nhu cầu thực tiễn, còn hợp tác quốc tế giúp đảm bảo tiêu chuẩn đào tạo và tiếp cận công nghệ tiên tiến.