17h, ánh nắng cuối ngày dịu dần trên sân chơi khu tập thể thuộc phường Kim Liên, thành phố Hà Nội. Tiếng cười giòn tan của lũ trẻ vang lên sau những cú sút bóng dài. Vài em nhỏ ríu rít đạp xe vòng quanh khoảng sân, trong khi dưới những tán cây xanh, các cụ già thong thả tập thể dục, chuyện trò.
Khung cảnh ấy tưởng như rất đỗi bình thường, nhưng giữa nhịp sống đô thị đông đúc, có một khoảng sân sạch đẹp để trẻ em thỏa sức chạy nhảy, người cao tuổi rèn luyện sức khỏe là điều không phải khu dân cư nào cũng có được.

Trả lại đúng công năng của các không gian công cộng
Ít ai biết rằng, chỉ cách đây không lâu, chính những khoảng sân này từng bị lấn chiếm bởi xe máy, mái che, hàng quán, vật dụng sinh hoạt và những công trình tạm. Không gian dành cho cộng đồng ngày càng bị thu hẹp. Mỗi dịp hè, nhiều đứa trẻ chỉ còn biết quanh quẩn trong căn hộ nhỏ, gắn với màn hình điện thoại, máy tính hay tivi thay vì được vui chơi ngoài trời.
Bởi vậy, việc phường Kim Liên quyết tâm lập lại trật tự tại hơn 60 sân chơi, vườn hoa và không gian công cộng trên địa bàn không chỉ đơn thuần là một đợt chỉnh trang đô thị. Điều địa phương hướng tới lớn hơn thế là trả lại những khoảng trời tuổi thơ, trả lại không gian chung cho cộng đồng và từng bước xây dựng một môi trường sống văn minh, đáng sống giữa lòng Thủ đô.
Để trả lại đúng công năng của các không gian công cộng, UBND phường Kim Liên đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các tổ dân phố được giao tăng cường tuyên truyền, vận động các hộ dân sinh sống xung quanh sân chơi chấp hành nghiêm quy định; không tự ý lấn chiếm hoặc sử dụng không gian công cộng vào mục đích riêng.
Cùng với công tác tuyên truyền, người dân được vận động tự giác tháo dỡ mái che, mái vẩy, rào chắn, thu dọn chậu cây, vật dụng, vật liệu xây dựng và các hạng mục lắp đặt trái phép; đồng thời không để xe, tập kết rác hoặc kinh doanh trong khu vực sân chơi.

Điều đáng ghi nhận là phường không chỉ tập trung xử lý các vi phạm trước mắt mà còn hướng tới xây dựng ý thức tự quản trong cộng đồng. Mỗi người dân được khuyến khích trở thành một "người giữ gìn" không gian chung, cùng giám sát, nhắc nhở và phản ánh kịp thời các trường hợp tái lấn chiếm, để những khoảng sân luôn thông thoáng, sạch đẹp và an toàn.
Đứng bên sân chơi, nhìn các cháu nhỏ nô đùa trong tiếng cười rộn rã, bà Nguyễn Thị Lan, cư dân khu tập thể Đại học Thủy Lợi, không giấu được niềm vui nói: "Trước đây, cứ đến chiều là sân đầy xe máy, đồ đạc chất ngổn ngang. Có nơi còn trở thành chỗ bán hàng, rất lộn xộn. Trẻ con muốn đá bóng cũng không có chỗ. Bây giờ nhìn các cháu chạy nhảy như thế này, người lớn cũng thấy vui theo".

Là phụ huynh có hai con nhỏ, chị Phạm Thu Hương chia sẻ, điều chị mong nhất mỗi dịp hè là các con được ra ngoài vận động thay vì ở trong nhà.
"Không phải gia đình nào cũng có điều kiện đưa con đi khu vui chơi hay về quê nghỉ hè. Có một sân chơi ngay dưới chân nhà là điều quý nhất. Các con khỏe mạnh hơn, năng động hơn và có thêm nhiều bạn bè", chị Hương nói.
Với những đứa trẻ, niềm vui lại giản dị hơn rất nhiều. Em Gia Minh, học sinh lớp 4, cười tươi nói: "Con thích nhất là chiều được xuống đá bóng với các bạn. Trước đây có nhiều xe máy nên bọn con không có chỗ chơi. Giờ sân rộng rồi, con chỉ mong mọi người giữ mãi như thế này".
Có lẽ, mong muốn của Gia Minh cũng chính là mong muốn của rất nhiều trẻ em thành phố, được chạy, được cười và được lớn lên trong những khoảng sân đúng nghĩa dành cho tuổi thơ.
Giữ gìn những khoảng sân cho hôm nay và mai sau
Để những khoảng sân thực sự được trả lại cho cộng đồng, phường Kim Liên xác định việc duy trì trật tự lâu dài quan trọng không kém việc xử lý ban đầu.
Theo đó, nhiều giải pháp được triển khai đồng bộ nhằm kiểm soát tình trạng lấn chiếm sân chơi, vỉa hè và không gian công cộng.

Lực lượng Công an phường tăng cường tuần tra, nhất là ngoài giờ hành chính; xử lý nghiêm các hành vi dừng, đỗ xe sai quy định, trông giữ phương tiện trái phép tại sân chơi và khu tập thể.
Các tổ công tác liên ngành cũng được thành lập để thường xuyên rà soát, tháo dỡ các công trình vi phạm, xử lý biển quảng cáo sai quy định, chỉnh trang vệ sinh môi trường, sơn kẻ lại các vị trí đỗ xe hợp lý và duy trì hệ thống camera giám sát.
Mục tiêu không chỉ là xử lý một đợt cao điểm mà là hình thành cơ chế quản lý thường xuyên, ngăn chặn tái lấn chiếm và giữ cho các sân chơi luôn phát huy đúng công năng phục vụ cộng đồng.
Đô thị văn minh không chỉ được tạo nên bởi những tuyến đường rộng hay những tòa nhà hiện đại. Một thành phố đáng sống còn được đo bằng việc trẻ em có nơi để chạy nhảy, người cao tuổi có chỗ rèn luyện sức khỏe và mỗi người dân đều có thể tìm thấy những khoảng không gian chung sạch đẹp, an toàn để gặp gỡ, sẻ chia.
Ở Kim Liên, hơn 60 sân chơi không đơn thuần là những công trình hạ tầng đô thị. Đó là nơi lưu giữ ký ức tuổi thơ, gắn kết tình làng nghĩa xóm và tạo nên nhịp sống của mỗi khu dân cư.
Việc lập lại trật tự hôm nay vì thế không chỉ là tháo dỡ những mái che, di dời những chiếc xe hay thu dọn những vật dụng lấn chiếm. Đó là hành trình trả lại những buổi chiều mùa hè đầy ắp tiếng cười, trả lại không gian để trẻ em được chạy nhảy, vận động, rèn luyện thể chất, được rời xa màn hình điện tử và lớn lên trong một môi trường xanh hơn, an toàn hơn và giàu sự kết nối hơn.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.