Giao chỉ tiêu tăng trưởng: Trao quyền tự chủ, phát huy tiềm lực của địa phương

Thúc đẩy những cực tăng trưởng mạnh

Theo Chính phủ, GDP quý IV cần tăng 12,5% để tăng trưởng cả năm đạt 10%. Nhà điều hành yêu cầu các địa phương bám sát kịch bản tăng trưởng 3 tháng cuối năm, rà soát từng động lực và dự án, chủ động tháo gỡ cho sản xuất kinh doanh.

Tại Nghị quyết 312/NQ-CP về phiên họp thường kỳ tháng 9, Chính phủ đưa ra kịch bản tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) quý IV cho từng địa phương. Theo đó, Lạng Sơn cần tăng 18,41%, mức cao nhất cả nước. Một số địa phương khác phải đạt GRDP trên 15% như Hải Phòng, Vĩnh Long, Thanh Hóa, Cà Mau, Cần Thơ, Quảng trị, Tuyên Quang...

Hai đầu tàu kinh tế cũng chịu áp lực lớn. GRDP của thành phố Hồ Chí Minh cần tăng 13,23% trong quý IV, trong bối cảnh kinh tế thành phố đã đi lên 9,06% sau 9 tháng. Trong khi Hà Nội cần tăng trên 15% (16,55%) quý cuối năm để đạt mục tiêu 11% năm nay.

9 tháng GDP cả nước tăng 9,01% so với cùng kỳ, có 12 trong tổng số 34 tỉnh thành có GRDP tăng trên 10% so với cùng kỳ năm trước. Tăng trưởng cao tập trung chủ yếu ở các địa phương có nền tảng công nghiệp, quy mô sản xuất chế biến, chế tạo lớn. Ngược lại, một số tỉnh có tốc độ tăng GRDP thấp hơn, do sản xuất điện sụt giảm và tỷ trọng nông nghiệp khá cao trong cơ cấu kinh tế.

Như vậy, áp lực là khác nhau, có địa phương cần giữ vững đà tăng, có địa phương sẽ phải tạo bước chuyển mạnh hơn trong một quý. Nghị quyết đã yêu cầu rà soát, xác định rõ các dự án có khả năng sớm hoàn thành, đưa vào khai thác và các doanh nghiệp có khả năng mở rộng sản xuất, kinh doanh để tập trung tháo gỡ khó khăn, đôn đốc thực hiện. Đầu tư công tiếp tục được xác định là một động lực quan trọng, với yêu cầu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao.

Các chuyên gia đánh giá, khoảng cách từ kết quả quý III đến hoàn thành nhiệm vụ quý IV là rất lớn, nhất là với những địa phương cần tăng trưởng 16 - 18%. Tính khả thi của kịch bản vì thế phụ thuộc vào tiến độ từng dự án, khả năng mở rộng sản xuất của từng doanh nghiệp và kết quả tháo gỡ từng vướng mắc. Địa phương phải vừa thúc đẩy đầu tư, sản xuất, tiêu dùng, vừa chủ động phòng, chống thiên tai, bảo vệ sản xuất nông nghiệp và bảo đảm an sinh; tăng trưởng phải gắn với ổn định kinh tế vĩ mô và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Phát huy lợi thế, tập trung nguồn lực

Mục tiêu của Chính phủ khi giao KPI không chỉ nhằm hoàn thành mục tiêu GDP cả nước, mà còn tạo động lực đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của từng vùng, từng địa phương.

Chính phủ yêu cầu những nơi đạt và vượt kịch bản tiếp tục phấn đấu cao hơn; những nơi chưa đạt phải có giải pháp cụ thể để hoàn thành mục tiêu GRDP năm 2026. Do đó, khả năng thực hiện kịch bản phụ thuộc vào việc từng địa phương xác định được phần dư địa có thể khai thác trong thời gian còn lại.

Chẳng hạn như Quảng Ninh, 9 tháng dẫn đầu cả nước về tăng trưởng với 12,54%, (mục tiêu cả năm 13%). Động lực chính của địa phương trong tăng trưởng kinh tế nhờ sự cân bằng giữa công nghiệp chế biến chế tạo, kinh tế xanh và sự bùng nổ của khu vực dịch vụ - du lịch biển.

Ninh Bình 9 tháng tăng 11,31% (vượt mục tiêu cả năm 11%), Đồng Nai (9 tháng tăng 10,01%, đạt mục tiêu 10%) với sức bật đến từ du lịch, sự hồi phục của chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu và dòng vốn FDI đổ vào các khu công nghiệp.

Lạng Sơn được yêu cầu tăng 18,41% quý IV, mức cao nhất cả nước. Tỉnh tập trung khai thác hiệu quả lợi thế kinh tế cửa khẩu, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và nâng cao năng lực thông quan hàng hóa.

Tại Hà Nội, có giai đoạn thành phố bị đánh giá còn nhiều điểm nghẽn như hạ tầng quá tải, giải ngân đầu tư công chậm, nguồn lực đất đai bị ách tắc… Song từ đầu năm đến nay, cục diện đã thay đổi khá rõ. Hàng loạt dự án được tháo gỡ, hạ tầng tăng tốc, nhiều công trình lớn được khởi động, không gian phát triển được mở rộng mạnh mẽ.

Theo GS Nguyễn Mại, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư, đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, các địa phương phải vượt qua nhiều thách thức. Tiến độ giải ngân đầu tư công vẫn là điểm nghẽn do vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng và năng lực triển khai dự án, ảnh hưởng đến hiệu quả đầu tư và sức lan tỏa đối với nền kinh tế.

Trong khi đó, cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt. Nhiều địa phương cũng đối mặt với hạn chế về hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, hạ tầng số và quỹ đất công nghiệp, làm giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, cùng năng suất lao động và năng lực quản trị của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn hạn chế, khiến khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu chưa cao.

"Hiện phân quyền của trung ương về tỉnh rất mạnh, hàng loạt ngành, lĩnh vực. Với nhiệm vụ tăng trưởng cao giao về địa phương, sẽ buộc địa phương phải đẩy nhanh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp", TS Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nhấn mạnh.

Kinh nghiệm được các địa phương cho thấy, khả năng bứt phá của các địa phương gắn liền với việc thực thi hiệu quả các giải pháp điều hành.

Theo báo cáo của Sở Tài chính thành phố Hà Nội, đến ngày 30-9, giải ngân vốn đầu tư công đạt 115.574 tỷ đồng, bằng 96,32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; tổng vốn đầu tư toàn xã hội 9 tháng đạt 451.400 tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ năm trước. Theo TS Võ Trí Thành, những con số nêu trên cho thấy Hà Nội đã huy động được nguồn lực đầu tư đáng kể. Thành phố đang rà soát kịch bản tăng trưởng theo từng ngành, lĩnh vực; tập trung thực hiện 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong 3 tháng cuối năm 2026 từ đầu tư công, thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng… đặc biệt đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, và cải cách hành chính.

Ở Nghệ An, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ cho biết: Tỉnh tập trung các công trình hạ tầng tăng cường kết nối, mở rộng năng lực sản xuất, đồng thời xử lý dự án tồn đọng gây lãng phí đất đai, hạ tầng. Tại Bắc Ninh, xác định cần tăng cường kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện để các doanh nghiệp hỗ trợ tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, qua đó nâng cao giá trị gia tăng giữ lại trên địa bàn…

Có thể đánh giá, đà tăng trưởng quý III và những nguồn lực đang được khơi thông là cơ sở để các địa phương bứt phá trong quý IV. Tuy nhiên, khoảng cách từ kết quả quý III đến hoàn thành nhiệm vụ quý IV là rất lớn, nhất là với những địa phương cần tăng trưởng 16 - 18%.

Tính khả thi của kịch bản vì thế phụ thuộc vào tiến độ từng dự án, khả năng mở rộng sản xuất của từng doanh nghiệp và kết quả tháo gỡ từng vướng mắc. Địa phương phải vừa thúc đẩy đầu tư, sản xuất, tiêu dùng, vừa chủ động phòng, chống thiên tai, bảo vệ sản xuất nông nghiệp và bảo đảm an sinh; tăng trưởng phải gắn với ổn định kinh tế vĩ mô và hiệu quả sử dụng nguồn lực.