Gian nan quản lý trật tự tại các khu đô thị chậm bàn giao hạ tầng

Khoảng trống pháp lý này không chỉ gây khó khăn cho địa phương trong việc duy trì trật tự đô thị mà còn tạo ra những bức xúc trong nhân dân về sự thiếu công bằng khi xử lý vi phạm.

Chính quyền bị đứng ngoài cuộc

Những năm qua, cùng với tốc độ đô thị hóa, tại Hà Nội nhiều nhà cao tầng, khu đô thị được xây dựng nhằm giải quyết bài toán an cư cho cả triệu người dân. Thế nhưng, tại một số khu đô thị, phía sau sự hiện đại lại là một thực trạng nhức nhối: Cư dân đã dọn về ở kín từ lâu nhưng chủ đầu tư vẫn trì hoãn việc bàn giao các hạng mục hạ tầng kỹ thuật cho nhà nước quản lý.

Thực trạng này diễn ra tại nhiều khu đô thị lớn, tạo thành những “điểm nóng” gây bức xúc như: Khu đô thị Thành phố giao lưu, Khu nhà ở Cầu Diễn, Khu đô thị Goldmark City (phường Phú Diễn), Khu đô thị Trung Hòa - Nhân Chính, Đông Nam Trần Duy Hưng, Khu đô thị mới Yên Hòa (phường Yên Hòa) hay Khu chung cư 36 phố Hoàng Cầu (phường Ô Chợ Dừa), Khu đô thị Nam An Khánh (xã An Khánh)... Điểm chung của các địa bàn này là hệ thống lòng đường, vỉa hè, mạng lưới chiếu sáng, cây xanh... phần lớn vẫn thuộc quyền kiểm soát riêng của các ban quản lý dự án, chưa bàn giao lại cho chính quyền địa phương quản lý.

Chính vì mang danh nghĩa “tài sản riêng” của doanh nghiệp, chính quyền cơ sở gần như bị “bó tay” khi muốn can thiệp sâu để lập lại trật tự. Thực tế tại các khu vực này, không khó để bắt gặp tình trạng ô tô đỗ tràn lan dưới lòng đường. Vỉa hè bị chia nhỏ để làm nơi đặt biển hiệu, bày bàn ghế kinh doanh công khai. Khi người dân phản ánh, lực lượng chức năng xuống hiện trường thì ngay lập tức vấp phải rào cản mang tên “ranh giới quản lý”. Nhiều chủ xe và hộ kinh doanh thậm chí còn phản ứng ngược, thẳng thừng từ chối hợp tác với lý do đây là đường nội bộ của khu đô thị, không phải đường công cộng nên lực lượng chức năng không có thẩm quyền xử lý. Điều này đã làm nảy sinh không ít bức xúc đối với người dân.

Ông Hoàng Văn Tiến, một cư dân sống tại Khu đô thị Thành phố giao lưu (phường Phú Diễn) thẳng thắn chia sẻ: “Cùng một khu vực nhưng ngay trục đường lớn phía ngoài, chỉ cần một chiếc xe đỗ sai quy định là lập tức bị lập biên bản xử lý. Thế nhưng, vào trong khu đô thị, hàng quán, phương tiện dừng đỗ lấn chiếm lòng đường, vỉa hè… lại bình chân như vại”.

Trao đổi về vấn đề này, Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phú Diễn Nguyễn Tuấn Anh thừa nhận, việc các khu đô thị chưa được bàn giao hạ tầng khiến công tác kiểm tra, xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn. Do thiếu chế tài áp đặt tuyệt đối trên các tuyến đường nội bộ, lực lượng chức năng chủ yếu chỉ dừng lại ở mức độ nhắc nhở, tuyên truyền và đẩy đuổi là chính mà không thể áp dụng biện pháp quyết liệt hơn. Hệ quả là trật tự đô thị không thể duy trì ổn định. Cứ khi có xe công vụ thì đường thông hè thoáng, nhưng lực lượng vừa đi khỏi, tình trạng lộn xộn, lấn chiếm lòng lề đường lại tái diễn, tạo thành vòng luẩn quẩn vi phạm gây nhiều áp lực cho lực lượng cắm chốt tại địa bàn.

Cần những chế tài mạnh

Trái ngược với sự lúng túng tại một số địa phương, tại phường Yên Hòa, bài toán quản lý trật tự đô thị lại được tháo gỡ theo hướng chủ động hơn bằng cách tận dụng các quyết định pháp lý bổ sung.

Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Yên Hòa Phan Thị Hải Yến cho biết, nhiều khu đô thị trên địa bàn dù chủ đầu tư chưa bàn giao hạ tầng tổng thể, địa phương vẫn có căn cứ để xử lý vi phạm đối với các tuyến đường bên trong khu đô thị. Nguyên do là các tuyến đường này hiện đã được cơ quan có thẩm quyền ra quyết định đặt tên và cho lắp đặt hệ thống biển báo, biển cấm dừng đỗ theo quy chuẩn quốc gia.

“Khi hệ thống biển báo đã được chuẩn hóa, việc kiểm tra, xử phạt của lực lượng công an diễn ra theo đúng Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, không còn bị phụ thuộc vào việc đã bàn giao hạ tầng hay chưa”, bà Phan Thị Hải Yến nói.

Dù vậy, bà Phan Thị Hải Yến còn chỉ ra một hệ lụy khác khi hạ tầng trong các khu đô thị chậm bàn giao, đó là việc các hạng mục này không được duy tu, bảo dưỡng. Trải qua nhiều năm vận hành với mật độ phương tiện tăng chóng mặt, nhiều hạng mục mặt đường, vỉa hè, hệ thống thoát nước tại các khu đô thị đã xuống cấp nghiêm trọng. Đường sá xuất hiện dày đặc “ổ voi”, “ổ gà”, hệ thống thoát nước tê liệt gây ngập cục bộ mỗi khi mưa lớn. Tuy nhiên, do dự án chưa được bàn giao chính thức, chính quyền địa phương không thể trích vốn ngân sách để tiến hành sửa chữa. Hậu quả là hạ tầng hư hỏng và người dân phải “chịu trận” mỗi ngày.

Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, thành phố cần một cuộc tổng rà soát và phân loại cụ thể đối với các dự án khu đô thị chậm bàn giao hạ tầng. Đối với những doanh nghiệp cố tình chây ỳ, kéo dài thời gian nhằm trục lợi từ việc tự ý tổ chức trông giữ xe hoặc né tránh trách nhiệm bảo trì, phải xử lý nghiêm. Trong đó, cơ quan chức năng có thể tính đến phương án dừng cấp phép, không phê duyệt các dự án mới của chủ đầu tư đó, thậm chí phong tỏa dòng tiền dự án hoặc áp mức xử phạt hành chính kịch khung… nhằm ngăn chặn các trường hợp cố tình vi phạm.