Giải bài toán nguyên liệu cho làng nghề

Nhu cầu nguyên liệu ngày càng lớn

Là một trong những địa chỉ nổi tiếng về mây tre đan của Hà Nội, làng nghề Phú Vinh (xã Phú Nghĩa) từ lâu đã tạo dựng được thương hiệu bằng những sản phẩm thủ công tinh xảo, giàu tính sáng tạo. Chủ tịch Hội Mây tre Phú Nghĩa Nguyễn Văn Tĩnh cho biết, những sản phẩm chủ lực của 120 thành viên là mây tre đan, đồ trang trí kết hợp với nhiều chất liệu như gốm, da... Nhu cầu nguyên liệu là mây, song của các cơ sở sản xuất trong hội lên tới khoảng 200 tấn/năm. Vì vùng nguyên liệu trước đây gần như không còn nên hội phải tìm kiếm những vùng nguyên liệu mới và cam kết thu mua ổn định.

Không riêng làng nghề Phú Vinh, vấn đề thiếu và phụ thuộc nguồn nguyên liệu cũng đang đặt ra với nhiều làng nghề khác của Hà Nội. Tại Hạ Thái (xã Chuyên Mỹ), sản phẩm thủ công mỹ nghệ sơn mài đã có mặt tại nhiều thị trường quốc tế như: Anh, Pháp, Nga, Mỹ, Tây Ban Nha, Australia, Italia, Nhật Bản, Hàn Quốc... Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, các cơ sở cũng phải đang cố gắng tìm kiếm nguồn mây, tre, song ổn định.

Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất tre sơn mài xuất khẩu Hạ Thái Đoàn Cao Bổng chia sẻ, nhu cầu nguyên liệu của doanh nghiệp lên tới hàng chục tấn/năm. Việc chủ động vùng nguyên liệu không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất mà còn tạo điều kiện để ký kết các đơn hàng dài hạn, nâng cao khả năng đáp ứng đối với yêu cầu của đối tác quốc tế.

Thực tế cho thấy, nhu cầu nguyên liệu của các làng nghề Hà Nội rất lớn và đa dạng. Thành phố hiện có 337 làng nghề, nghề truyền thống và làng nghề truyền thống được công nhận, thuộc 126 xã, phường. Trưởng phòng Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội) Hoàng Thị Hòa cho biết, riêng nhóm nghề mây tre đan, cỏ tế sử dụng nguyên liệu là lục bình, cói, năn tượng, cỏ bàng... nhu cầu khoảng 5.000 tấn/năm. Đối với nguyên liệu sản xuất gốm sứ như đất sét trắng, cao lanh, thạch anh, trường thạch... nhu cầu khoảng 72.000 tấn/năm. Đáng chú ý, 68 làng nghề mây tre đan sử dụng bương, tre có nhu cầu khoảng 200.000 tấn/năm; mây khoảng 2.200 tấn/năm, song 1.000 tấn/năm, giang 500.000 cây/năm.

Kết nối để hình thành vùng nguyên liệu bền vững

Nhận diện rõ yêu cầu đó, Hà Nội đang hỗ trợ các doanh nghiệp, làng nghề kết nối, hình thành các mối liên kết sản xuất - cung ứng lâu dài giữa các địa phương. Mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức chương trình khảo sát, làm việc tại tỉnh Khánh Hòa và thành phố Đà Nẵng nhằm tìm kiếm cơ hội kết nối nguồn nguyên liệu phục vụ các làng nghề mây tre đan, khảm trai... Đây là một trong những hướng đi cụ thể để giải quyết bài toán nguyên liệu cho các làng nghề Hà Nội.

Tại Khánh Hòa, Hợp tác xã Thủ công mỹ nghệ xuất khẩu Vĩnh Phước (phường Ninh Hòa) hiện cung cấp nhiều loại nguyên liệu, như: Lá buông, lá chuối, lục bình, cói, mây, tre, gỗ... Đồng thời, hợp tác xã sản xuất nhiều dòng sản phẩm phục vụ gia đình, trang trí nội ngoại thất, thời trang, phòng ngủ... Sau buổi làm việc với Hội Mây tre Phú Nghĩa và Đoàn công tác của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Hợp tác xã Thủ công mỹ nghệ xuất khẩu Vĩnh Phước đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác xây dựng vùng nguyên liệu mây, song bền vững để cung cấp ổn định, lâu dài cho các cơ sở sản xuất tại Phú Nghĩa. Việc hợp tác đặt yêu cầu rõ về nguồn gốc nguyên liệu, bảo đảm không vi phạm các quy định của pháp luật. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng khi sản phẩm làng nghề Hà Nội hướng mạnh tới thị trường xuất khẩu, nơi các đối tác không chỉ quan tâm đến mẫu mã, chất lượng mà còn chú trọng nguồn gốc của nguyên liệu.

Tại Đà Nẵng, Công ty TNHH Sản xuất tre sơn mài xuất khẩu Hạ Thái (xã Chuyên Mỹ, Hà Nội) cũng đã tìm được đối tác là Hợp tác xã Mây tre An Khê (phường An Khê). Hợp tác xã hiện có năng lực cung cấp khoảng 250 tấn nguyên liệu/năm. Hai bên thống nhất xây dựng vùng nguyên liệu mây, song bền vững, trong đó phía doanh nghiệp Hà Nội cam kết tiêu thụ ổn định, lâu dài.

Ngoài việc kết nối nguồn nguyên liệu, các đơn vị Hà Nội còn mở rộng liên kết theo hướng hai chiều, vừa tìm đầu vào cho sản xuất, vừa tìm đầu ra cho sản phẩm. Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ tổng hợp Chuyên Mỹ đã ký biên bản ghi nhớ với Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ thành phố Đà Nẵng về việc phối hợp quảng bá hình ảnh, thương hiệu, sản phẩm...

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa nhận định, các làng nghề của Hà Nội phụ thuộc rất lớn vào thị trường bên ngoài thành phố, thậm chí phải nhập khẩu một số loại nguyên liệu. Vì vậy, thành phố luôn quan tâm đến việc ổn định vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất. Triển khai Đề án tổng thể phát triển làng nghề trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Hà Nội thường xuyên tổ chức các đoàn công tác kết nối vùng nguyên liệu cho doanh nghiệp, làng nghề trên địa bàn với các tỉnh, thành phố trong cả nước theo hướng ổn định, có quy hoạch, bảo đảm chất lượng và truy xuất được nguồn gốc. Đây chính là nền tảng để các doanh nghiệp, làng nghề nâng quy mô sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.