Sau khi lập đỉnh lịch sử 5.595 USD/ounce vào tháng 1-2026, giá vàng thế giới đang giảm sâu, có thời điểm mất hơn 35% giá trị.
Trao đổi với phóng viên Báo Hànộimới, chuyên gia kinh tế, Phó Giáo sư – Tiến sĩ Đinh Trọng Thịnh phân tích những nguyên nhân khiến giá vàng lao dốc, đồng thời cảnh báo rủi ro đối với người dân khi đầu tư theo tâm lý đám đông.

- Theo ông, đâu là những nguyên nhân chính dẫn tới đợt giảm giá vàng mạnh này?
- Đợt giảm giá vàng vừa qua không chỉ là sự điều chỉnh sau khi tăng nóng. Theo tôi, thị trường đang chịu tác động đồng thời từ triển vọng kinh tế, lãi suất, đồng USD và dòng vốn đầu tư.
Trước đó, giá vàng tăng mạnh do những lo ngại về bất ổn địa chính trị, rủi ro kinh tế, nợ công và xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương. Những yếu tố này thúc đẩy nhu cầu nắm giữ vàng, đồng thời thu hút dòng tiền đầu tư và đầu cơ vào kim loại quý.
Khi triển vọng kinh tế toàn cầu có dấu hiệu cải thiện, kỳ vọng của thị trường cũng thay đổi. Nhà đầu tư không còn quá ưu tiên tài sản trú ẩn mà bắt đầu dịch chuyển vốn sang những kênh có khả năng sinh lời tốt hơn.
Lãi suất và đồng USD cũng đang gây sức ép lên giá vàng. Khi khả năng duy trì mặt bằng lãi suất cao gia tăng, đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ có xu hướng được hỗ trợ. Trong khi đó, vàng không tạo ra lãi suất hay dòng thu nhập định kỳ. Vì vậy, khi các tài sản tài chính khác trở nên hấp dẫn hơn, sức hút của vàng có thể giảm.
Sau một thời gian tăng mạnh, hoạt động chốt lời và cơ cấu lại danh mục đầu tư cũng tạo áp lực lên thị trường. Khi giá bắt đầu giảm, tâm lý lo ngại thua lỗ có thể thúc đẩy nhà đầu tư bán ra, khiến giá tiếp tục chịu sức ép. Trong những thời điểm thị trường tài chính biến động mạnh, nhu cầu thanh khoản cũng khiến vàng bị bán để bù đắp thua lỗ hoặc đáp ứng nghĩa vụ tài chính.
- Vậy vai trò của vàng có thay đổi không, thưa ông? Khi nào vàng phát huy vai trò phòng ngừa rủi ro và khi nào lại bị bán ra để đáp ứng nhu cầu thanh khoản?
- Vàng vẫn giữ vai trò là tài sản trú ẩn và công cụ phòng ngừa rủi ro trong dài hạn. Tuy nhiên, không thể cho rằng cứ xuất hiện bất ổn địa chính trị hay khủng hoảng kinh tế thì giá vàng nhất thiết tăng. Diễn biến giá còn phụ thuộc vào bản chất của rủi ro, phản ứng của thị trường tài chính và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn.
Những bất ổn địa chính trị đôi khi còn tác động đến giá vàng qua nhiều kênh. Chẳng hạn, nếu căng thẳng khiến giá năng lượng tăng, áp lực lạm phát gia tăng và các ngân hàng trung ương phải duy trì lãi suất cao, đồng USD và lợi suất trái phiếu có thể được hỗ trợ. Tác động này có thể lấn át nhu cầu trú ẩn, khiến giá vàng vẫn giảm dù bất ổn chưa được giải quyết.
Bên cạnh đó cần phân biệt nhu cầu phòng ngừa rủi ro với nhu cầu thanh khoản. Trong điều kiện thị trường hoạt động bình thường, nhà đầu tư có thể nắm giữ vàng để bảo vệ danh mục trước những biến động khó lường. Nhưng khi khủng hoảng xảy ra trên diện rộng, nhu cầu tiền mặt tăng đột biến, nhà đầu tư có thể phải bán tài sản để đáp ứng nghĩa vụ thanh toán, bổ sung tài sản bảo đảm hoặc bù đắp thua lỗ ở những thị trường khác. Khi đó, vàng cũng có thể trở thành tài sản được bán ra bởi tính thanh khoản tương đối cao.
- Người dân cần lưu ý những rủi ro nào khi đầu tư vàng hiện nay?
- Giá vàng trong nước và thế giới về cơ bản vẫn có mối liên hệ với nhau, bởi giá quốc tế luôn là yếu tố tham chiếu quan trọng. Tuy nhiên, mức độ và tốc độ phản ánh diễn biến thị trường thế giới vào giá vàng trong nước còn phụ thuộc vào cơ chế quản lý, nguồn cung, nhu cầu thực tế và tâm lý người tham gia thị trường.
Khi nhu cầu mua vàng tăng mạnh, đặc biệt trong những thời điểm giá vàng quốc tế tăng cao hoặc tâm lý bất ổn xuất hiện, nguồn cung trong nước không phải lúc nào cũng đáp ứng ngay. Sự mất cân đối cung - cầu có thể khiến giá vàng trong nước tăng nhanh hơn giá thế giới, tạo ra khoảng cách giữa hai thị trường.
Thị trường vàng Việt Nam còn có những đặc điểm vận hành riêng, khiến giá không hoàn toàn được điều chỉnh theo cơ chế liên thông trực tiếp với quốc tế. Vì vậy, có thời điểm giá vàng trong nước tăng chậm hơn giá thế giới, nhưng khi giá thế giới giảm, giá trong nước lại điều chỉnh nhanh và mạnh hơn. Diễn biến này cho thấy giá vàng trong nước không chỉ chịu tác động từ xu hướng quốc tế mà còn phụ thuộc vào các yếu tố nội tại.
Người dân cũng cần chú ý đến chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra. Khi thị trường biến động mạnh, doanh nghiệp kinh doanh vàng thường điều chỉnh biên độ giá để hạn chế rủi ro. Điều này khiến người mua vàng, nhất là những người đầu tư ngắn hạn, có thể chịu thua lỗ ngay cả khi giá vàng chưa giảm quá nhiều. Mua ở mức giá bán cao và bán ra ở mức giá mua thấp đồng nghĩa với việc phải chịu một khoản chênh lệch đáng kể.
Khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới cũng là rủi ro cần tính đến. Khi giá vàng trong nước cao hơn đáng kể so với giá quốc tế quy đổi, người mua không chỉ chịu tác động từ biến động giá thế giới mà còn đối mặt với nguy cơ khoảng chênh lệch này thu hẹp. Khi đó, giá vàng trong nước vẫn có thể giảm ngay cả khi giá quốc tế không giảm tương ứng.
Do đó, người dân cần thận trọng trước tâm lý mua vàng theo đám đông, nhất là khi giá tăng mạnh trong thời gian ngắn. Quyết định mua vàng cần tính đến giá mua thực tế, chênh lệch mua – bán, khoảng cách với giá thế giới và khả năng nắm giữ của mỗi người.
Đặc biệt, người dân cần xác định rõ mục đích mua vàng. Nếu mua vàng để tích lũy dài hạn, biến động giá trong từng phiên không nên là yếu tố quyết định toàn bộ hành vi mua bán. Ngược lại, nếu đầu tư ngắn hạn, người mua cần nhận thức rằng giá vàng có thể biến động mạnh và việc dự đoán chính xác xu hướng là điều không dễ dàng.
- Bước sang năm 2027, ông nhận định triển vọng giá vàng sẽ phụ thuộc vào những yếu tố nào? Theo ông, vàng còn duy trì sức hấp dẫn trong dài hạn hay có nguy cơ bước vào một chu kỳ điều chỉnh kéo dài?
- Theo tôi, thị trường vàng năm 2027 có thể diễn biến theo nhiều kịch bản. Nếu nhu cầu mua vàng của ngân hàng trung ương, bất ổn địa chính trị và xu hướng đa dạng hóa tài sản tiếp tục duy trì, giá vàng vẫn có khả năng phục hồi và giữ được sức hấp dẫn trong dài hạn. Ngược lại, nếu kinh tế toàn cầu cải thiện rõ nét, lãi suất duy trì ở mức cao và đồng USD mạnh lên, vàng có thể tiếp tục chịu áp lực điều chỉnh.
Sau một giai đoạn tăng mạnh, giá vàng cũng có thể trải qua những đợt điều chỉnh để thiết lập lại mặt bằng giá phù hợp hơn với các yếu tố kinh tế, tài chính thực tế. Vì vậy, nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến thị trường, tránh kỳ vọng giá vàng chỉ đi theo một chiều tăng.
- Trân trọng cảm ơn ông!
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.