GDP lập kỷ lục 15 năm: Áp lực về đích vẫn rất lớn

Những “đầu kéo” đưa GDP lập kỷ lục

Bức tranh kinh tế Việt Nam nửa đầu năm 2026 ghi nhận nhiều dấu ấn tích cực khi hàng loạt chỉ tiêu kinh tế vĩ mô vượt kỳ vọng. Theo báo cáo tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 6 và Hội nghị Chính phủ với các địa phương ngày 4-7, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đánh giá, kinh tế - xã hội quý II và 6 tháng đầu năm tiếp tục đạt nhiều kết quả quan trọng, đưa Việt Nam trở thành một trong những điểm sáng tăng trưởng của khu vực và thế giới.

Đáng chú ý nhất là tốc độ tăng trưởng GDP. GDP quý II-2026 ước tăng 8,39% so với cùng kỳ năm trước; tính chung 6 tháng đạt 8,18% - mức cao nhất trong cùng kỳ kể từ năm 2011 đến nay.

Không chỉ tăng trưởng nhanh, chất lượng tăng trưởng cũng có nhiều tín hiệu tích cực khi khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ đóng góp hơn 88% vào mức tăng chung. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng trưởng hai con số, khẳng định vai trò là động lực dẫn dắt nền kinh tế.

Đà phục hồi cũng lan tỏa tới nhiều địa phương. Có 9 địa phương đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, trong khi Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, 2 đầu tàu kinh tế của cả nước đều cải thiện đáng kể so với kết quả những tháng trước.

Hoạt động doanh nghiệp tiếp tục khởi sắc với 169.800 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 11% so với cùng kỳ và lần đầu tiên cao hơn số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Dòng vốn đầu tư nước ngoài cũng tạo điểm nhấn. Sáu tháng đầu năm, tổng vốn FDI đăng ký đạt hơn 34,6 tỷ USD, tăng 61%; vốn thực hiện đạt gần 13,03 tỷ USD, tăng 11,2%, phản ánh niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường kinh doanh Việt Nam.

Thương mại quốc tế tiếp tục duy trì vai trò động lực tăng trưởng. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 549,6 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21%, mức tăng cao nhất kể từ năm 2022; nhập khẩu đạt 283,1 tỷ USD, tăng 33,4%, chủ yếu do nhu cầu nhập nguyên liệu phục vụ sản xuất và giá linh kiện điện tử, năng lượng trên thế giới tăng.

Ở góc độ ổn định kinh tế vĩ mô, nhiều chỉ tiêu tiếp tục được duy trì tích cực. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 giảm 0,39% so với tháng trước; bình quân 6 tháng tăng 4,38%, vẫn nằm trong mục tiêu kiểm soát lạm phát của Chính phủ.

Thu ngân sách Nhà nước đạt gần 1,57 triệu tỷ đồng, bằng 62% dự toán và tăng 17% so với cùng kỳ, trong bối cảnh Chính phủ vẫn thực hiện các chính sách miễn, giảm thuế, phí khoảng 89.000 tỷ đồng để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Đầu tư công tiếp tục được cải thiện khi riêng tháng 6 giải ngân gần 137.600 tỷ đồng, nâng tổng số vốn giải ngân 6 tháng lên gần 357.000 tỷ đồng, tương đương 35,5% kế hoạch.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, kết quả trên cho thấy nền kinh tế đang đồng thời phát huy hiệu quả các động lực tăng trưởng truyền thống như đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu, đồng thời từng bước hình thành các động lực mới từ chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, mức tăng trưởng trên 8% không chỉ phản ánh sự phục hồi của nền kinh tế mà còn cho thấy những cải cách thể chế thời gian qua đã bắt đầu phát huy hiệu quả. Điều đáng mừng là nhiều “đầu kéo” của nền kinh tế cùng vận hành, từ sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, đầu tư công đến khu vực dịch vụ. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam hướng tới các mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong giai đoạn tới.

Tăng trưởng cao cần thêm động lực mới

Dù đạt kết quả ấn tượng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, chặng đường còn lại của năm vẫn rất nặng nề. Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm tuy cao nhất trong 15 năm nhưng vẫn thấp hơn khoảng 1,52 điểm phần trăm so với kịch bản đặt ra, tạo áp lực rất lớn cho nửa cuối năm. Đồng thời, lạm phát bình quân 6 tháng ở mức 4,38% cũng đã tiệm cận mục tiêu kiểm soát của cả năm.

Trên cơ sở kết quả tăng trưởng hiện nay, Cục Thống kê đã cập nhật kịch bản tăng trưởng cho hai quý cuối năm. Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia cho biết, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm, GDP quý III phải tăng khoảng 11,16% và quý IV tăng 12,09% - những con số rất thách thức trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn nhiều bất định.

Theo bà Hạnh, xuất khẩu nhiều khả năng sẽ không còn là động lực mạnh như nửa đầu năm khi nhu cầu tại các thị trường lớn phục hồi chậm, cạnh tranh ngày càng gay gắt và giá nhiều mặt hàng có xu hướng giảm.

Bên cạnh đó, xuất khẩu của Việt Nam vẫn phụ thuộc khá lớn vào một số thị trường và nhóm hàng chủ lực, trong khi giá trị gia tăng trong nước của nhiều sản phẩm còn thấp, khiến nền kinh tế dễ bị tác động trước những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu hay các chính sách thương mại mới.

Áp lực cũng đến từ khu vực doanh nghiệp. Bình quân mỗi tháng có khoảng 28.300 doanh nghiệp gia nhập hoặc quay trở lại thị trường, nhưng vẫn có gần 25.200 doanh nghiệp rút lui, cho thấy sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn hạn chế.

Một thách thức khác là đầu tư công. Dù tốc độ giải ngân đã cải thiện, tính đến ngày 25-6, cả nước mới giải ngân khoảng 300.000 tỷ đồng, tương đương hơn 29% kế hoạch Thủ tướng giao. Những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và thủ tục đầu tư vẫn ảnh hưởng đến tiến độ nhiều dự án trọng điểm.

Nhìn ở góc độ tích cực hơn, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV cho rằng, mục tiêu tăng trưởng cao hoàn toàn có cơ sở nếu các động lực mới được khai thác hiệu quả.

TS Cấn Văn Lực phân tích, năm 2026 kế hoạch giải ngân đầu tư công khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, tăng 31% so với năm trước. Nếu hoàn thành 100% kế hoạch theo yêu cầu của Chính phủ, nền kinh tế có thể được cộng thêm khoảng 1,8 điểm phần trăm tăng trưởng. Không chỉ vậy, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai và bất động sản sẽ giúp khơi thông lượng vốn rất lớn đang bị “đóng băng”, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Đặc biệt, theo TS Cấn Văn Lực, cải cách thể chế sẽ là động lực quan trọng nhất. Nếu cắt giảm 30% điều kiện kinh doanh, rút ngắn 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính và giảm 50% chi phí tuân thủ, nền kinh tế có thể tăng thêm 1-1,2 điểm phần trăm mỗi năm. “Tổng hợp các động lực từ đầu tư công, cải cách thể chế và khơi thông các dự án tồn đọng, Việt Nam có thể có thêm khoảng 3-3,5 điểm phần trăm tăng trưởng mỗi năm”, TS Cấn Văn Lực nhận định.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng nhấn mạnh tăng trưởng nhanh phải đi cùng chất lượng. Muốn duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số trong dài hạn, Việt Nam cần nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) thay vì tiếp tục dựa chủ yếu vào mở rộng vốn đầu tư.

TS Cấn Văn Lực chỉ ra năm yếu tố quyết định khả năng nâng TFP gồm: Khoa học công nghệ và chuyển đổi số; giáo dục - đào tạo; nâng cao hiệu quả thị trường; phát triển hạ tầng; và tiếp tục cải cách thể chế.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 168/NQ-CP và Nghị quyết 169/NQ-CP về thúc đẩy tăng trưởng hai con số, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quyết liệt giải ngân 100% vốn đầu tư công, điều hành linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ, phát triển thị trường vốn, ổn định lãi suất, kiểm soát lạm phát, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.