Fed tăng lãi suất, thị trường vốn Việt Nam chịu tác động ra sao?

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vừa tăng lãi suất điều hành thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa biên độ mục tiêu lên 3,75-4%. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của Fed kể từ tháng 7-2023. Quyết định này phù hợp với kỳ vọng trước đó của thị trường, song Fed đồng thời phát tín hiệu cho thấy mặt bằng lãi suất có thể tiếp tục duy trì ở mức cao.

Với thị trường chứng khoán Việt Nam, phản ứng ban đầu khá tích cực. Trong phiên ngày 17- 9, VN-Index có thời điểm vượt 1.827 điểm, trong khi nhiều nhóm cổ phiếu đồng loạt hồi phục.

Dòng vốn quốc tế vẫn khó dự đoán trong ngắn hạn

Theo ông Nguyễn Tấn Phong, chuyên gia phân tích Chứng khoán Pinetree, diễn biến tích cực này có thể được lý giải bởi quyết định tăng lãi suất đã nằm trong dự báo của thị trường.

Ông Phong cho rằng trong ngắn hạn, yếu tố tác động mạnh tới giá cổ phiếu thường không phải bản thân một thông tin tốt hay xấu, mà là khoảng cách giữa thực tế và kỳ vọng.

Trong trường hợp lần này, nhà đầu tư đã có thời gian chuẩn bị cho khả năng Fed tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm. Khi quyết định chính thức không tạo ra bất ngờ tiêu cực vượt quá những gì thị trường đã tính toán, áp lực bán phòng ngừa có thể giảm xuống, tạo điều kiện cho dòng tiền quay trở lại.

Theo chuyên gia Pinetree, việc chứng khoán Việt Nam phản ứng tích cực sau một thông tin vốn thường được xem là bất lợi không phải diễn biến quá bất thường.

Tuy nhiên, ông Phong lưu ý cần phân biệt phản ứng ngắn hạn của thị trường với xu hướng trung hạn. Một phiên tăng điểm chưa đủ để kết luận thị trường đã hấp thụ hết tác động của môi trường lãi suất cao.

Các tác động như sức ép lên tỷ giá, chi phí huy động vốn hay lợi nhuận doanh nghiệp thường có độ trễ. Do đó, thị trường có thể hồi phục trong ngắn hạn nhưng vẫn đối mặt với khả năng điều chỉnh trong những tháng tiếp theo nếu điều kiện tiền tệ tiếp tục thắt chặt.

"Sức bền" của thị trường, theo ông Phong, sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào diễn biến lãi suất trong nước và khả năng tăng trưởng lợi nhuận thực chất của doanh nghiệp.

Nhận định này cũng tương đồng với diễn biến kỹ thuật được một số công ty chứng khoán theo dõi trước cuộc họp Fed. SSI trong các bản tin thị trường giữa tháng 9 cho rằng VN-Index đang kiểm định vùng 1.810-1.820 điểm, trong khi khu vực 1.770-1.790 điểm được xem là vùng hỗ trợ quan trọng nếu thị trường xuất hiện rung lắc.

Trước thời điểm Fed công bố quyết định, VN-Index đã trải qua một số phiên điều chỉnh. Tuy nhiên, theo ông Phong, không nên đơn giản lấy mức giảm của chỉ số để kết luận thị trường đã phản ánh bao nhiêu phần tác động từ chính sách tiền tệ Mỹ.

Một trong những nguyên nhân là VN-Index chịu ảnh hưởng đáng kể từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Diễn biến của một vài cổ phiếu trụ có thể khiến chỉ số thay đổi mạnh, trong khi phần còn lại của thị trường lại vận động theo những câu chuyện riêng.

Điều này thể hiện khá rõ trong phiên 17- 9. Trong khi một số cổ phiếu chứng khoán như SSI, VCI, SHS, VND và VIX tăng tốt, nhiều cổ phiếu ngân hàng cũng tăng mạnh. Nhóm bất động sản và dầu khí cũng có diễn biến trái chiều.

Theo ông Phong, với ngân hàng, dầu khí, phân bón hay các nhóm ngành khác, nhà đầu tư còn phải đánh giá triển vọng kinh doanh, giá hàng hóa và những động lực riêng của từng doanh nghiệp. Do đó, chưa có cơ sở coi Fed là yếu tố duy nhất chi phối toàn bộ nhịp điều chỉnh vừa qua.

Cũng theo ông Phong, trong môi trường Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao, tác động tới chứng khoán Việt Nam sẽ phụ thuộc đáng kể vào cách Việt Nam xử lý bài toán tỷ giá, thanh khoản và nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Nếu chi phí vốn được kiểm soát, thanh khoản hệ thống được bảo đảm và các chính sách hỗ trợ chuyển hóa thành tăng trưởng lợi nhuận thực chất, thị trường vẫn có nền tảng để vận động tích cực.

Ngược lại, áp lực sẽ gia tăng nếu lãi suất trong nước phải điều chỉnh tăng trong khi khả năng sinh lời của doanh nghiệp chưa cải thiện tương ứng.

Đây cũng là kênh truyền dẫn quan trọng từ chính sách tiền tệ Mỹ tới chứng khoán Việt Nam. Fed duy trì lãi suất cao có thể khiến tài sản bằng USD trở nên hấp dẫn hơn tương đối, qua đó gây sức ép lên tỷ giá và ảnh hưởng tới quyết định phân bổ vốn của nhà đầu tư quốc tế.

Một số công ty chứng khoán cũng đang tập trung vào biến số này. Trong nhận định về tác động của quyết định Fed, Chứng khoán Kafi cho rằng thị trường Việt Nam đã có sự chuẩn bị nhất định cho kịch bản chính sách tiền tệ Mỹ duy trì ở trạng thái chặt chẽ; diễn biến của đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ là những yếu tố cần tiếp tục theo dõi.

Trong khi đó, việc khối ngoại tiếp tục giao dịch tích cực nhưng chưa duy trì trạng thái mua ròng ổn định cho thấy dòng vốn quốc tế vẫn là biến số khó dự đoán trong ngắn hạn.

Đáng chú ý, câu chuyện nâng hạng thị trường đang tạo ra một yếu tố hỗ trợ riêng cho chứng khoán Việt Nam. FTSE Russell dự kiến đưa Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21-9-2026. Trong bối cảnh đó, sức hấp dẫn của Việt Nam đối với dòng vốn quốc tế sẽ không chỉ được quyết định bởi chính sách tiền tệ của Mỹ mà còn phụ thuộc vào khả năng cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng hàng hóa và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận.

Dư địa chính sách trong nước quyết định sức chống chịu

Theo ông Phong, tác động từ Fed không nên được nhìn tách rời khỏi chính sách kinh tế trong nước. Việt Nam đang đồng thời phải kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và bảo đảm nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng. Khi Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao, dư địa tiếp tục hạ lãi suất và nới lỏng tiền tệ trong nước sẽ chịu thêm những ràng buộc nhất định.

Nếu đẩy mạnh cung ứng vốn để thúc đẩy tăng trưởng, áp lực lên tỷ giá và giá cả có thể gia tăng. Ngược lại, nếu duy trì điều kiện tiền tệ quá chặt, chi phí vốn có thể trở thành trở ngại đối với đầu tư và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bởi vậy, theo chuyên gia Pinetree, yếu tố nội tại có thể tạo đối trọng với tác động từ Fed nằm ở chất lượng thực thi chính sách. Việc tháo gỡ vướng mắc cho các dự án, nâng hiệu quả đầu tư công và thúc đẩy năng suất sẽ quan trọng hơn việc chỉ kỳ vọng vào một mặt bằng tín dụng rẻ.

“Đối với thị trường chứng khoán, điều quan trọng nhất vẫn là khả năng chuyển hóa những chính sách này thành kết quả kinh doanh thực tế của doanh nghiệp”, ông Phong nói.