Đức quyết tâm cải cách toàn diện nền kinh tế:Tìm lại quỹ đạo tăng trưởng

Sau cuộc họp kéo dài hơn 7 giờ tại thủ đô Berlin, Thủ tướng Friedrich Merz cùng các đối tác trong liên minh cầm quyền đã thống nhất thông qua chương trình cải cách toàn diện với 34 biện pháp, trải rộng từ thuế, lao động, lương hưu, cải cách hành chính đến chính sách đầu tư và môi trường kinh doanh. Người đứng đầu Chính phủ Đức khẳng định, toàn bộ biện pháp đều hướng tới một mục tiêu chung là đưa nền kinh tế số một châu Âu trở lại quỹ đạo tăng trưởng, đồng thời tạo nền tảng để thích ứng với những thay đổi của thời đại mới.

Điểm cải cách đáng chú ý nhất là gói cắt giảm thuế quy mô khoảng 10 tỷ euro/năm. Khi được triển khai đầy đủ vào năm 2028, một gia đình Đức có hai người đi làm, hai con và tổng thu nhập chịu thuế khoảng 60.000 euro mỗi năm sẽ được giảm khoảng 600 euro tiền thuế. Biện pháp này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tầng lớp trung lưu và cải thiện sức mua trong nước, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, để bảo đảm cân bằng ngân sách và duy trì tính công bằng trong phân phối thu nhập, liên minh cầm quyền vẫn giữ mức thuế suất 42% đối với nhóm thu nhập cao, đồng thời nâng mức thuế lên 45% đối với người có thu nhập từ 250.000 euro mỗi năm và 47% đối với người có thu nhập trên 280.000 euro mỗi năm.

Trong lĩnh vực lao động, Chính phủ Đức dự kiến mở rộng việc sử dụng hợp đồng lao động có thời hạn, nới lỏng một số quy định về hoạt động kinh doanh vào chủ nhật và siết chặt quy định nghỉ ốm. Theo đó, doanh nghiệp có thể yêu cầu người lao động xuất trình giấy xác nhận của bác sĩ ngay từ ngày nghỉ đầu tiên, thay vì cho phép tự khai báo nghỉ ốm trong ba ngày như hiện nay.

Một nội dung quan trọng khác là cải cách hệ thống lương hưu, vốn chịu áp lực rất lớn do tình trạng già hóa dân số. Theo kế hoạch, tuổi nghỉ hưu sẽ được điều chỉnh tăng dần theo tuổi thọ trung bình, thay vì duy trì trong khoảng 65-67 tuổi như hiện nay. Chính phủ sẽ thực hiện các khuyến nghị của hội đồng chuyên gia được thành lập trước đó nhằm bảo đảm hệ thống lương hưu bền vững trong dài hạn, ngăn mức lương hưu thực tế giảm xuống nhưng đồng thời tránh phải tăng mạnh mức đóng góp của người lao động. Bộ trưởng Lao động Đức Barbel Bas đánh giá, đây là một thành tựu lớn, bởi vấn đề lương hưu từ lâu luôn là chủ đề gây tranh cãi trong chính trường Đức.

Quan trọng không kém là nỗ lực cắt giảm bộ máy hành chính và các thủ tục vốn bị cộng đồng doanh nghiệp chỉ trích nhiều năm qua. Chính phủ Đức cam kết bãi bỏ hàng loạt quy định báo cáo, lưu trữ hồ sơ và đơn giản hóa thủ tục khai thuế, đồng thời giảm bớt các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu xuống mức tối thiểu theo quy định của Liên minh châu Âu (EU).

Trong lĩnh vực nhà ở, liên minh cầm quyền khẳng định sẽ không quốc hữu hóa các tập đoàn bất động sản. Biện pháp này nhằm củng cố niềm tin của giới đầu tư giữa lúc thị trường bất động sản Đức vẫn chịu sức ép từ lãi suất cao và chi phí xây dựng tăng mạnh. Cách tiếp cận này phản ánh mong muốn của chính phủ trong việc duy trì môi trường đầu tư ổn định để thu hút dòng vốn tư nhân, thay vì mở rộng vai trò can thiệp trực tiếp của Nhà nước.

Động lực thúc đẩy đợt cải cách này xuất phát từ thực tế kinh tế Đức vẫn phục hồi chậm sau nhiều cú sốc liên tiếp, đồng thời chịu sức ép từ chi phí năng lượng cao sau khi xảy ra xung đột Nga - Ukraine. Bên cạnh đó là sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của doanh nghiệp nước ngoài, cùng những bất ổn thương mại toàn cầu. Ngoài ra, chi phí sản xuất tăng, đầu tư tư nhân suy giảm và hệ thống an sinh xã hội ngày càng tốn kém do già hóa dân số được các chuyên gia đánh giá là tiếp tục làm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế Đức.

Gói cải cách toàn diện cho thấy, Chính phủ Đức đã lựa chọn đối mặt với những vấn đề mang tính cơ cấu thay vì chỉ áp dụng các biện pháp kích thích ngắn hạn. Dĩ nhiên, hiệu quả của chương trình còn phụ thuộc vào khả năng hiện thực hóa các cam kết trong bối cảnh liên minh cầm quyền còn nhiều khác biệt về giải pháp điều hành và kinh tế quốc tế vẫn nhiều bất ổn. Nếu thành công, gói cải cách không chỉ giúp Đức lấy lại vai trò đầu tàu tăng trưởng mà còn tạo động lực mới cho quá trình phục hồi kinh tế của châu Âu.