Đưa văn hóa đọc trở thành nét đẹp trong thanh thiếu nhi Thủ đô

Sáng 31-10, tại Phố Sách Hà Nội (phường Cửa Nam), Thành đoàn Hà Nội tổ chức “Ngày hội Văn hóa đọc trong thanh thiếu nhi Thủ đô” năm 2026. Ngày hội gắn với việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Đọc sách để làm chủ tri thức trong thời đại số

Phát biểu khai mạc ngày hội, Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Hà Nội Đào Đức Việt nhấn mạnh, mảnh đất Thăng Long - Hà Nội nghìn năm văn hiến luôn có truyền thống hiếu học và trọng tri thức. Mỗi cuốn sách hay không chỉ mở ra chân trời mới mà còn gieo ước mơ, hình thành nhân cách và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ.

Trong thời đại công nghệ số, khi mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ cách tiếp cận thông tin, việc xây dựng văn hóa đọc càng trở nên cần thiết. Theo đồng chí Đào Đức Việt, công nghệ có thể giúp tìm kiếm thông tin nhanh hơn, nhưng chính thói quen đọc và khả năng suy ngẫm mới giúp mỗi người biết lựa chọn, thấu hiểu và làm chủ tri thức. Điều quan trọng không chỉ là khuyến khích thanh thiếu nhi đọc nhiều sách hơn, mà là làm sao để các em thực sự yêu sách, chủ động tìm đến sách và coi việc đọc là nhu cầu tự nhiên trong cuộc sống.

Thường trực Thành đoàn đề nghị các cấp bộ Đoàn, Hội, Đội thành phố tập trung thực hiện ba định hướng: đưa văn hóa đọc thành hoạt động thường xuyên, thiết thực, duy trì không gian đọc tại các cơ sở Đoàn, Hội, Đội và trường học; đổi mới phương thức lan tỏa, gắn việc đọc với trải nghiệm thực tiễn, giáo dục truyền thống và chuyển đổi số; phát huy vai trò chủ động của thanh thiếu nhi để mỗi đoàn viên, đội viên trở thành một đại sứ văn hóa đọc.

Thành đoàn tiếp tục phối hợp với ngành Giáo dục, các nhà xuất bản và đơn vị đồng hành để sách và tri thức đến gần hơn với mọi thanh thiếu nhi, nhất là các em ở địa bàn còn khó khăn.

Trong khuôn khổ lễ khai mạc, Thành đoàn Hà Nội chính thức phát động phong trào đọc sách trong thanh thiếu nhi Thủ đô và ra mắt huy hiệu “Đại sứ Văn hóa đọc trẻ Thủ đô” năm 2026. Hoạt động diễn ra từ ngày 31-10 đến hết ngày 30-11-2026, nhằm khơi dậy tình yêu sách và hình thành thói quen đọc bền vững tại 100% cơ sở Đoàn, Hội, Đội; lễ tổng kết và trao giải sẽ được tổ chức vào tháng 12-2026.

Truyền cảm hứng yêu sách cho thế hệ trẻ

Mở đầu chuỗi hoạt động là buổi giao lưu "Lịch sử và di sản Thủ đô" với nhà báo Phùng Huy Thịnh, cựu chiến binh Thành cổ Quảng Trị, nhập ngũ năm 1971 khi đang là sinh viên Khoa Văn, Trường Đại học tổng hợp. Qua câu chuyện của nhân chứng lịch sử, các bạn trẻ được tiếp cận lịch sử bằng cách sinh động, gần gũi.

Tiếp nối chương trình, tọa đàm “Văn hóa đọc trong thanh thiếu nhi” được gợi mở bằng những số liệu đáng suy ngẫm từ Bộ Thông tin và Truyền thông cũ: Cả nước hiện chỉ có khoảng 30% người dân đọc sách thường xuyên, trung bình mỗi người Việt Nam đọc 4 cuốn sách một năm; có tới 41,7% bạn trẻ dành thời gian rảnh để lướt mạng, trong khi chỉ 15% dành thời gian đó cho trang sách. Tọa đàm diễn ra sôi nổi với 4 nội dung trọng tâm, cùng sự tham gia chia sẻ của các khách mời: Nhà văn Lê Phương Liên (Hội đồng Văn học thiếu nhi, Hội Nhà văn Việt Nam), Thượng tá - nhà văn Nguyễn Xuân Thủy (Thư ký tòa soạn Tạp chí Văn nghệ Quân đội) và đại diện lãnh đạo Nhà xuất bản Kim Đồng.

Ở nội dung “Sách và hành trình trưởng thành”, nhà văn Lê Phương Liên gửi gắm thông điệp giản dị nhưng sâu sắc:“Có ham đọc sách thì mới viết được sách”. Nhớ lại thời thơ ấu gian khó khi chiếc thẻ thư viện như một báu vật mở ra chân trời mới, bà khẳng định đọc sách không chỉ cung cấp tri thức mà còn rèn luyện khả năng biểu đạt, bồi đắp vốn sống, kích thích trí sáng tạo và nuôi dưỡng sự đồng cảm với cuộc sống.

Trong phần “Những trang sách nuôi dưỡng tình yêu Tổ quốc”, từ góc nhìn của người lính và người cầm bút, nhà văn Nguyễn Xuân Thủy (tác giả cuốn “Tôi kể em nghe chuyện Trường Sa”) cùng các bạn trẻ trao đổi về vai trò quan trọng của những cuốn sách lịch sử, quê hương đối với việc bồi đắp lòng yêu nước.

Đặc biệt, ở phần “Đọc sách giữa thời đại công nghệ số”, nhà văn Nguyễn Xuân Thủy chỉ ra sự khác biệt giữa hai thế hệ: Từ chỗ “thiếu sách để đọc” trước đây sang nguy cơ “thừa thông tin nhưng không biết đọc gì” hiện nay do sự lấn át của smartphone và mạng xã hội. Ông nhấn mạnh việc đọc sách giấy mang lại 3 giá trị vô giá: Giúp tạo khoảng lắng để rèn luyện sự tập trung sâu; kích hoạt trí tưởng tượng vô hạn khi người đọc phải tự dung hòa con chữ thành hình ảnh và trở thành "chiếc la bàn" định hướng tư duy, hành động cho trẻ tự tin bước vào đời.

Nội dung “Đưa sách đến gần thanh thiếu nhi Thủ đô” tập trung bàn giải pháp đưa sách hay đến tay các em nhỏ ở khu vực khó khăn và gợi ý cách xây dựng tủ sách cá nhân.

Các khách mời khuyến khích thế hệ trẻ hãy bắt đầu thói quen đọc ngay từ hôm nay và chủ động lan tỏa tình yêu sách tới gia đình, bạn bè cùng cộng đồng. Những chia sẻ qua 4 nội dung tọa đàm đã khắc họa rõ nét giá trị của trang sách trong hành trình trưởng thành, đồng thời mở ra những giải pháp thiết thực giúp thanh thiếu nhi “ly khai” khỏi sự nhiễu loạn của thế giới ảo để tạo khoảng lắng tập trung sâu khi đọc sách giấy.

Trong khuôn khổ ngày hội, các bạn trẻ tham quan, trải nghiệm tại 4 trạm sách theo chủ đề. 9 nhà xuất bản và nhà sách tại Phố Sách Hà Nội áp dụng giảm giá từ 10% đến 30% cho 132 đầu sách, riêng Bookworm Hà Nội đồng giá 90.000 đồng cho sách ngoại văn. Danh mục gồm văn học kinh điển, văn học về tình yêu quê hương đất nước, lịch sử, sách kỹ năng và sách về chuyển đổi số, công nghệ.