Đưa tổ chức Hội Luật gia về cơ sở: Gỡ khó để hoạt động hiệu quả

Tuy nhiên, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, việc kiện toàn tổ chức hội, chi hội đang đặt ra không ít khó khăn, đòi hỏi cách làm linh hoạt, phù hợp thực tiễn.

Thiết lập lại mạng lưới hoạt động từ cơ sở

Tại hội nghị bàn về việc thành lập Chi hội Luật gia cấp xã, phường ngày 4-11, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Hà Nội Đào Bá Sơn nhấn mạnh yêu cầu kiện toàn mô hình tổ chức hội phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới. Đây cũng là một trong những mục tiêu được đặt ra trong nghị quyết của Hội Luật gia Việt Nam, trong đó phấn đấu 80% địa bàn đủ điều kiện thành lập tổ chức hội hoặc chi hội, trên cơ sở điều lệ và tình hình thực tế của từng địa phương.

Thực tế cho thấy, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, hệ thống tổ chức Hội Luật gia ở cấp quận, huyện trước đây đã kết thúc hoạt động; các chi hội trực thuộc cũng không còn duy trì như trước. Điều này khiến hoạt động hội tại cơ sở bị gián đoạn, đội ngũ hội viên phân tán, thiếu đầu mối tập hợp và tổ chức sinh hoạt.

Các ý kiến tại hội nghị chỉ rõ, hiện nay các xã, phường đang tập trung kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội. Trong khi đó, các hội quần chúng khác, trong đó có Hội Luật gia chưa được ưu tiên triển khai ở nhiều địa phương. Vì vậy, việc tiếp cận chính quyền cơ sở để đề xuất thành lập tổ chức hội, chi hội gặp không ít trở ngại.

Từ thực tế khảo sát tại một số xã, phường, các ý kiến cho rằng, chính quyền cơ sở đánh giá cao vai trò của tổ chức Hội Luật gia trong hỗ trợ tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, tham gia phản biện xã hội và lắng nghe ý kiến người dân. Tuy nhiên, để địa phương có cơ sở xem xét, việc đề xuất cần được thực hiện bằng văn bản chính thức, có kế hoạch và tổ chức làm việc cụ thể, thay vì chỉ trao đổi riêng lẻ.

Linh hoạt mô hình, chú trọng hiệu quả hoạt động

Từ những khó khăn nêu trên, các ý kiến đề xuất Hội Luật gia thành phố cần sớm xây dựng kế hoạch khảo sát, đánh giá điều kiện thực tế tại 126 xã, phường; xác định địa bàn đủ điều kiện để thành lập tổ chức hội, chi hội, không triển khai một cách máy móc, đồng loạt. Trên cơ sở đó, Hội thành phố có thể thành lập các đoàn công tác theo khu vực, trực tiếp làm việc với cấp ủy, chính quyền và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở cơ sở để thống nhất phương án.

Cùng với việc khảo sát địa bàn, cần rà soát toàn bộ danh sách hội viên của các hội, chi hội trước đây; xác định nơi cư trú, công tác hiện nay của từng người để tập hợp, bố trí vào tổ chức phù hợp.

Các ủy viên Ban Chấp hành Hội Luật gia thành phố từng tham gia công tác tại cấp quận, huyện trước đây được đề nghị phát huy vai trò đầu mối, kết nối với địa phương, hỗ trợ rà soát nhân sự và chuẩn bị điều kiện thành lập tổ chức mới.

Song song với quá trình kiện toàn tổ chức, Hội Luật gia thành phố phải chủ động đưa các hoạt động chuyên môn về cơ sở, nhất là tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, tham gia xây dựng pháp luật và trợ giúp pháp lý.

Theo ông Trương Quốc Khánh, nguyên Chủ tịch Hội Luật gia quận Thanh Xuân (cũ), cần nghiên cứu mô hình thành lập Hội Luật gia cấp xã, phường thay vì chỉ thành lập chi hội. Chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã, phường hiện nay được phân cấp, ủy quyền nhiều hơn, do đó yêu cầu đối với tổ chức hội ở cơ sở cũng cần được tính toán tương xứng.

Các ý kiến cũng đề nghị Hội Luật gia thành phố tham mưu cấp có thẩm quyền chỉ đạo thống nhất trên toàn địa bàn; đồng thời làm rõ cơ cấu nhân sự, chế độ kiêm nhiệm, điều kiện trụ sở và kinh phí hoạt động. Khi xây dựng đề án thành lập tổ chức hội cần gắn nhiệm vụ của Hội Luật gia với yêu cầu thực tiễn và sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy xã, phường. Đây là cơ sở để tổ chức hội hoạt động đúng chức năng, tránh hình thức và phát huy được vai trò của đội ngũ luật gia.

Phát biểu kết luận, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Hà Nội Đào Bá Sơn ghi nhận các ý kiến đóng góp, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu sớm cụ thể hóa chủ trương thành kế hoạch triển khai. Hội sẽ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng đề án, làm rõ cơ sở pháp lý, sự cần thiết, mô hình và quy trình thành lập; xin ý kiến Ban Chấp hành trước khi hoàn thiện văn bản gửi cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các xã, phường.

Việc kiện toàn tổ chức Hội Luật gia ở cơ sở không chỉ nhằm khôi phục mạng lưới hoạt động sau sắp xếp đơn vị hành chính, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để đội ngũ luật gia tham gia sâu hơn vào đời sống pháp luật tại địa phương. Làm tốt việc này sẽ góp phần đưa công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đến gần người dân, đồng thời phát huy vai trò của Hội Luật gia trong xây dựng chính quyền cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả.