Đưa tiếng Anh thành môn bắt buộc từ lớp 1: Chuẩn bị kỹ nguồn lực

Từ chủ trương đến chương trình thực tế

Theo dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chương trình giáo dục phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục lựa chọn tiếng Anh là ngoại ngữ 1 sẽ tổ chức dạy học môn này bắt buộc từ lớp 1, cùng với các môn: Tiếng Việt, toán, đạo đức, tự nhiên và xã hội, giáo dục thể chất, nghệ thuật.

Thời lượng dự kiến là 70 tiết/năm đối với lớp 1, lớp 2 và tăng lên 140 tiết/năm từ lớp 3 đến lớp 5. Học sinh có thể làm quen với ngoại ngữ khác ở cấp tiểu học; từ lớp 6, được lựa chọn thêm ngoại ngữ 2 theo nguyện vọng và khả năng đáp ứng của cơ sở giáo dục.

Nếu được thông qua, quy định sẽ áp dụng với lớp 1 từ năm học 2028-2029, lớp 2 từ năm học 2029-2030. Đây là bước đi nhằm cụ thể hóa định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, mục tiêu đến năm 2035 là 100% học sinh, sinh viên được học tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai.

Điểm đáng chú ý của dự thảo là môn ngoại ngữ được định hướng phát triển toàn diện 4 kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết); chương trình được xây dựng liền mạch từ giáo dục cơ bản đến giáo dục định hướng nghề nghiệp, tham chiếu các khung trình độ ngoại ngữ quốc tế và Việt Nam. Như vậy, việc đưa tiếng Anh là môn học bắt buộc từ lớp 1 không đơn thuần là tăng thêm thời gian học, mà hướng tới hình thành năng lực sử dụng ngoại ngữ lâu dài cho học sinh.

Phụ huynh Trương Hào (Hà Nội) mong muốn, tiếng Anh ở lớp 1 tập trung vào nghe và nói, không quá sa đà vào việc dạy đọc, viết khi trẻ mới bắt đầu làm quen với ngôn ngữ.

Cùng quan điểm, phụ huynh Ngô Mai Anh cho rằng, chương trình tiếng Anh phổ thông hiện nay còn thiên về ngữ pháp. Khi trở thành môn học bắt buộc từ lớp 1, chương trình cần hướng đến phát triển đồng đều 4 kỹ năng, giúp học sinh có thể sử dụng tiếng Anh thành thạo như một sinh ngữ, đặc biệt là trong giao tiếp.

Thực tế, học sinh lớp 1 có những lợi thế nhất định khi tiếp cận ngoại ngữ. Là một giáo viên tiểu học, cô giáo Nguyễn Thị Hồng Vân cho rằng, trẻ ở độ tuổi này có khả năng bắt chước âm thanh, ngữ điệu tốt và thường hào hứng khi làm quen với ngôn ngữ mới. Tuy nhiên, tiếng Anh lớp 1 cần được học thông qua tranh ảnh, bài hát, trò chơi, kể chuyện và các hoạt động tương tác; không đặt nặng ghi nhớ từ vựng, cấu trúc ngữ pháp hay bài tập viết.

Cần chuẩn hóa dạy và học ngay từ đầu

Tại Hà Nội, việc dạy và học tiếng Anh đã có nền tảng nhất định. Năm học 2025-2026, toàn thành phố có 829 trường tiểu học/trường liên cấp có cấp tiểu học, 20.638 lớp với 755.427 học sinh. 100% cơ sở giáo dục tiểu học thực hiện dạy tiếng Anh cho học sinh lớp 3, 4, 5 theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Nhiều trường cũng chủ động bố trí, hợp đồng giáo viên để tổ chức dạy tiếng Anh tự chọn cho lớp 1, 2 trên cơ sở nhu cầu của phụ huynh và điều kiện thực tế.

Cùng với đó, cơ sở vật chất tại nhiều trường được đầu tư theo hướng hiện đại. Phòng học được trang bị máy tính, màn hình tương tác, máy chiếu, hệ thống âm thanh và kết nối internet; nhiều trường có phòng ngoại ngữ, thư viện, phòng đa năng phục vụ chương trình giáo dục phổ thông mới.

Đáng chú ý, nhiều cơ sở giáo dục đã chuyển từ việc dạy tiếng Anh đơn thuần trong lớp học sang tạo môi trường sử dụng ngôn ngữ. Ngày hội tiếng Anh, câu lạc bộ, giao lưu, kể chuyện, hùng biện, đóng vai, biểu diễn bằng tiếng Anh; hệ thống biển bảng, thư viện và học liệu song ngữ; các hoạt động giao tiếp bằng tiếng Anh được triển khai ở nhiều trường.

Một trong những thuận lợi để triển khai tiếng Anh thành môn học bắt buộc từ lớp 1 là học sinh hiện nay được tiếp cận với tiếng Anh từ khá sớm, ngay từ bậc mầm non. Theo cô Hoàng Thùy Giang, Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Định Công, tiếng Anh không chỉ được dạy trong một hoạt động riêng mà còn được tích hợp vào các hoạt động giáo dục và từng bước tạo môi trường để trẻ làm quen, sử dụng ngôn ngữ một cách tự nhiên.

Tuy nhiên, nền tảng hiện có không đồng nghĩa với việc tất cả các trường đã sẵn sàng. Báo cáo của ngành Giáo dục Hà Nội chỉ ra, một số trường vẫn thiếu giáo viên tiếng Anh, phải sử dụng số lượng lớn giáo viên hợp đồng. Chất lượng giáo dục và điều kiện tổ chức dạy học chưa đồng đều giữa các cơ sở. Cơ sở vật chất, thiết bị dạy ngoại ngữ và hạ tầng công nghệ thông tin tại một số địa bàn còn cần tiếp tục đầu tư, nâng cấp.

Đơn cử, tại Trường Tiểu học Tây Mỗ, phường Tây Mỗ, năm học 2026-2027, hai cơ sở của trường có tổng cộng 91 lớp nhưng chỉ có 6 giáo viên tiếng Anh. Hiệu trưởng nhà trường Nguyễn Khắc Hợp cho hay, về cơ sở vật chất cho dạy tiếng Anh có thể sắp xếp, nhưng khó khăn lớn nhất là thiếu giáo viên. Giáo viên tiếng Anh của trường hiện có đã kín lịch với các khối 3, 4, 5; trong khi việc thuê giáo viên từ các trung tâm không dễ dàng.

Ước tính của Bộ Giáo dục và Đào tạo, để thực hiện mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đến năm 2030 cả nước cần bổ sung khoảng 12.000 giáo viên tiếng Anh ở bậc mầm non, gần 10.000 giáo viên tiếng Anh tiểu học và bồi dưỡng ít nhất 200.000 giáo viên có khả năng giảng dạy bằng tiếng Anh.

Cùng với tăng định biên, các trường cần được bảo đảm phòng học, thiết bị nghe - nói, học liệu và môi trường thực hành. Quan trọng hơn, giáo viên cần được bồi dưỡng phương pháp dạy tiếng Anh cho trẻ nhỏ để việc dạy và học được thực hiện chuẩn hóa ngay từ đầu; có như vậy mới đẩy nhanh lộ trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.