Đưa hợp tác khoa học, công nghệ trở thành trụ cột mới trong quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga

Cùng dự có Phó Thủ tướng Liên bang Nga Dmitry Chernyshenko; Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Nga Valery Falkov cùng gần 500 đại biểu đại diện các cơ quan hoạch định chính sách, viện nghiên cứu, hiệp hội doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia, nhà khoa học và nhà đầu tư của Việt Nam, Liên bang Nga.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko khẳng định, Việt Nam từ lâu là đối tác tin cậy của Liên bang Nga. Quan hệ hai nước được xây dựng trên nền tảng truyền thống hữu nghị, tương trợ lẫn nhau và không ngừng phát triển trên nhiều lĩnh vực, trong đó có khoa học và giáo dục.

Năm 2026, hai nước thống nhất chọn là Năm Giao lưu giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga theo Tuyên bố chung của hai nước.

Theo Phó Thủ tướng Dmitry Chernyshenko, hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực công nghệ cao còn nhiều tiềm năng. Tại diễn đàn, hai bên khởi động tuyển chọn các dự án nghiên cứu chung mới do Quỹ Khoa học Nga và Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia Việt Nam phối hợp tổ chức, đồng thời khởi động một số dự án hợp tác khác.

Nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, vật liệu mới, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ... là những lĩnh vực định hình diện mạo công nghệ trong tương lai, Phó Thủ tướng Nga cho rằng, điều quan trọng không chỉ là chia sẻ thành tựu mà còn phải kết hợp năng lực của hai bên để cùng tạo ra những sản phẩm, công nghệ tiên tiến.

Phó Thủ tướng Dmitry Chernyshenko tin tưởng hợp tác khoa học, công nghệ sẽ tạo thêm động lực cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga ngày càng phát triển.

Phát biểu tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, diễn đàn được tổ chức trong thời điểm Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, với khát vọng xây dựng đất nước hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc; phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Để thực hiện những mục tiêu đó, Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Trong quá trình này, Việt Nam coi trọng hợp tác quốc tế, nhất là với những đối tác có nền tảng khoa học - công nghệ mạnh, có quan hệ hữu nghị truyền thống và có khả năng bổ sung cho nhu cầu phát triển của Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga đã được thử thách qua nhiều thập kỷ. Khoa học, công nghệ và giáo dục là những lĩnh vực tạo nên nền móng đặc biệt của mối quan hệ đó. Hàng vạn cán bộ, chuyên gia Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô trước đây và Liên bang Nga ngày nay, trong đó nhiều người trở thành các nhà khoa học, chuyên gia, cán bộ lãnh đạo, có những đóng góp quan trọng cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trong giai đoạn tới, hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga cần có tư duy mới, cách làm mới và mục tiêu cao hơn; không chỉ dừng ở trao đổi chuyên gia, đào tạo cán bộ mà phải hướng tới cùng làm chủ công nghệ, cùng tạo ra sản phẩm và cùng tham gia thị trường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị hai nước tập trung vào một số định hướng lớn. Trong đó, cần đưa hợp tác về công nghệ chiến lược trở thành một trụ cột mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga; lựa chọn những lĩnh vực thực sự có tính chiến lược, kết hợp thế mạnh khoa học - công nghệ của Liên bang Nga với nhu cầu phát triển, nguồn nhân lực và thị trường của Việt Nam.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm năng lượng nguyên tử, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ - vệ tinh, bán dẫn - vi điện tử, công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo. Hai bên cần ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo ra năng lực công nghệ mới, đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, an toàn và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của mỗi nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn các tập đoàn công nghệ, tập đoàn năng lượng của Nga tăng cường đầu tư, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam; đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam chủ động tìm kiếm cơ hội đầu tư, hợp tác tại Liên bang Nga.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên tạo điều kiện để các nhà khoa học, doanh nghiệp gặp gỡ, trao đổi và hợp tác; đồng thời, đầu tư mạnh mẽ cho thế hệ các nhà khoa học, chuyên gia trẻ Việt Nam - Liên bang Nga.

Hai nước cần mở rộng các chương trình đào tạo trong những lĩnh vực công nghệ chiến lược; tăng cường trao đổi nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh, kỹ sư; tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu trẻ cùng thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Chính phủ và các cơ quan hữu quan hai nước tiếp tục phát huy vai trò của Ủy ban Hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga; nghiên cứu xây dựng cơ chế thường xuyên rà soát các dự án hợp tác khoa học - công nghệ trọng điểm.

Theo đó, mỗi chương trình cần xác định rõ mục tiêu, đối tác thực hiện, nguồn lực, sản phẩm và thời hạn. Các thỏa thuận được ký kết phải được chuyển thành chương trình; các chương trình phải được chuyển thành dự án; các dự án phải tạo ra công nghệ và sản phẩm; những sản phẩm có tiềm năng cần được tạo điều kiện tiếp cận thị trường.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, trong những năm tới, khi đánh giá quan hệ hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga, không chỉ tính đến số lượng đoàn đã trao đổi hay văn kiện đã ký kết, mà quan trọng hơn là phải đo bằng những kết quả cụ thể: Hai bên đã cùng làm chủ bao nhiêu công nghệ, tạo ra bao nhiêu sản phẩm, có bao nhiêu doanh nghiệp cùng đầu tư, bao nhiêu nhà khoa học trẻ trưởng thành và những kết quả đó đóng góp như thế nào cho sự phát triển của hai đất nước.

Đó phải là những thước đo mới của hợp tác khoa học, công nghệ Việt Nam - Liên bang Nga.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng, với nền tảng hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị cao, tiềm lực khoa học - công nghệ của Liên bang Nga và quyết tâm đổi mới, phát triển mạnh mẽ của Việt Nam, hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hoàn toàn có thể trở thành động lực mới, trụ cột mới và biểu tượng mới của quan hệ Việt Nam - Liên bang Nga trong thế kỷ XXI.

Tại diễn đàn, hai bên ra mắt Mạng lưới Tri thức Việt - Liên bang Nga và trao các văn kiện hợp tác về khoa học, công nghệ và giáo dục giữa hai nước.