Đông y Hà Nội trong kỷ nguyên mớiKhẳng định vị thế, mở đường phát triển y học cổ truyền Việt Nam

Trong tiến trình đó, Hà Nội – trung tâm y tế, khoa học và văn hóa của cả nước – đang giữ vai trò đầu tàu trong việc bảo tồn, chuẩn hóa, hiện đại hóa và quốc tế hóa y học cổ truyền. Những thành quả đã đạt được cùng tầm nhìn chiến lược cho giai đoạn mới đang mở ra kỳ vọng đưa Đông y Hà Nội trở thành điểm tựa quan trọng cho sự phát triển của Đông y Việt Nam trong thời đại hội nhập.

Từ di sản truyền thống đến xu hướng y học của tương lai

Đông y đã tồn tại hàng nghìn năm trong đời sống người Á Đông, không chỉ như một phương pháp chữa bệnh mà còn là triết lý sống hài hòa giữa con người với tự nhiên. Ngày nay, trong bối cảnh nhiều quốc gia đối mặt với gánh nặng bệnh mãn tính, già hóa dân số và áp lực chi phí y tế, xu hướng quay trở lại với các liệu pháp tự nhiên, an toàn, bền vững đang ngày càng rõ nét. Chính điều đó giúp y học cổ truyền khẳng định lại vị thế trong hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã nhiều lần nhấn mạnh vai trò của y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở lĩnh vực phòng bệnh, điều trị hỗ trợ và phục hồi chức năng. Nhiều quốc gia châu Á đã xây dựng chiến lược quốc gia để phát triển lĩnh vực này thành ngành kinh tế, khoa học và dịch vụ y tế có giá trị cao.

Trong số đó, Trung Quốc được xem là quốc gia thành công nhất trong việc hiện đại hóa và quốc tế hóa Trung y. Nước này xây dựng hệ thống Trung y song song với Tây y, coi đây là một trụ cột quan trọng của ngành y tế. Từ tuyến cơ sở đến bệnh viện trung ương đều có sự tích hợp giữa Đông và Tây y; bảo hiểm y tế chi trả rộng rãi cho dịch vụ Trung y; hàng chục trung tâm nghiên cứu quốc gia được đầu tư để số hóa, khoa học hóa các bài thuốc và cây thuốc cổ truyền.

So với Trung Quốc, y học cổ truyền Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Việt Nam có nguồn tài nguyên dược liệu phong phú, hàng nghìn bài thuốc dân gian quý cùng nền tảng lý luận Đông y lâu đời, nhưng quy mô phát triển còn phân tán, thiếu tính hệ thống. Đông y hiện chủ yếu được xem là lĩnh vực hỗ trợ chứ chưa trở thành một trụ cột thực sự trong hệ thống y tế quốc gia.

Những hạn chế ấy thể hiện ở nhiều mặt: hoạt động y học cổ truyền tại tuyến cơ sở chưa đồng đều; nhân lực Đông – Tây y còn tách biệt; danh mục bảo hiểm y tế chi trả cho Đông y chưa đủ sức tạo động lực phát triển; công nghiệp dược liệu chưa hình thành chuỗi giá trị bền vững; nghiên cứu khoa học và chuyển đổi số còn manh mún.

Tuy nhiên, sau đại dịch Covid-19, nhận thức xã hội về vai trò của y học cổ truyền đã có sự thay đổi rõ rệt. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe chủ động, phòng bệnh từ sớm, điều trị phục hồi bằng các phương pháp tự nhiên ngày càng tăng. Đây chính là cơ hội để Đông y Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới – từ bảo tồn sang chuẩn hóa, từ truyền thống sang hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Những định hướng lớn của Đảng và Nhà nước thời gian gần đây đã mở ra hành lang quan trọng cho lĩnh vực này. Kết luận số 86-KL/TW của Ban Bí thư về phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn mới; Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân đều nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa y học cổ truyền với y học hiện đại, phát triển y học cổ truyền theo hướng khoa học, chuẩn hóa và phục vụ hiệu quả hơn cho người dân.

Trong chiến lược đó, Hà Nội đang được kỳ vọng giữ vai trò tiên phong.

Hà Nội xây dựng trung tâm Đông y hiện đại của cả nước

Là Thủ đô nghìn năm văn hiến, nơi hội tụ nguồn nhân lực chất lượng cao cùng hệ thống y tế toàn diện nhất cả nước, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển y học cổ truyền theo hướng hiện đại và bền vững.

Những năm qua, Đông y Hà Nội đã từng bước khẳng định vị thế bằng các kết quả cụ thể. Hội Đông y thành phố hiện có 110 đơn vị trực thuộc với hơn 5.000 hội viên chính thức, là địa phương có số lượng phòng chẩn trị Đông y lớn nhất cả nước. Hệ thống này không chỉ góp phần chăm sóc sức khỏe Nhân dân mà còn giúp gìn giữ, phát huy những giá trị y học dân tộc trong đời sống hiện đại.

Một trong những điểm nổi bật của Đông y Hà Nội là việc đưa hoạt động y học cổ truyền xuống tuyến cơ sở. Nhiều cán bộ, lương y đã tham gia hỗ trợ các trạm y tế xã, phường, giúp người dân tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền ngay tại cộng đồng. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh hệ thống y tế cơ sở đang được thành phố chú trọng củng cố theo hướng chăm sóc sức khỏe ban đầu toàn dân.

Song song với hoạt động khám chữa bệnh, Hội Đông y Hà Nội cũng tích cực thúc đẩy đào tạo, nghiên cứu và truyền thông chuyên ngành. Hội đã ký kết hợp tác với nhiều trường đại học, tổ chức khoa học và doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu dược liệu, ứng dụng kỹ thuật mới trong khám chữa bệnh. Các kênh truyền thông chuyên ngành như website, bản tin Đông y được duy trì thường xuyên nhằm phổ biến kiến thức, y đức và kinh nghiệm điều trị cho hội viên cũng như người dân.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng ở việc bảo tồn hay duy trì hoạt động khám chữa bệnh truyền thống. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Đông y Hà Nội cần bước sang giai đoạn phát triển mới với tư duy hiện đại hơn, chuyên nghiệp hơn.

Theo đó, một trong những nhiệm vụ quan trọng là chuẩn hóa hoạt động khám chữa bệnh y học cổ truyền. Việc xây dựng các phòng khám Đông y chất lượng cao, tiêu chuẩn hóa quy trình chuyên môn, nâng cao y đức và y thuật cho đội ngũ lương y sẽ giúp tạo dựng niềm tin vững chắc hơn với người dân.

Cùng với đó là thúc đẩy mô hình kết hợp Đông – Tây y trong điều trị bệnh mãn tính, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe lâu dài. Thực tế cho thấy, sự kết hợp giữa y học hiện đại với các liệu pháp y học cổ truyền có thể mang lại hiệu quả tích cực, đặc biệt đối với các bệnh không lây nhiễm, bệnh xương khớp, thần kinh, hậu Covid-19 và chăm sóc người cao tuổi.

Một hướng đi quan trọng khác là chuyển đổi số trong lĩnh vực Đông y. Việc xây dựng hệ thống bệnh án điện tử, số hóa dữ liệu bài thuốc, kết nối khám chữa bệnh từ xa và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ chẩn đoán sẽ giúp Đông y tiếp cận gần hơn với mô hình y tế hiện đại. Đây cũng là điều kiện cần để bảo tồn kho tàng tri thức y học cổ truyền một cách bài bản, tránh nguy cơ thất truyền.

Đặc biệt, Hà Nội có tiềm năng lớn để phát triển công nghiệp dược liệu và du lịch chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền. Nếu hình thành được chuỗi liên kết từ vùng trồng dược liệu, sản xuất thuốc đạt chuẩn quốc tế đến các mô hình chăm sóc sức khỏe kết hợp nghỉ dưỡng, Đông y không chỉ đóng góp cho lĩnh vực y tế mà còn trở thành ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đang tạo nền tảng chính trị quan trọng cho quá trình này. Với định hướng phát triển xanh, hiện đại, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng sống cho người dân, lĩnh vực y tế nói chung và y học cổ truyền nói riêng sẽ có thêm nhiều cơ hội để bứt phá.

Từ thực tiễn đó có thể thấy, Đông y Hà Nội không chỉ đang làm nhiệm vụ gìn giữ di sản y học dân tộc mà còn đóng vai trò cầu nối giữa truyền thống với hiện đại. Con đường phía trước đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về cơ chế, nhân lực, khoa học công nghệ và tư duy quản trị mới. Nhưng nếu thực hiện hiệu quả, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành trung tâm Đông y của khu vực, góp phần đưa y học cổ truyền Việt Nam vươn xa trên trường quốc tế.

Trong kỷ nguyên mới, khi nhu cầu sống khỏe, sống xanh và chăm sóc sức khỏe bền vững trở thành xu hướng toàn cầu, Đông y Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định giá trị. Và ở hành trình ấy, Hà Nội được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, mở đường cho một nền y học cổ truyền hiện đại, khoa học nhưng vẫn đậm đà bản sắc dân tộc.