Đồng bộ hạ tầng cho chuyển đổi xanh

Hạ tầng phải đi trước một bước

Việc thí điểm vùng phát thải thấp không chỉ là giải pháp hạn chế phương tiện phát thải cao đi vào khu vực trung tâm mà còn là bước chuyển trong tư duy phát triển đô thị theo hướng xanh, hiện đại. Sau một tháng triển khai, người dân đã dần làm quen với các quy định mới, đồng thời nâng cao ý thức về việc sử dụng phương tiện công cộng và phương tiện sạch.

Ghi nhận tại khu vực thí điểm, nhiều người dân bày tỏ sự đồng tình với chủ trương triển khai vùng phát thải thấp bởi đây là giải pháp cần thiết để cải thiện chất lượng không khí. Tuy nhiên, điều mà người dân mong muốn là quá trình chuyển đổi phải được chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng.

Chị Nguyễn Thu Hà, sinh sống tại phường Hoàn Kiếm cho biết, dù gặp nhiều bất tiện chưa thể thay đổi ngay nhưng gia đình chị hoàn toàn ủng hộ chủ trương giảm ô nhiễm không khí. Chị Nguyễn Thu Hà Cũng bày tỏ mong muốn có thêm bãi gửi xe, xe buýt thuận tiện hơn, kết nối tốt hơn với các tuyến đường và sau này là metro.

Còn anh Trần Đức Minh, một nhân viên văn phòng thường xuyên di chuyển bằng xe máy bày tỏ: "Điều người dân cần nhất là sự thuận tiện. Nếu thời gian sử dụng các phương tiện công cộng không chênh lệch quá nhiều so với các phương tiện cá nhân, đồng thời có chỗ gửi xe và hạ tầng đầy đủ thì tôi sẵn sàng chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng".

Lộ trình thành phố đang triển khai thực hiện có thể thấy, LEZ không phải một chính sách đơn lẻ. Cùng với việc thí điểm LEZ, thành phố đã xác định việc chuẩn bị hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm ngay từ khi được giao phối hợp xây dựng Đề án Vùng phát thải thấp.

Theo đó, một trong những nhiệm vụ được ưu tiên của hiện nay là phát triển hệ thống bãi đỗ xe trung chuyển. Các bãi đỗ sẽ được bố trí tại khu vực giáp ranh vùng phát thải thấp để người dân gửi xe cá nhân rồi tiếp tục hành trình bằng xe buýt hoặc các phương tiện công cộng khác. Đây được xem là mắt xích quan trọng giúp giảm lượng phương tiện cá nhân đi sâu vào khu vực trung tâm, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình chuyển đổi thói quen đi lại.

Cùng với đó, thành phố xác định hạ tầng xanh trong mô hình vùng phát thải thấp không chỉ là những công trình giao thông đơn lẻ mà là một hệ sinh thái hạ tầng được quy hoạch đồng bộ nhằm giảm phát thải, khuyến khích người dân sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường. Hệ thống này bao gồm mạng lưới vận tải hành khách công cộng, bãi đỗ xe trung chuyển, trạm sạc xe điện, trung tâm điều hành giao thông thông minh, hệ thống camera giám sát, biển báo chuyên biệt và các nền tảng số phục vụ quản lý phương tiện. Đây được xem là nền tảng để thay đổi hành vi giao thông, giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành, thành phố cũng cần tiếp tục đầu tư hệ thống trạm sạc, bãi đỗ, trung tâm điều hành giao thông thông minh và các nền tảng số phục vụ quản lý phương tiện. Song song với đó, Sở Xây dựng phối hợp với Công an thành phố xây dựng phương án tổ chức giao thông phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực. Việc phân luồng, điều tiết giao thông được tính toán nhằm bảo đảm lưu thông thông suốt, hạn chế ùn tắc và tránh phát sinh những điểm nghẽn mới khi thực hiện LEZ.

Song song với tổ chức giao thông, phát triển vận tải công cộng được xem là giải pháp cốt lõi. Theo lộ trình, 100% xe buýt hoạt động trong khu vực thí điểm sẽ sử dụng năng lượng xanh như điện hoặc CNG. Đến năm 2028, toàn bộ xe buýt hoạt động trong Vành đai 1 và khu vực thí điểm thuộc Vành đai 2 cũng sẽ chuyển sang sử dụng năng lượng xanh. Xa hơn, đến năm 2030, toàn bộ xe buýt hoạt động trong Vành đai 3 sẽ sử dụng năng lượng xanh.

Việc chuyển đổi này không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn giảm tiếng ồn, nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải hành khách công cộng và từng bước thay đổi thói quen sử dụng phương tiện của người dân.

Kiến tạo nền tảng đô thị bền vững

Theo PGS.TS Bùi Thị An, Nguyên Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Hội Nữ tri thức Hà Nội, việc triển khai Đề án vùng phát thải thấp là phù hợp với thực tiễn phát triển của Thủ đô và ngay từ khi lựa chọn khu vực thí điểm, đề án cũng đảm bảo rõ cơ sở khoa học và lộ trình rõ ràng, khu vực Hoàn Kiếm có mật độ dân cư, phương tiện và hoạt động thương mại cao, là nơi cần ưu tiên cải thiện chất lượng môi trường sống.

Từ thực tế này, PGS. TS Bùi Thị An chia sẻ, nhiều người vẫn hiểu chưa đầy đủ về vùng phát thải thấp và cho rằng đây là chủ trương nhằm cấm xe sử dụng xăng. Tuy nhiên, mục tiêu của LEZ không phải là cấm phương tiện cá nhân mà là từng bước tái cấu trúc hệ thống giao thông theo hướng xanh hơn, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và phương tiện sạch.

“Bất kỳ chính sách nào muốn đi vào cuộc sống cũng phải nhận được sự đồng thuận của người dân. Muốn người dân chuyển đổi phương tiện thì trước hết phải có phương tiện thay thế, có hệ thống giao thông công cộng gồm: xe buýt, metro, bãi đỗ xe trung chuyển, trạm sạc và các điều kiện hạ tầng đầy đủ. Hạ tầng tốt sẽ cho người dân sự lựa chọn phù hợp chứ không thể chỉ đưa ra yêu cầu”, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.

Trên thực tế, đối với nhiều người, xe máy hay ô tô không chỉ là phương tiện đi lại mà còn là phương tiện mưu sinh. Vì vậy, trong quá trình chuyển đổi cần tính thêm những lộ trình phù hợp, đi kèm với đó là các chính sách hỗ trợ đầy đủ để không làm xáo trộn đời sống người dân để đúng với tinh thần phát triển bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.

“Thay đổi là khó nhưng người dân cũng hiểu đây là vì lợi ích chung nên chắc chắc ủng hộ và thay đổi, nhưng chúng ta cũng phải xác định rõ ràng đây không phải là bài toán ngày một ngày hai, LEZ sẽ thành công khi người dân có đủ điều kiện thay đổi và hạ tầng có sự đảm bảo, đây là hai điều kiện quan trọng”, PGS. TS Bùi Thị An khẳng định.

Thực tế, sau một tháng triển khai thí điểm, LEZ chưa thể tạo ra những thay đổi rõ rệt về chất lượng không khí của Thủ đô nhưng điều quan trọng nhất, chính sách đã tạo sự chuyển biến về nhận thức của cộng đồng. Đã có ngày càng nhiều người dân tìm hiểu, cân nhắc việc chuyển đổi các phương tiện giao thông xanh hoặc sử dụng phương tiện công cộng thay thế phương tiện cá nhân.

Song song với đó, những nền móng đầu tiên xây dựng kết cấu hạ tầng cho vùng phát thải thấp như bãi đỗ xe “xanh”, thông minh, phát triển xe buýt xanh và các hạ tầng kỹ thuật phụ hỗ trợ… đang dần được hoàn thiện với sự vào cuộc khẩn trương của các cấp chính quyền. Đây không chỉ là sự chuẩn bị cho việc mở rộng LEZ trong tương lai mà còn là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển giao thông xanh, đô thị xanh của Thủ đô.