Đói nghèo toàn cầu giảm năm thứ ba liên tiếp:Không nên quá lạc quan

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo về rủi ro mới như biến đổi khí hậu cực đoan, căng thẳng địa chính trị và gián đoạn thương mại có thể nhanh chóng đảo ngược những thành quả vừa có được.

Báo cáo Tình trạng An ninh lương thực và dinh dưỡng thế giới 2026 (SOFI), do 5 cơ quan của Liên hợp quốc đồng công bố cho thấy, số người thiếu đói của toàn cầu đã giảm trong năm thứ ba liên tiếp. Theo báo cáo, có khoảng 645 triệu người trên thế giới, tương đương 7,8% dân số toàn cầu, ở tình trạng thiếu ăn trong năm 2025. Con số này giảm đáng kể so với mức 8,1% của năm 2024 và 8,6% năm 2022.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, tỷ lệ đói giảm ở tất cả các châu lục, đặc biệt là châu Phi. Sự cải thiện này phản ánh nỗ lực phối hợp của nhiều quốc gia trong việc phục hồi kinh tế sau đại dịch, tăng cường hỗ trợ xã hội, đầu tư vào nông nghiệp và bảo đảm chuỗi cung ứng lương thực. Đóng góp lớn nhất cho xu hướng tích cực đến từ châu Á, đặc biệt là Ấn Độ, quốc gia đông dân nhất thế giới đã đưa tỷ lệ thiếu đói xuống dưới 10% nhờ kết hợp các chương trình an sinh quy mô lớn với việc nâng cao năng suất nông nghiệp.

Trong khi đó, khu vực Mỹ Latinh và Caribbean cũng ghi nhận nhiều tiến triển. Một số quốc gia châu Phi như Ethiopia, Tanzania, Zimbabwe, Senegal hay Zambia bắt đầu đảo ngược xu hướng suy giảm kéo dài nhiều năm. Cộng hòa Dominica thậm chí không còn nằm trong nhóm quốc gia có tình trạng đói nghiêm trọng. Tuy nhiên, những điểm sáng này không phủ nhận được thực tế châu Phi vẫn là khu vực đáng lo ngại nhất khi có tới khoảng 309 triệu người thiếu ăn trong năm 2025.

Dù xu hướng chung đang tích cực, các chuyên gia của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cho rằng, thế giới không nên quá lạc quan. Tổng Giám đốc FAO Khuất Đông Ngọc nhấn mạnh: “Báo cáo cho thấy tiến bộ là hoàn toàn có thể đạt được, nhưng chúng ta phải hành động nhanh hơn. Chấm dứt nạn đói và giúp mọi người có thể tiếp cận chế độ ăn lành mạnh đòi hỏi cam kết chính trị, đầu tư bền vững và các chính sách phù hợp”.

Một trong những nguy cơ lớn nhất là biến đổi khí hậu. Sau nhiều năm chịu tác động của hiện tượng La Nina, giới khoa học đang theo dõi khả năng El Nino mạnh quay trở lại, có thể kéo theo hạn hán tại nhiều vùng sản xuất lương thực trọng điểm, trong khi những khu vực khác lại hứng chịu mưa lớn và lũ lụt bất thường.

Song song với đó là các vấn đề địa chính trị. Căng thẳng tại Trung Đông khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với năng lượng và nguyên liệu sản xuất phân bón - đối mặt nhiều nguy cơ gián đoạn. Nếu lưu thông tại khu vực này bị ảnh hưởng, giá dầu, khí đốt và phân bón sẽ tăng, kéo theo chi phí vận chuyển và sản xuất nông nghiệp trên toàn cầu leo thang. Ngoài ra, xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ thương mại, hàng rào phi thuế quan và những hạn chế xuất khẩu lương thực tại một số quốc gia cũng có thể làm suy yếu khả năng tiếp cận thực phẩm của các nước nhập khẩu.

Một điểm đáng chú ý trong báo cáo là việc giảm đói không đồng nghĩa với cải thiện toàn diện về dinh dưỡng. Liên hợp quốc ước tính vẫn còn khoảng 2,69 tỷ người không đủ khả năng chi trả cho một chế độ ăn uống lành mạnh. Một khẩu phần ăn đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng hiện có chi phí trung bình khoảng 4,28 USD/người/ngày. Khoảng cách này đặc biệt rõ tại châu Phi, nơi có tới 66,1% dân số không đủ điều kiện tài chính để tiếp cận chế độ ăn lành mạnh.

Theo chuyên gia FAO, nguyên nhân không chỉ nằm ở thu nhập mà còn do hệ thống logistics yếu kém, thiếu kho lạnh, chi phí vận chuyển cao khiến các thực phẩm tươi sống như rau, quả, sữa... có giá thành vượt quá khả năng chi trả của nhiều người.

Dẫu vậy, báo cáo mới cho thấy, thế giới vẫn đi đúng hướng để tiếp tục giảm tỷ lệ đói, dù triển vọng này chỉ bền vững nếu các quốc gia xây dựng được hệ thống lương thực có khả năng chống chịu tốt hơn. Điều đó đòi hỏi đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng nông nghiệp, logistics, công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chuyển đổi số. Biến đổi khí hậu cũng đặt ra yêu cầu phát triển các giống cây trồng tốt hơn, mở rộng hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao khả năng thích ứng của nông dân.

Ba năm liên tiếp số người thiếu đói giảm là tín hiệu tích cực đối với mục tiêu phát triển bền vững. Tuy nhiên, trong một thế giới ngày càng chịu tác động đồng thời của khí hậu cực đoan, xung đột địa chính trị và bất ổn thương mại, bảo vệ và phát huy thành quả này phải được nhìn nhận là vấn đề tổng hợp, gắn chặt với kinh tế, môi trường, hạ tầng và hợp tác quốc tế.