Đổi mới trong kỷ cương, hành động trong trách nhiệm

Hà Nội không thể giải quyết những việc mới bằng cách nghĩ cũ; càng không thể tháo gỡ những điểm nghẽn mới chỉ bằng những cách làm quen thuộc. Để đạt được hiệu quả cao cần những quyết định kịp thời hơn, cách làm sáng tạo hơn và một đội ngũ cán bộ có bản lĩnh hành động, không né tránh việc khó, không đùn đẩy trách nhiệm, không để sự trì trệ làm lỡ cơ hội phát triển. Tuy nhiên, hành động quyết liệt không có nghĩa là hành động bằng mọi giá; sáng tạo không thể đứng ngoài nguyên tắc; quyền chủ động càng phải đi liền với kỷ luật, kỷ cương và kiểm soát quyền lực. Đổi mới và kỷ cương vì thế không phải hai yêu cầu đối lập, mà là hai mặt của cùng một tinh thần hành động vì sự phát triển của Thủ đô.

Chính từ yêu cầu đó, phát biểu tại Hội nghị quán triệt và triển khai các kế hoạch, Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV và một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị do Thành ủy Hà Nội tổ chức sáng 15-9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng yêu cầu: “Cần tiếp tục khuyến khích đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm phải gắn chặt với việc giữ vững nguyên tắc, kỷ luật, kỷ cương và kiểm soát quyền lực”.

Đây là yêu cầu có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng, phân cấp, phân quyền và tháo gỡ điểm nghẽn cho người dân, doanh nghiệp. Những nhiệm vụ ấy đòi hỏi cán bộ không chỉ làm việc nhanh hơn, quyết liệt hơn, mà còn phải chủ động quyết định và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Nếu trước những vấn đề mới, cán bộ chỉ làm theo tiền lệ, chờ hướng dẫn hoặc chỉ hành động khi chắc chắn không có rủi ro, thì bộ máy sẽ khó tạo ra những chuyển động cần thiết. Tâm lý “làm nhiều sai nhiều, không làm không sai”, nếu không được khắc phục, sẽ trở thành lực cản đối với phát triển. Song, dám nghĩ, dám làm không đồng nghĩa với làm liều; sáng tạo không đồng nghĩa với tùy tiện; đổi mới không thể trở thành lý do để đứng ngoài kỷ luật, kỷ cương. Mọi quyết định công vụ phải có căn cứ, đúng thẩm quyền và hướng tới lợi ích chung. Quyền lực, tài sản và nguồn lực công phải được sử dụng minh bạch, có trách nhiệm, có thể kiểm tra và giám sát.

Trao quyền phải đi cùng trách nhiệm. Phân cấp phải đi cùng kiểm soát. Giao việc phải đi cùng kiểm tra. Được quyết định phải gắn với nghĩa vụ giải trình. Đây không chỉ là yêu cầu của quản lý nhà nước, mà còn là nguyên tắc cốt lõi của quản trị hiện đại. Bởi nếu kỷ luật hành chính không nghiêm, bộ máy rất dễ rơi vào hai trạng thái cực đoan: Một là né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng; hai là lạm quyền, tùy tiện, làm sai quy định. Một bên tạo ra trì trệ, một bên làm tổn hại lợi ích công. Vì vậy, cùng với khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, Hà Nội phải xây dựng những “hàng rào” đủ chắc để quyền lực được sử dụng đúng mục đích, đúng thẩm quyền và trong giới hạn.

Kiểm soát quyền lực không nhằm làm cán bộ sợ quyết định, mà để bảo đảm quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, đúng mục đích và vì lợi ích chung. Kỷ luật, kỷ cương cũng không phải những rào cản làm chậm hành động; ngược lại, đó phải là nền tảng để bộ máy vận hành thống nhất, thông suốt và có trách nhiệm.

Vấn đề đặt ra là phải tạo được một môi trường trong đó cán bộ dám quyết mà không tùy tiện, dám làm mà không vụ lợi, dám đổi mới mà không đứng ngoài nguyên tắc. Vì thế, cần có cơ chế phù hợp để khuyến khích và bảo vệ những cán bộ chủ động đổi mới, dám nhận việc khó, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tuy nhiên, bảo vệ người dám làm không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm. Phải phân biệt rõ rủi ro phát sinh từ sự chủ động, sáng tạo vì lợi ích chung với hành vi cố ý làm sai, vụ lợi, lạm quyền hoặc né tránh nghĩa vụ giải trình.

Hà Nội là đô thị đặc biệt, là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, nơi mỗi quyết sách của chính quyền có thể tác động rộng lớn đến người dân, doanh nghiệp và sự phát triển của thành phố. Vì vậy, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ không chỉ là làm nhanh, làm quyết liệt, mà còn phải làm đúng, minh bạch và có trách nhiệm.

Cùng với khuyến khích đổi mới, thành phố cần tiếp tục kiên quyết chấn chỉnh tình trạng đùn đẩy, né tránh, trì hoãn những công việc thuộc thẩm quyền. Không thể để sự thận trọng biến thành trì trệ; càng không thể để danh nghĩa “đổi mới” trở thành bình phong cho sự tùy tiện.

Một bộ máy hành động hiệu quả phải dám quyết nhưng không độc đoán; dám làm nhưng không làm liều; sáng tạo nhưng không tùy tiện; quyết liệt nhưng không buông lỏng kỷ cương. Đó cũng là bản lĩnh cần có của một nền công vụ hiện đại.

Thủ đô đang cần những bước đi nhanh hơn, những quyết sách mạnh hơn và một tinh thần đổi mới cao hơn. Nhưng nhanh phải đúng hướng, mạnh phải trong khuôn khổ, đổi mới phải đi cùng trách nhiệm. Điều Hà Nội cần không phải là lựa chọn giữa đổi mới và kỷ cương, mà là tạo dựng một cơ chế để hai yếu tố ấy nâng đỡ lẫn nhau: Khơi thông sáng tạo để mở đường phát triển; giữ vững kỷ luật để bảo đảm nguyên tắc; kiểm soát quyền lực để bảo vệ lợi ích công; đề cao trách nhiệm để củng cố niềm tin.

Khi đổi mới được đặt trong khuôn khổ kỷ cương, khi quyền lực được trao cùng trách nhiệm và quyền chủ động được đặt dưới cơ chế kiểm soát minh bạch, đó sẽ là nền tảng để Hà Nội xây dựng một nền công vụ hành động, kiến tạo, liêm chính và phục vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.