Đổi mới sáng tạo - động lực phát triển mới của Hà Nội

Nghị quyết số 57-NQ/TW - động lực phát triển mới cho Thủ đô

Trong bối cảnh tri thức và đổi mới sáng tạo đang trở thành "đường băng" mới cho tăng trưởng, việc tìm kiếm và kiến tạo những động lực phát triển mới trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Hà Nội. Với vai trò là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, đồng thời là đầu tàu kinh tế của cả nước, Thủ đô Hà Nội không chỉ phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải tạo ra những lợi thế cạnh tranh mới để phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã mở ra tư duy phát triển mới. Nghị quyết tiếp tục khẳng định và đặt ra yêu cầu đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, xác định đây là động lực chủ yếu để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị và tạo ra không gian tăng trưởng mới.

Đối với Hà Nội, Nghị quyết số 57-NQ/TW không chỉ là sự cụ thể hóa chủ trương lớn của Trung ương mà còn mở ra cơ hội để thành phố tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Thay vì tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào các nguồn lực truyền thống như đầu tư, đất đai hay mở rộng không gian phát triển, Hà Nội đang từng bước chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu số.

Nhận thức rõ ý nghĩa chiến lược của Nghị quyết số 57-NQ/TW, Hà Nội là một trong những địa phương đầu tiên trong cả nước khẩn trương xây dựng chương trình hành động và thành lập Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện. Thành phố xác định việc thực hiện Nghị quyết không chỉ là phát triển một lĩnh vực mới, mà là thúc đẩy sự chuyển đổi toàn diện về tư duy phát triển và phương thức quản trị.

Theo đó, Hà Nội đã và đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; từ đầu tư dàn trải sang tập trung giải quyết các bài toán lớn của thành phố; từ hỗ trợ nghiên cứu đơn thuần sang thúc đẩy đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn và hiệu quả kinh tế - xã hội.

Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW phải tạo ra những sản phẩm, kết quả thực chất; lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo; đồng thời phải đánh giá được hiệu quả thực tế của chuyển đổi số thông qua các chỉ số cụ thể. Quan điểm này cho thấy Hà Nội không coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những lĩnh vực riêng biệt, mà xác định đây là động lực mới để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô.

Tinh thần đó đang được cụ thể hóa thông qua việc đẩy mạnh phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số; xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ cao và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Có thể thấy, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đang tạo ra bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển của Hà Nội. Nếu trước đây, tăng trưởng chủ yếu dựa vào nguồn lực vật chất, thì nay tri thức, công nghệ, dữ liệu và sức sáng tạo đang dần trở thành nguồn lực chiến lược, mở ra cơ hội để Thủ đô bứt phá, khẳng định vị thế là trung tâm đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số hàng đầu của cả nước.

Kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo - hiện thực hóa động lực tăng trưởng mới

Nếu Nghị quyết số 57-NQ/TW mở ra tư duy phát triển mới, thì việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chính là giải pháp để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới của Thủ đô.

Thực tế cho thấy, lợi thế lớn nhất của Hà Nội chính là nguồn lực tri thức. Thành phố hiện tập trung hơn 70% tổ chức khoa học và công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu của cả nước; khoảng 82% phòng thí nghiệm; cùng hơn 65% đội ngũ nhà khoa học đầu ngành đang sinh sống và làm việc. Hà Nội cũng là địa phương dẫn đầu cả nước về số lượng doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đồng thời tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). Đây là những nền tảng quan trọng để Thủ đô xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có quy mô và sức lan tỏa lớn.

Tuy nhiên, thay vì phát triển các nguồn lực riêng lẻ, Hà Nội đang chuyển sang tư duy kết nối và khai thác hiệu quả các nguồn lực này. Theo đó, thành phố đẩy mạnh hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian sáng tạo mở, nền tảng kết nối doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư; đồng thời thúc đẩy quá trình nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa các sản phẩm khoa học, công nghệ.

Một trong những bước đi cụ thể là việc Hà Nội triển khai Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội (HiHUB), hướng tới xây dựng không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư. Mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo môi trường thuận lợi để phát triển các ý tưởng sáng tạo, thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đẩy nhanh quá trình chuyển giao, thương mại hóa công nghệ. Việc hình thành HiHUB cho thấy Hà Nội đang chuyển từ tư duy hỗ trợ đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh - yếu tố quyết định để hình thành động lực tăng trưởng mới.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng, Nghị quyết số 57-NQ/TW đã trở thành "kim chỉ nam", mở ra phương thức phát triển mới cho Thủ đô; trong đó, Hà Nội cần chuyển từ tư duy triển khai các nhiệm vụ riêng lẻ sang tập trung giải quyết những "bài toán lớn" của thành phố, gắn nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trên tinh thần đó, Hà Nội đang tập trung xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp; đồng thời tận dụng các cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô để thu hút doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyên gia và nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị đang dựa trên năng lực sáng tạo và trình độ công nghệ, việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không chỉ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trước mắt, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn cho Hà Nội. Khi các nguồn lực về tri thức, công nghệ, doanh nghiệp và thể chế được kết nối hiệu quả, đổi mới sáng tạo sẽ trở thành động lực phát triển mới, tạo nền tảng để Thủ đô bứt phá trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Trong bối cảnh các quốc gia và đô thị lớn đang cạnh tranh bằng tri thức, công nghệ và năng lực sáng tạo, việc lựa chọn khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm hướng đột phá chiến lược không chỉ là yêu cầu phát triển mà còn là cơ hội để Hà Nội tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới. Từ việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, đổi mới tư duy phát triển đến xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thủ đô đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên tri thức, công nghệ và sức sáng tạo của con người.

Những lợi thế về nguồn lực khoa học, công nghệ, hệ thống nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ chế đặc thù đang tạo điều kiện để Hà Nội không chỉ duy trì vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước mà còn khẳng định vị thế là trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu. Khi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, Hà Nội sẽ có thêm những lợi thế cạnh tranh bền vững, tạo nền tảng để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, xanh và bền vững trong kỷ nguyên số.