Đổi mới sáng tạo - “chìa khóa” nâng giá trị nông nghiệp Hà Nội

- Theo bà, đổi mới sáng tạo có ý nghĩa như thế nào đối với nông nghiệp Thủ đô - lĩnh vực vốn chịu nhiều ràng buộc về đất đai, quy mô và thị trường?

- Đổi mới sáng tạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nông nghiệp Hà Nội, bởi đây là lĩnh vực không thể phát triển theo chiều rộng mà buộc phải đi theo chiều sâu. Khi quỹ đất hạn hẹp, sản xuất còn manh mún, chi phí đầu vào cao, thì đổi mới sáng tạo chính là “chìa khóa” để nâng cao giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích, một sản phẩm và toàn bộ chuỗi sản xuất.

Với Hà Nội, đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ cao, mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy phát triển: Từ sản xuất nông sản sang kinh tế nông nghiệp; từ “làm nhiều” sang “làm tinh”; từ bán sản phẩm thô sang bán chất lượng, thương hiệu và niềm tin thị trường.

Đây là hướng đi phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước về phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, cũng như định hướng xây dựng Thủ đô theo mô hình tăng trưởng xanh và bền vững.

- “Điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay của đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp Hà Nội là gì?

- Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà nằm ở tư duy và mô hình tổ chức sản xuất. Công nghệ phục vụ nông nghiệp hiện nay không thiếu, thậm chí rất đa dạng, từ truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, công nghệ sinh học đến tự động hóa. Tuy nhiên, việc tiếp cận và ứng dụng còn hạn chế do tư duy sản xuất nhỏ lẻ vẫn khá phổ biến.

Bên cạnh đó, liên kết giữa nông dân - hợp tác xã doanh nghiệp ở nhiều nơi chưa chặt chẽ, khiến đổi mới sáng tạo khó lan tỏa trên diện rộng. Chính sách hỗ trợ đã có, nhưng ở một số khâu việc triển khai chưa thật sự “chạm” đúng nhu cầu thực tiễn của người sản xuất. Vì vậy, muốn tháo gỡ điểm nghẽn, cần đồng thời đổi mới tư duy, hoàn thiện mô hình tổ chức và nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ cho khu vực nông nghiệp.

Trong bối cảnh đó, việc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội chính thức đi vào hoạt động được kỳ vọng sẽ tạo thêm không gian để các sáng kiến, mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao được ươm tạo, thử nghiệm và nhân rộng, qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo đi vào thực chất.

- Bà đánh giá vai trò của doanh nghiệp trong đổi mới sáng tạo nông nghiệp ra sao?

- Đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp cần được nhìn nhận một cách toàn diện, không phải là áp dụng công nghệ ở một khâu riêng lẻ, mà là đổi mới đồng bộ toàn bộ chuỗi giá trị: Từ tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng, chế biến, xây dựng thương hiệu đến tiêu thụ sản phẩm.

Trong chuỗi giá trị đó, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh nông nghiệp chính là lực lượng trung tâm. Đây là những chủ thể trực tiếp triển khai các quy trình sản xuất an toàn, tiêu chuẩn hóa kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và đổi mới sáng tạo ngay từ thực tiễn đồng ruộng, trang trại. Khi quy trình sản xuất được tổ chức bài bản, minh bạch và có kiểm soát, nông sản mới đủ điều kiện tham gia thị trường hiện đại và các kênh phân phối có giá trị cao.

- Vậy, Hà Nội cần làm gì để đổi mới sáng tạo nông nghiệp đạt hiệu quả bền vững?

- Đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp hiện nay là yêu cầu bức thiết, không chỉ để nâng năng suất, mà quan trọng hơn là nâng giá trị, nâng tầm nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Hà Nội cần kiên định quan điểm lấy người sản xuất làm trung tâm, trong đó doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh nông nghiệp là lực lượng nòng cốt, trực tiếp triển khai và thụ hưởng kết quả của đổi mới sáng tạo.

Đổi mới sáng tạo phải được triển khai xuyên suốt toàn chuỗi, từ quy trình sản xuất bảo đảm an toàn, tiêu chuẩn hóa chất lượng, ứng dụng khoa học - công nghệ, đến chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu, bao bì - đóng gói, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường. Khi các khâu này được liên thông và vận hành hiệu quả, nông sản Thủ đô không chỉ đáp ứng yêu cầu về chất lượng, mà còn tạo được sự khác biệt, gia tăng giá trị và sức cạnh tranh.

Về lâu dài, đổi mới sáng tạo cần gắn chặt với mục tiêu nâng cao thu nhập cho người nông dân, củng cố vai trò của hợp tác xã và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại. Khi người sản xuất làm chủ quy trình, làm chủ thương hiệu và tham gia sâu vào chuỗi giá trị, nông nghiệp Hà Nội sẽ phát triển theo chiều sâu, bền vững và có sức lan tỏa thực chất.

- Trân trọng cảm ơn bà!