Kinh tế

Doanh nghiệp xuất khẩu tuân thủ quy định để hạn chế rủi ro

Bình Minh • 17/11/2026 - 17:05

Những yêu cầu về an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh và liên quan đến bao bì từ thị trường Liên minh châu Âu (EU) đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu phải chủ động cập nhật thông tin, điều chỉnh hoạt động sản xuất để đáp ứng kịp thời.

Nắm rõ quy định bắt buộc và quy định khuyến nghị

Theo đánh giá của Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật (Văn phòng SPS Việt Nam), thời gian qua, các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, thực phẩm chế biến có liên quan đến bao bì nhìn chung đã tuân thủ khá tốt quy định của EU. Tuy nhiên, vẫn có một số hạn chế, nhất là ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa kịp tiếp cận đầy đủ thông tin về yêu cầu an toàn thực phẩm đối với bao bì, khả năng tái chế và tỷ lệ tái chế.

ca-phe-xk-5.jpg
EU là thị trường xuất khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam. Ảnh minh họa

EU đã lấy ý kiến các thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) về quy định bao bì từ năm 2024. Đến tháng 8-2026, quy định này chính thức có hiệu lực. Trong quá trình đó, doanh nghiệp Việt Nam đã có điều kiện tiếp cận thông tin từ giai đoạn dự thảo đến khi quy định được ban hành và áp dụng.

Đề cập quy định về ghi nhãn trên bao bì là nội dung doanh nghiệp cần lưu ý, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Ngô Xuân Nam nêu dẫn chứng: “Đối với thực phẩm có chứa chất gây dị ứng, EU yêu cầu phải ghi rõ thành phần này trên nhãn sản phẩm, chẳng hạn như trứng là nguyên liệu phổ biến trong thực phẩm tại Việt Nam nhưng theo quy định an toàn thực phẩm của EU, đây là chất gây dị ứng. Vì vậy, sản phẩm có chứa trứng phải được ghi nhãn theo đúng yêu cầu”.

Ông Ngô Xuân Nam cũng lưu ý, đối với thực phẩm chay xuất khẩu sang EU, mặc dù doanh nghiệp ghi nhãn sản phẩm chay, nhưng trong quá trình chế biến có thể xảy ra tình trạng lẫn protein động vật. Điều này cho thấy, nếu doanh nghiệp chỉ căn cứ vào thành phần chính của sản phẩm mà chưa kiểm soát đầy đủ các thành phần liên quan trong quá trình sản xuất vẫn có thể gặp vấn đề khi đáp ứng quy định của thị trường.

Riêng đối với yêu cầu về bao bì thân thiện môi trường, doanh nghiệp cần phân biệt rõ quy định bắt buộc và quy định khuyến nghị. Chẳng hạn, các quy định về an toàn thực phẩm, an toàn dịch bệnh thuộc nhóm bắt buộc áp dụng; trong khi một số tiêu chí liên quan đến sản xuất theo hướng hữu cơ là lựa chọn để doanh nghiệp nâng cao giá trị nông sản, thực phẩm.

Do đó, khi nghiên cứu và thực hiện đúng các quy định, dù là bắt buộc hay khuyến nghị, doanh nghiệp có thể nâng cao giá trị sản phẩm, đa dạng hóa mặt hàng và mở rộng thị trường. Đây cũng là một yếu tố cạnh tranh bên cạnh giá cả.

Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, quy trình sản xuất

Lợi thế từ các cam kết ưu đãi thuế quan của EVFTA sẽ không thể chuyển hóa đầy đủ thành cơ hội xuất khẩu nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, ghi nhãn, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

dua-xk2.jpg
Sơ chế dừa xuất khẩu phục vụ xuất khẩu sang thị trường EU tại tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Betrimex

Vì vậy, để doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu mới từ thị trường xuất khẩu, bên cạnh sự chủ động của từng đơn vị, hoạt động cập nhật thông tin, hỗ trợ tiếp cận công nghệ và tư vấn quy trình sản xuất cũng cần được chú trọng.

Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) Lê Hoàng Tài cho biết, thời gian qua, Cục Xúc tiến thương mại đã phối hợp với các tổ chức quốc tế và cơ quan trong nước triển khai hoạt động nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về những quy định liên quan đến bao bì tại thị trường châu Âu, Mỹ.

Trong đó, Cục đã phối hợp với tổ chức SIPPO (Chương trình Xúc tiến nhập khẩu Thụy Sĩ) đưa các chuyên gia nước ngoài đến hỗ trợ, cập nhật thông tin cho doanh nghiệp Việt Nam. Thông qua hội nghị và các hoạt động triển lãm về bao bì, Bộ Công Thương và Cục Xúc tiến thương mại hướng đến giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, quy trình sản xuất để đáp ứng tiêu chuẩn của EU.

Giới chuyên gia nhận định, để các quy định được chuyển hóa vào thực tiễn, đòi hỏi nhiều yếu tố. Trước hết, doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời thông tin, quy định hiện hành của EU, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch chuyển đổi phù hợp. Đối với những quy định đã có lộ trình áp dụng, doanh nghiệp cần khẩn trương thực hiện để đáp ứng yêu cầu đối với sản phẩm xuất khẩu.

Cùng với đó, các hiệp hội ngành hàng cần phát huy vai trò cầu nối, thường xuyên cập nhật kiến thức về quy định của thị trường, kết nối cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp và chuyển tải thông tin kịp thời đến các đơn vị.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước cần thường xuyên nắm bắt quy định mới, chuyển thông tin đến doanh nghiệp và địa phương. Đồng thời, kết nối các tổ chức hỗ trợ, đơn vị tư vấn cần tham gia tư vấn về mẫu mã bao bì, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận quy trình và công nghệ sản xuất phù hợp với quy định của EU cũng như các thị trường khó tính khác.

Việc chuyển đổi sớm sẽ giúp hàng hóa của doanh nghiệp có lợi thế về sức cạnh tranh và khả năng lựa chọn trên thị trường. Khi sản phẩm đã đáp ứng quy định của EU, doanh nghiệp có thể đưa sản phẩm vào thị trường sớm hơn so với những doanh nghiệp của quốc gia khác chưa kịp thích ứng.

“

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thực phẩm không chỉ được quyết định bởi giá thành hay chất lượng sản phẩm, mà còn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định và yêu cầu phát triển bền vững của từng thị trường. Đây vừa là thách thức, vừa là động lực để doanh nghiệp điều chỉnh phương thức sản xuất, đầu tư công nghệ, cải tiến sản phẩm và nâng cao năng lực quản trị nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) Lê Hoàng Tài

(0) Bình luận
Nổi bật
    Đừng bỏ lỡ
    Doanh nghiệp xuất khẩu tuân thủ quy định để hạn chế rủi ro

    (*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.