Doanh nghiệp nhỏ nên bắt đầu ứng dụng AI từ đâu?

Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026, các chuyên gia thống nhất rằng, AI không phải là câu chuyện mua một công cụ mới, mà là quá trình tái cấu trúc cách vận hành doanh nghiệp, bắt đầu từ những bài toán kinh doanh cụ thể.

Khởi đầu từ quy trình, dữ liệu và bài toán kinh doanh

Một trong những thông điệp được nhấn mạnh tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô năm 2026 là doanh nghiệp không nên đặt câu hỏi “nên mua công cụ AI nào?”, mà cần xác định trước “vấn đề nào đang khiến doanh nghiệp mất thời gian, tốn chi phí hoặc mất khách hàng”.

Theo bà Ngô Minh Anh, Giám đốc MCG Management Consulting, nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn đang tiếp cận AI theo hướng thử nghiệm rời rạc, sử dụng ChatGPT hay một số phần mềm đơn lẻ nhưng chưa thay đổi quy trình vận hành. Điều này khiến AI chưa phát huy được giá trị thực sự.

Theo bà Minh Anh, AI chỉ tạo ra năng suất khi doanh nghiệp đồng thời thiết kế lại công việc, dữ liệu, con người và trách nhiệm. Nếu quy trình cũ vẫn giữ nguyên, dữ liệu phân tán, trách nhiệm không rõ ràng thì dù đầu tư công nghệ hiện đại cũng khó tạo ra kết quả.

Chuyên gia của MCG khuyến nghị doanh nghiệp nên thực hiện theo trình tự: Loại bỏ những công việc không cần thiết - Đơn giản hóa quy trình - Chuẩn hóa dữ liệu và cách làm - AI hóa - Đo lường hiệu quả bằng KPI.

Quan trọng hơn, mỗi ứng dụng AI cần có "chủ sở hữu". Doanh nghiệp phải xác định rõ ai chịu trách nhiệm nghiệp vụ, dữ liệu lấy từ đâu, ai kiểm tra kết quả và hiệu quả được đo bằng chỉ số nào.

Theo bà Minh Anh, tương lai không thuộc về doanh nghiệp có nhiều AI nhất mà thuộc về doanh nghiệp tổ chức tốt nhất sự phối hợp giữa con người và AI.

Đồng quan điểm, ông Đỗ Tuấn Du, Giám đốc Triển khai khu vực miền Bắc của Base.vn cho rằng nhiều doanh nghiệp muốn “AI hóa” ngay nhưng lại bỏ qua những bước nền tảng.

Theo ông Du, doanh nghiệp cần đi theo đúng lộ trình gồm bốn bước: Chuẩn hóa - số hóa - dữ liệu hóa - AI hóa. “Excel không thể trở thành kho dữ liệu cho AI. Doanh nghiệp cần có nền tảng số để lưu trữ dữ liệu tập trung, từ đó AI mới có thể học và hỗ trợ ra quyết định”, ông Du chia sẻ.

Ông Du cũng cho rằng, AI không thể phát huy hiệu quả nếu doanh nghiệp không xây dựng được cấu trúc dữ liệu thống nhất và quy trình vận hành rõ ràng.

Ứng dụng AI vào những việc tạo ra giá trị ngay

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp nhỏ không cần đầu tư quy mô lớn ngay từ đầu mà nên lựa chọn những công việc lặp đi lặp lại, tiêu tốn nhiều nhân lực và dễ đo lường hiệu quả để triển khai trước.

Trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, ông Đinh Ngọc Dũng, Phó Tổng Giám đốc SHB cho biết, AI đang được ứng dụng vào chatbot, voicebot chăm sóc khách hàng, quản trị rủi ro và tối ưu vận hành.Điều quan trọng nhất không phải là sở hữu công nghệ hiện đại mà là giúp khách hàng giao dịch nhanh hơn, doanh nghiệp phục vụ tốt hơn và hệ thống vận hành hiệu quả hơn.Tại SHB, AI cùng dữ liệu được xác định là một trong những nền tảng chiến lược nhằm cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, nâng cao năng suất và năng lực quản trị.

Ở góc độ doanh nghiệp phần mềm, bà Phạm Thị Tuyến, Giám đốc Giải pháp chuyển đổi số doanh nghiệp của MISA cho biết, AI Agent chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trên một nền tảng quản trị thống nhất. Thay vì bổ sung một công cụ AI riêng lẻ, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống kết nối các hoạt động tài chính, bán hàng, nhân sự, chăm sóc khách hàng và điều hành. Khi đó, AI Agent có thể tự động tổng hợp dữ liệu, nhắc việc, xử lý tác vụ lặp lại, phân tích số liệu và hỗ trợ ra quyết định.

Theo MISA, doanh nghiệp không cần triển khai trên toàn bộ hệ thống ngay từ đầu mà nên lựa chọn một quy trình có nhu cầu rõ ràng, thử nghiệm, đánh giá hiệu quả rồi mới mở rộng.

Thực tế triển khai cho thấy, việc ứng dụng AI Agent trong chăm sóc khách hàng có thể giúp năng suất tăng khoảng 2,5 lần nhờ giảm thao tác thủ công và tăng khả năng xử lý yêu cầu.

Trong lĩnh vực bán lẻ, ông Nguyễn Minh Quý, đồng sáng lập Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo cho biết, doanh nghiệp đang phát triển nền tảng để AI có thể “làm việc trực tiếp” trên hệ thống bán hàng.

Các AI Agent có khả năng tự động tổng hợp hàng nghìn phản hồi của khách hàng trên các sàn thương mại điện tử chỉ trong vài phút, phân tích nguyên nhân khách hàng chưa hài lòng, đánh giá chất lượng sản phẩm, tốc độ giao hàng và đề xuất giải pháp cải thiện.

Bên cạnh đó, AI còn có thể tự động phân loại đơn hàng, xử lý đơn theo từng nhóm, hỗ trợ tối ưu quy trình giao nhận, giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể nguồn nhân lực.

Theo ông Lưu Thanh Sơn, Phó Giám đốc Network Planning & Performance Vietnamobile, nhu cầu của doanh nghiệp hiện nay không chỉ là kết nối Internet mà là các nền tảng giúp quản trị, phân tích dữ liệu và ra quyết định.

Vì vậy, các giải pháp AI cần được thiết kế theo hướng dễ tiếp cận, dễ triển khai, chi phí phù hợp với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các chuyên gia cũng thống nhất rằng AI chỉ là công cụ. Giá trị cuối cùng vẫn được đo bằng việc doanh nghiệp có giảm được chi phí, tăng doanh thu, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh hay không.