Định hình thương hiệu văn hóa đậm bản sắc Thủ đô

Qua các mùa tổ chức, lễ hội không ngừng mở rộng về quy mô, đa dạng về loại hình hoạt động, thu hút sự tham gia của đông đảo cộng đồng sáng tạo và công chúng.

Nếu những năm trước, lễ hội tập trung khơi mở không gian, kết nối các lĩnh vực sáng tạo và thử nghiệm những mô hình mới, thì Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ”, diễn ra từ ngày 13 đến ngày 28-11, tiếp tục đặt ra yêu cầu cao hơn, là đưa không gian sáng tạo vào quá trình kiến thiết đô thị.

Với sự tham gia của gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, trong đó có hơn 100 nghệ sĩ quốc tế đến từ 21 quốc gia, cùng 150 hoạt động, gồm triển lãm, trình diễn, tọa đàm, thực hành sáng tạo…, lễ hội vừa tạo nên một không gian thưởng thức văn hóa, vừa mở ra cơ hội hợp tác giữa các chủ thể sáng tạo trong nước và quốc tế.

Đáng chú ý, việc kết nối di sản, làng nghề, không gian đô thị với thiết kế đương đại cho thấy, lễ hội định hướng chuyển từ tổ chức sự kiện sang xây dựng hệ sinh thái sáng tạo. Những hoạt động sáng tạo cộng đồng tại chợ Đồng Xuân, bốt Hàng Đậu, công viên Thống Nhất… và những chương trình nghệ thuật “Hà Nội sáng đèn” tại các không gian nghệ thuật chứng minh nỗ lực mở rộng biên độ sáng tạo, đưa nghệ thuật ra khỏi những thiết chế quen thuộc để hiện diện trong đời sống đô thị.

Tuy nhiên, để Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội trở thành thương hiệu văn hóa mang bản sắc riêng, điều quan trọng là không để sức hút của sự kiện chỉ tập trung trong những ngày diễn ra sự kiện. Thành phố cần có cơ chế điều phối nguồn lực đầu tư và kế hoạch hoạt động xuyên suốt giữa các mùa. Những mô hình, dự án hiệu quả cần được đánh giá, lựa chọn để tiếp tục duy trì, phát triển thành các không gian và sản phẩm sáng tạo thường xuyên.

Hà Nội có lợi thế về hệ thống di sản kiến trúc, các công trình công nghiệp cũ, không gian công cộng, làng nghề truyền thống và những khu vực đô thị đang chuyển đổi. Đây là nguồn tài nguyên phong phú để phát triển các trung tâm sáng tạo, không gian triển lãm, xưởng thực hành, điểm giao lưu nghệ thuật và thiết kế. Việc khai thác cần đi đôi với bảo tồn, có cơ chế sử dụng linh hoạt các công trình, tránh tình trạng không gian chỉ được làm mới trong thời gian tổ chức lễ hội rồi lại bỏ trống hoặc hoạt động cầm chừng.

Cùng với phát triển không gian sáng tạo, thành phố cần tạo điều kiện để nghệ sĩ trẻ, nhà thiết kế, kiến trúc sư, nghệ nhân, sinh viên và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình tổ chức, đề xuất và triển khai các dự án. Những chương trình đặt hàng sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp, kết nối nhà thiết kế với nghệ nhân làng nghề, cơ sở đào tạo với doanh nghiệp cần được duy trì thường xuyên.

Đặc biệt, việc kết nối lễ hội với du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa phải có kế hoạch lâu dài. Từ những trải nghiệm tại lễ hội, Hà Nội có thể phát triển các tuyến du lịch sáng tạo, tour khám phá kiến trúc, di sản, làng nghề; hình thành các sản phẩm lưu niệm, thiết kế ứng dụng, thời trang, thủ công mỹ nghệ mang dấu ấn riêng.

Một thương hiệu văn hóa chỉ thực sự có sức sống lâu bền khi được cộng đồng đón nhận, gắn bó và cùng chung tay vun đắp. Bởi vậy, muốn đưa Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội trở thành thương hiệu văn hóa mang đậm bản sắc Thủ đô, cần đặt người dân vào vị trí trung tâm, không chỉ với vai trò công chúng thưởng thức mà còn là chủ thể tham gia, sáng tạo và kiến tạo các giá trị mới. Khi đó, lễ hội sẽ trở thành không gian khơi nguồn ý tưởng, thử nghiệm những mô hình sáng tạo và hình thành các sản phẩm có giá trị thực tiễn. Đây cũng chính là hướng đi để Thủ đô phát huy danh hiệu Thành phố sáng tạo của UNESCO, từng bước xây dựng một thương hiệu văn hóa có bản sắc riêng và có sức lan tỏa.