Điều gì quyết định xu hướng lãi suất những tháng cuối năm?

Mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu

Thị trường huy động vừa ghi nhận đợt điều chỉnh đáng chú ý đầu tiên trong tháng 7 khi Ngân hàng TMCP Bắc Á (Bac A Bank) trở thành ngân hàng đầu tiên tăng lãi suất huy động niêm yết.

Cụ thể, lãi suất kỳ hạn 1-5 tháng được nâng lên 4,75%/năm; kỳ hạn 6-11 tháng tăng lên 7,05%/năm; kỳ hạn 12 tháng đạt 7,1%/năm - mức cao nhất trong biểu lãi suất mới, trong khi các kỳ hạn từ 13-36 tháng được điều chỉnh lên 6,95%/năm.

Với biểu lãi suất này, Bac A Bank nằm trong số các ngân hàng niêm yết lãi suất từ 7%/năm từ kỳ hạn 6 tháng. Hiện nhóm này gồm Bac A Bank, ACB, MBV và VCBNeo.

Khảo sát biểu lãi suất huy động trực tuyến hiện nay cho thấy, lãi suất kỳ hạn 12 tháng hiện phổ biến trong khoảng 5,8-6,9%/năm. Nhóm ngân hàng quy mô lớn như Vietcombank, VietinBank, BIDV và Agribank tiếp tục duy trì mức lãi suất thấp hơn mặt bằng chung, trong khi các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa và nhỏ vẫn áp dụng mức lãi suất cao hơn nhằm tăng sức cạnh tranh trong huy động vốn.

Theo ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước), tại họp báo ngành ngân hàng quý II-2026, tăng trưởng tín dụng của hệ thống trong 5 năm gần đây luôn cao hơn tốc độ huy động vốn khoảng 3-4 điểm %.

Tính đến ngày 15-6-2026, tín dụng đã tăng 6,38%, trong khi huy động vốn mới tăng khoảng 4,3%, tạo mức chênh lệch gần 2 điểm %.

Theo ông Quang, việc tín dụng tăng nhanh hơn huy động khiến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) của nhiều ngân hàng duy trì ở mức cao, khoảng 112-117%. Điều này đồng nghĩa cứ huy động được 100 đồng, hệ thống đang cho vay khoảng 112 đồng và phải bù đắp phần thiếu hụt bằng các nguồn vốn khác.

Diễn biến này tiếp tục tạo áp lực lên nhu cầu huy động vốn của các ngân hàng và là một trong những yếu tố khiến mặt bằng lãi suất khó giảm nhanh trong ngắn hạn.

Trong báo cáo triển vọng ngành ngân hàng, Chứng khoán KBSV nhận định áp lực huy động vốn của hệ thống vẫn chưa hạ nhiệt trong nửa đầu năm 2026.

Theo KBSV, thanh khoản ngân hàng tiếp tục chịu sức ép khi tăng trưởng tín dụng vượt huy động, trong khi yêu cầu ổn định lạm phát và tỷ giá khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước thu hẹp đáng kể so với năm 2025. Đây là một trong những nguyên nhân khiến mặt bằng lãi suất huy động tăng trong quý đầu năm và tiếp tục duy trì ở mức cao.

Lãi suất đã tiến sát vùng đỉnh và sẽ hạ nhiệt dần?

Dù vậy, KBSV cho rằng lãi suất huy động nhiều khả năng đã tiến sát vùng đỉnh và sẽ duy trì mặt bằng cao trong quý III trước khi hạ nhiệt dần từ đầu quý IV.

Kỳ vọng này được đưa ra trên cơ sở áp lực từ giá dầu và lạm phát có thể giảm bớt nếu tình hình địa chính trị quốc tế diễn biến thuận lợi; tỷ giá USD/VND tiếp tục ổn định; giải ngân đầu tư công tăng tốc giúp bổ sung thanh khoản cho hệ thống; cùng với việc các giải pháp điều hành của Ngân hàng Nhà nước nhằm giảm áp lực huy động vốn phát huy hiệu quả từ quý III/2026.

Đối với lãi suất cho vay, KBSV dự báo xu hướng điều chỉnh sẽ tương đồng với lãi suất huy động nhưng có độ trễ do các ngân hàng cần thời gian hấp thụ chi phí vốn đã tăng trước đó. Việc giảm lãi suất cho vay nếu diễn ra sẽ mang tính chọn lọc, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như sản xuất, xuất khẩu, hạ tầng và các ngành đóng vai trò động lực tăng trưởng kinh tế, trong khi lãi suất đối với các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao được dự báo sẽ giảm chậm hơn.

Ở góc độ chính sách tiền tệ, các chuyên gia Ngân hàng UOB cho rằng, việc tăng lãi suất điều hành sẽ khó phát huy hiệu quả đối với lạm phát do chi phí đầu vào và giá năng lượng gây ra. Ngược lại, việc cắt giảm lãi suất chính sách cũng chưa có nhiều cơ sở khi lạm phát vẫn dao động quanh ngưỡng mục tiêu điều hành 4,5%. Vì vậy, kịch bản phù hợp nhất là Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ nguyên chính sách tiền tệ trong thời gian còn lại của năm 2026.

Nhìn tổng thể, các nhận định từ cơ quan điều hành và các tổ chức phân tích đều cho thấy mặt bằng lãi suất từ nay đến cuối năm 2026 nhiều khả năng sẽ không còn dư địa tăng mạnh. Trong bối cảnh chính sách tiền tệ được duy trì ổn định, áp lực huy động vốn vẫn hiện hữu nhưng được kỳ vọng giảm dần, lãi suất huy động được dự báo sẽ duy trì ở mức cao trong quý III trước khi hạ nhiệt từ quý IV, trong khi lãi suất cho vay có thể giảm chậm hơn và theo hướng chọn lọc.