Điểm kết nối quan trọng giúp kiến tạo tương lai ASEAN

Hòa bình, thịnh vượng và lấy con người làm trung tâm

AFF là sáng kiến của Việt Nam, được công bố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN năm 2023. Qua hai kỳ tổ chức (năm 2024 và 2025) nhiều ý tưởng, sáng kiến từ Diễn đàn đã được tiếp thu, phản ánh trong văn kiện của các Hội nghị Cấp cao ASEAN cùng năm. Điều đó cho thấy AFF không chỉ là nơi trao đổi học thuật, mà thực sự bổ trợ thiết thực cho các tiến trình chính thức của ASEAN.

Năm nay, Diễn đàn diễn ra đúng vào thời điểm ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây cũng là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao đầu tiên do Việt Nam chủ trì sau Đại hội Đảng lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, Diễn đàn năm nay có chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”, phản ánh đúng những ưu tiên cốt lõi mà ASEAN và cả khu vực đang theo đuổi. Hòa bình là điều kiện tiên quyết cho phát triển; thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia thành viên; còn việc đặt người dân ở vị trí trung tâm chính là tinh thần xuyên suốt của Cộng đồng ASEAN.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cũng nhấn mạnh, mục tiêu xuyên suốt của Diễn đàn là xây dựng một không gian đối thoại cởi mở, thực chất; thúc đẩy các cuộc đối thoại cấp cao chuyên sâu về những vấn đề của khu vực; đồng thời nâng cao năng lực cho các nước thành viên ASEAN và bổ trợ cho các cơ chế hợp tác hiện có trong khu vực. “Tương lai của khu vực không thể được định hình nếu thiếu sự tham gia của chính người dân - những người vừa là chủ thể, vừa là người thụ hưởng của tiến trình hợp tác”, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường khẳng định.

Do đó, sự kiện năm nay được thiết kế như một không gian đối thoại mở và rộng rãi, nơi không chỉ có các nhà lãnh đạo, mà còn có học giả, doanh nghiệp, giới trẻ, tổ chức xã hội và đại diện các chính đảng, các địa phương cùng góp tiếng nói.

Dẫn phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La 2026, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường khẳng định, người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta đã lưu ý rằng vai trò trung tâm của ASEAN không phải là điều mặc nhiên, mà cần được củng cố bằng đoàn kết, tự chủ chiến lược và năng lực kiến tạo chương trình nghị sự chung. Do đó, AFF 2026 chính là sự nối tiếp và cụ thể hóa tinh thần đó ở cấp độ đối thoại khu vực. Diễn đàn là nơi ASEAN và các đối tác cùng bàn cách giữ vững vị thế của khối trong một môi trường chiến lược nhiều biến động, để mọi sáng kiến, mọi cơ chế mới đều bổ trợ cho nhau và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN.

Việc Việt Nam khởi xướng và kiên trì tổ chức một diễn đàn như AFF, cùng với việc tham gia chủ động, có trách nhiệm tại các cơ chế khu vực và quốc tế, thể hiện rõ tinh thần của một thành viên tích cực, có trách nhiệm. Đồng thời, đây cũng là cách để Việt Nam đóng góp thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.

Hà Nội - “trái tim” kết nối các đô thị ASEAN

Theo Bộ Ngoại giao, Diễn đàn năm nay có hai điểm mới đáng chú ý. Lần đầu tiên, AFF có một phiên thảo luận dành riêng cho hợp tác giữa các chính đảng ở Đông Nam Á - một kênh đối thoại mới, bổ sung cho hợp tác giữa chính phủ với chính phủ; và lần đầu tiên, Diễn đàn tổ chức Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN do thành phố Hà Nội chủ trì.

Cùng với chuỗi hoạt động bên lề về tiểu vùng Mê Kông, thanh niên Đông Nam Á và quản trị trí tuệ nhân tạo, sự góp mặt của các chính đảng, các thành phố, giới trẻ và doanh nghiệp cho thấy AFF 2026 thực sự là một diễn đàn rộng mở, nơi chính sách được bàn thảo từ nhiều kênh để sát thực tiễn hơn, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu đặt người dân ở vị trí trung tâm. Tính bao trùm và đa dạng này là đặc trưng mà sự kiện muốn truyền tải và nhấn mạnh.

Trên nền tảng đó, AFF 2026 được kỳ vọng sẽ đóng góp thêm nhiều góc nhìn, sáng kiến và khuyến nghị chính sách thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Thông qua Diễn đàn, Việt Nam mong muốn tiếp tục thể hiện vai trò là một thành viên chủ động, tích cực, đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của khu vực, qua đó triển khai thắng lợi đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế của Đảng, Nhà nước.

Trong số các hoạt động đáng chú ý năm nay có Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN với chủ đề “Thúc đẩy tương lai từ các thành phố thông minh, bền vững và liên kết”. Sự kiện do UBND thành phố Hà Nội và Bộ Ngoại giao đồng chủ trì tổ chức, phối hợp cùng Ban Thư ký ASEAN và Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA). Đây là một trong những hoạt động đối ngoại có ý nghĩa quan trọng, góp phần vào thành công chung của Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 do Việt Nam đăng cai tổ chức.

Sự kiện khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của các đô thị lớn trong quan hệ quốc tế và khu vực, khi đây là những trung tâm tăng trưởng, văn hóa, kinh tế, chính trị và khoa học, công nghệ. Trong đó, các đô thị trọng điểm như Thủ đô Hà Nội có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy liên kết ASEAN và tăng trưởng chung của khu vực.

TS Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao nhận định, nếu các chính phủ là chủ thể hoạch định chính sách và xác lập định hướng phát triển, thì các đô thị lớn chính là nơi hiện thực hóa những định hướng đó thông qua việc huy động nguồn lực xã hội, phát huy tiềm năng kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Chính vì vậy, sáng kiến tổ chức Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN đã nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ các quốc gia trong khu vực.

Đề cập vai trò của Thủ đô Hà Nội tại sự kiện lần này, TS Nguyễn Hùng Sơn cho rằng, Thủ đô là một địa điểm mang ý nghĩa đặc biệt đối với sự hình thành và phát triển của Diễn đàn Tương lai ASEAN. “Hà Nội không chỉ là Thủ đô ngàn năm văn hiến mà còn là một đô thị năng động, đang vươn lên mạnh mẽ với khát vọng đóng góp cho hòa bình, thịnh vượng và liên kết khu vực. Thành phố có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác, kết nối và củng cố sự gắn kết của Cộng đồng ASEAN”, Giám đốc Học viện Ngoại giao nhấn mạnh.

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng, Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN là sáng kiến quan trọng nhằm tăng cường gắn kết giữa các quốc gia ASEAN trong phát triển kinh tế - xã hội và giao lưu văn hóa, đồng thời đánh dấu bước mở rộng hợp tác ASEAN ở cấp địa phương, qua đó khẳng định vai trò của các đô thị, thủ đô là động lực tăng trưởng chính của mỗi quốc gia.

Với vai trò đăng cai tổ chức sự kiện, Hà Nội đã nỗ lực bảo đảm công tác chuẩn bị được triển khai trang trọng, bài bản và hiệu quả. Hội nghị cũng là dịp quan trọng để quảng bá hình ảnh Thủ đô và đất nước năng động, phát triển, giàu tiềm năng, qua đó thu hút thêm các nguồn lực, đối tác đầu tư, hợp tác kinh tế, văn hóa và giao lưu nhân dân. Theo đó, sự kiện cũng được bổ sung các chương trình, không gian kết nối văn hóa, doanh nghiệp giữa Thủ đô với các đối tác quốc tế.

Dự kiến, khoảng 350 đại biểu trong và ngoài nước sẽ tham dự Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN, trong đó có sự hiện diện của hơn 20 lãnh đạo các thành phố, địa phương trong khu vực. Trong khuôn khổ Hội nghị sẽ diễn ra nhiều hoạt động như chương trình gặp gỡ, kết nối giữa lãnh đạo các địa phương Việt Nam và lãnh đạo các thành phố ASEAN, cùng phiên khai mạc toàn thể và các hội thảo chuyên đề về phát triển đô thị trong kỷ nguyên số và xây dựng đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Các phiên thảo luận sẽ tập trung vào những nội dung thiết thực như ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả quản trị đô thị, lấy người dân làm trung tâm trong tiến trình chuyển đổi số; đồng thời chia sẻ các giải pháp xây dựng đô thị phát triển bền vững…