Đề xuất thu hồi dự án treo, xây dựng bãi đỗ xe thông minh

Để chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả, ngày 23-10, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã phối hợp với UBND phường Cầu Giấy tổ chức tọa đàm “Chuyển đổi phương tiện xanh: Gỡ nút thắt hạ tầng chung cư Hà Nội” với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, ban quản trị toà nhà và nhiều người dân trên địa bàn thành phố.

Tọa đàm đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp thẳng thắn từ các chuyên gia môi trường, đại diện cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương cùng các ban quản trị nhà chung cư trên địa bàn thành phố. Các luồng ý kiến không chỉ tập trung phân tích toàn diện thực trạng bùng nổ phương tiện sạc điện mà còn bóc tách sâu sắc những điểm nghẽn về mặt cơ chế, từ đó đề xuất lộ trình khả thi để đưa trạm sạc vào không gian sống của người dân một cách an toàn, thuận tiện nhất.

Hạ tầng chung cư chịu áp lực lớn

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Phó Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, cho rằng bảo vệ môi trường, kiểm soát ô nhiễm không khí và phát triển đô thị xanh, bền vững là những vấn đề thiết thực đối với Hà Nội. Chuyển đổi phương tiện giao thông theo hướng xanh, giảm phát thải là yêu cầu quan trọng; song để thực hiện hiệu quả, cần phát triển hạ tầng đồng bộ, phù hợp và bảo đảm an toàn.

Năm 2026, Chính phủ ban hành Công điện số 27/CĐ-TTg ngày 31-3 và Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BXD ngày 15-6 quy định rõ tiêu chuẩn cho khu vực xe điện, tạo hành lang pháp lý để các bên thực hiện. Do đó, thông qua tọa đàm hôm nay, Ban tổ chức mong muốn làm rõ thực trạng hạ tầng chuyển đổi phương tiện xanh tại chung cư; trao đổi về những vướng mắc trong cơ chế, trách nhiệm và yêu cầu an toàn; đồng thời đề xuất các giải pháp, lộ trình và cơ chế phối hợp để chính sách đi vào cuộc sống hiệu quả hơn.

"Tôi tin tưởng rằng, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, chuyên gia, chính quyền cơ sở và đại diện cư dân - Ban quản trị, tọa đàm sẽ có nhiều ý kiến thiết thực, góp phần thực hiện mục tiêu giao thông xanh của Thủ đô vào cuộc sống", PGS.TS Nguyễn Thành Lợi nhấn mạnh.

Trao đổi tại buổi tọa đàm, TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam đã thẳng thắn đưa ra cảnh báo, khí thải từ các phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt là mạng lưới xe máy xăng khổng lồ, chính là nguồn gây ô nhiễm hàng đầu tại Hà Nội. Trước thực tế đó, Hà Nội đã có chủ trương hoàn toàn đúng hướng khi đi đầu cả nước trong việc phát triển hệ thống giao thông công cộng xanh, mở rộng đường sắt đô thị (metro) và xe buýt điện. Tính đến nay, riêng hệ thống xe buýt công cộng của thành phố đã xanh hóa được khoảng 1.000 phương tiện, hướng tới mục tiêu là đạt tỷ lệ 60% xe buýt điện vào hết năm 2026.

Song hành với giao thông công cộng, làn sóng dịch chuyển sang phương tiện cá nhân chạy điện của người dân Thủ đô cũng bùng nổ mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Toàn thành phố hiện đã hình thành được 2.313 vị trí trạm sạc với 10.209 cổng sạc dành cho ô tô điện, cùng khoảng 1.650 tủ đổi pin cho xe máy điện. Hệ thống hạ tầng tĩnh này đã tạo ra bệ đỡ quan trọng thúc đẩy thói quen tiêu dùng xanh. Tuy nhiên, TS Hoàng Dương Tùng cho rằng, một nghịch lý lớn đang diễn ra: trong khi mạng lưới trạm sạc công cộng bên ngoài phát triển nhanh chóng, thì hạ tầng sạc ngay tại các khu chung cư – nơi phương tiện lưu trú lâu nhất và có nhu cầu sạc thường xuyên nhất – lại đang rơi vào tình trạng thiếu cơ sở hạ tầng sạc điện hoặc quá tải cục bộ.

Vấn đề này, Kỹ sư Phạm Xuân Điệp, Trưởng ban quản trị chung cư New Skyline, KĐT Văn Quán, Hà Đông cũng cho rằng, áp lực trạm sạc tại các tòa nhà hiện hữu là vô cùng lớn. Ông dẫn chứng, đầu năm 2024, khu chung cư New Skyline mới chỉ ghi nhận khoảng 30 xe máy điện của cư dân, nhưng đến thời điểm gần đây con số này đã tăng vọt lên 102 chiếc. Sự gia tăng cơ học quá nhanh này hoàn toàn nằm ngoài dự liệu của thiết kế tòa nhà ban đầu, gây áp lực trực tiếp lên hệ thống phân phối điện nội khu.

Báo cáo từ các địa phương cũng cho thấy bức tranh chung tương tự. Ông Lương Mậu Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Cầu Giấy cho biết, toàn địa bàn phường có tới 58 tòa nhà, chung cư. Hiện đã có 1 tòa nhà được trang bị hệ thống trạm sạc nội khu, còn lại các toà nhà khác, phường tiếp tục rà soát, hướng dẫn triển khai đảm bảo an toàn. Ở không gian công cộng ngoài tòa nhà, toàn phường cũng đã sở hữu thêm 5 trạm sạc với 14 cổng sạc phục vụ người dân.

Theo ông Hùng, với một khu vực có mật độ dân cư và tốc độ đô thị hóa cao như Cầu Giấy, nguồn cung hạ tầng sạc như vậy còn khiêm tốn. Song, ông cho rằng, Cầu Giấy là địa phương có hệ thống giao thông công cộng thuận tiện nên đây cũng là giải pháp hữu hiệu về lâu dài cho người dân trong tiến trình chuyển đổi phương tiện xanh.

Kinh phí, thẩm quyền và vấn đề an toàn

Đi sâu phân tích nguyên nhân của thực trạng hạ tầng chung cư với mục tiêu chuyển đổi phương tiện xanh, các đại biểu cùng chung một nhật định rằng "nút thắt" lớn nhất nằm ở chỗ đa số các chung cư hiện hữu tại Hà Nội đều được xây dựng trước năm 2022. Ở thời điểm đó, các tiêu chuẩn thiết kế xây dựng tầng hầm, công suất hệ thống cấp điện lẫn phương án phòng cháy chữa cháy đều chưa tính toán đến sự xuất hiện của phương tiện sạc điện. Khi nhu cầu bùng nổ, các ban quản trị phải tự xoay xở, dẫn đến nhiều bất cập trong tổ chức không gian và quản lý vận hành.

Theo Kỹ sư Phạm Xuân Điệp, tại chung cư New Skyline, trước nỗi lo hỏa hoạn dưới tầng hầm, ban quản trị đã phải chủ động di dời toàn bộ khu vực sạc xe máy điện từ hầm lên khoảng sân mặt đất. Tuy nhiên, giải pháp tình thế này lập tiếp làm phát sinh chuỗi bất cập mới. Bãi sạc lộ thiên thiếu mái che che chắn thời tiết khiến thiết bị dễ hỏng hóc, không gian mở của chung cư khiến ban quản lý không thể kiểm soát được lượng điện tiêu thụ do người ngoài cũng có thể tiếp cận, đồng thời rủi ro mất trộm tài sản gia tăng, gây tranh chấp về trách nhiệm quản lý và ý thức của người gửi xe.

Bên cạnh rào cản kỹ thuật, bài toán kinh phí đầu tư và hành lang pháp lý là thách thức lớn đối với các sáng kiến xanh tại cơ sở. Kỹ sư Phạm Xuân Điệp thẳng thắn chỉ ra rằng, chi phí để xây dựng một hệ thống trạm sạc đồng bộ hoặc tích hợp các nguồn năng lượng sạch như điện mặt trời mái nhà là cực kỳ lớn. Các nhà cao tầng có lợi thế về vị trí đón nắng để khai thác năng lượng áp mái, nhưng chi phí đầu tư cho hệ thống lưu trữ điện quá lớn, vượt xa khả năng tài chính của ban quản trị.

Ông Điệp chia sẻ, bản thân ông từng ký cam kết phát triển điện mặt trời vào năm 2018 và đầu năm 2022, nhưng đều phải tạm dừng triển khai do nhận thấy rủi ro tài chính vượt quá khả năng đảm đương. Trong khi đó, quỹ bảo trì nhà chung cư không được phép sử dụng cho mục đích cải tạo, lắp đặt hạng mục mới này khi đã bàn giao cho đơn vị vận hành. Việc vận động cư dân đóng góp tự nguyện lại luôn gặp khó khăn khi lợi ích giữa các nhóm cư dân chưa được hài hòa.

Kỹ sư Phạm Xuân Điệp cho biết, để lập bãi sạc, ban quản trị phải chờ đợi các kỳ Hội nghị nhà chung cư để xin thông qua chủ trương. Quy trình này kéo dài, như New Skyline phải chờ đến đầu quý I/2027 mới có thể họp cư dân, trong khi áp lực quy định mới đã cận kề. Các quy định về quản lý lại liên tục thay đổi khiến ngay cả những người có chuyên môn về cơ điện cũng khó cập nhật đầy đủ, chưa kể các ban quản trị vốn không có nhân sự chuyên sâu về kỹ thuật và pháp luật.

“

Hiện nay, quy định đã có đối với chung cư xây dựng mới liên quan đến hạ tầng đáp ứng cho xe điện. Tuy nhiên, những chung cư cũ, xây dựng lâu năm để triển khai, Ban quản trị các nhà chung cư có thể liên hệ với chính quyền địa phương hay các cơ quan chuyên môn để hướng dẫn việc triển khai trạm sạc, tủ đổi pin phù hợp. Sở Xây dựng chúng tôi cũng sẽ phối hợp với địa phương để rà soát từng loại chung cư để có giải pháp cụ thể cho từng khu vực”, Phó Phòng Quản lý vận tải và An toàn giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Tuyển

Đặc biệt, nỗi lo hiện nay tại các khu chung cư chính là an toàn cháy nổ. Khi sạc pin, rủi ro về dòng rò, chập mạch luôn thường trực, nhất là khi cư dân có thói quen cắm sạc qua đêm rồi rời đi. Theo ông Điệp, thực tế tại chung cư New Skyline, một sự cố mất điện cách đây một tuần khiến trạm sạc ngưng hoạt động, cư dân không thể đưa xe ra ngoài. Vì thế, trong công cuộc thực hiện chuyển đổi phương tiện xanh, yếu tố an toàn phải được đặt lên hàng đầu.

Lộ trình 3 bước khơi thông điểm nghẽn

Để khơi thông những điểm nghẽn nêu trên, tọa đàm đã tập trung thảo luận các nhóm giải pháp đồng bộ, thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Nguyễn Tuyển, Phó Phòng Quản lý vận tải và An toàn giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh, các sở, ngành của thành phố cần tham mưu xây dựng hướng dẫn thống nhất để các chung cư xác định rõ nội dung nào thuộc thẩm quyền quyết định của ban quản trị, nội dung nào cần lấy ý kiến cư dân và nội dung nào phải thực hiện thủ tục chuyên ngành. Việc phân định rõ trách nhiệm sẽ góp phần hạn chế tình trạng lúng túng, kéo dài thời gian giải quyết và phát sinh tranh chấp trong quá trình triển khai.

Về nguồn lực đầu tư, theo ông Nguyễn Tuyển, kinh phí xây dựng trạm sạc có thể được huy động từ nguồn đóng góp của cư dân hoặc thông qua việc kêu gọi doanh nghiệp tham gia đầu tư. Dù lựa chọn phương án nào, việc sử dụng nguồn kinh phí chung và triển khai các hạng mục liên quan vẫn phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.

Đối với các khu chung cư cũ có hạ tầng chưa tương thích, ông Lương Mậu Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Cầu Giấy đề xuất lộ trình triển khai mang tính thực tiễn gồm ba bước căn cơ. Theo đó, bước thứ nhất là các tòa nhà cần nắm bắt nhu cầu thực tế bằng cách thống kê chính xác số lượng xe điện hiện có, dự báo tốc độ tăng trưởng và khảo sát hình thức sạc mong muốn của người dân. Bước thứ hai là tiến hành rà soát mặt bằng trong khuôn viên, ưu tiên khu vực ngoài trời hoặc vị trí thông thoáng để bố trí khu vực sạc riêng biệt, đảm bảo khoảng cách an toàn, thuận tiện cho thoát nạn và cứu hỏa khi có sự cố. Bước thứ ba là kiểm tra hệ thống điện nội khu, phối hợp với ngành điện lực đánh giá công suất của trạm biến áp cùng hệ thống đường dây hiện hữu để đưa ra phương án nâng cấp nguồn cấp điện hoặc lắp đặt hệ thống công tơ độc lập, tránh gây quá tải cục bộ trong giờ cao điểm.

Theo ông Hùng, khi có đủ dữ liệu từ ba bước rà soát này, ban quản trị các khu chung cư sẽ có cơ sở vững chắc để lựa chọn giải pháp khả thi cùng cư dân. Còn về phía địa phương, ông Hùng khẳng định, chính quyền phường Cầu Giấy sẽ cử lực lượng Công an phường và cơ quan điện lực trực tiếp tham gia khảo sát, góp ý về an toàn PCCC nhằm giúp ban quản trị yên tâm triển khai. Song song đó, địa phương sẽ chủ động cung cấp các quy chuẩn mới và kết nối với các doanh nghiệp đầu tư trạm sạc uy tín. Đối với những chung cư cũ thực sự không đủ điều kiện hạ tầng diện tích, chính quyền địa phương sẽ rà soát quỹ đất công ích lân cận, kiến nghị thành phố bố trí các điểm sạc tập trung gần nhất để đảm bảo quyền lợi sử dụng phương tiện xanh của cư dân.

Dưới góc độ chuyên gia, TS Hoàng Dương Tùng cùng kiến nghị các cơ quan quản lý Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính phù hợp. Ví như, cần mở ra các gói tín dụng, chính sách cho vay ưu đãi từ các ngân hàng để tạo động lực cho các doanh nghiệp công nghệ mạnh dạn đầu tư, tạo cơ chế phân chia lợi ích phù hợp, gánh vác rủi ro tài chính với ban quản trị trong việc phát triển nguồn điện sạch như điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện tại chung cư.

Về tầm nhìn lâu dài, các chuyên gia/khách mời cho rằng, hạ tầng giao thông tĩnh cần phải được quy hoạch đồng bộ ở quy mô cấp thành phố, thay vì chỉ xử lý nhu cầu co cụm trong phạm vi từng tòa nhà. Thành phố cần quyết liệt rà soát, thu hồi các dự án treo, dự án chậm triển khai để có thể chuyển đổi công năng sang xây dựng các bãi đỗ xe cao tầng thông minh kết hợp trạm sạc tập trung quy mô lớn. Các công trình này cần được bố trí tại các khu vực cửa ngõ, kết nối thuận lợi với trục giao thông lớn như đường Vành đai 3 và phải gắn liền với lộ trình phát triển mạng lưới đường sắt đô thị (Metro). Mô hình trung chuyển này cho phép người dân gửi và sạc phương tiện cá nhân một cách an toàn ở vùng ven, sau đó chuyển sang sử dụng hệ thống tàu điện công cộng di chuyển vào lõi nội đô.

“

Nút thắt về hạ tầng chung cư đối với xe điện không thể làm ngay lập tức. Do vậy cần có lộ trình cụ thể. Mục đích chung là làm giảm ô nhiễm. Để hiện thực hóa được mục tiêu này, Hà Nội cần giảm thiểu phương tiện cá nhân để thúc đẩy người dân sử dụng phương tiện công cộng; tăng cường xây dựng trạm đổi pin để giảm thiểu không gian xây dựng trạm sạc; chỉ xây dựng trạm sạc khi có đủ các yếu tố an toàn. Mỗi một chung cư đều có vấn đề khác nhau khi xây dựng trạm sạc. Đặc biệt, thành phố cần có chu trương để thu hút đầu tư, có hướng dẫn cụ thể tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho người dân”, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, TS Hoàng Dương Tùng.