Đề xuất lấy ngày 20-5 hằng năm là Ngày hiến mô, tạng Việt Nam

Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, dự thảo Luật bổ sung quy định lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết đối với người được xác định là chết tuần hoàn (DCD) bên cạnh người chết não. Người dưới 18 tuổi được hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn nếu đã đăng ký hiến. Nếu chưa đăng ký, phải có nguyện vọng trước khi chết (bằng lời nói/văn bản) và được người đại diện theo pháp luật đồng ý.

Người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống để điều trị cho thành viên gia đình (khi không có người hiến trưởng thành phù hợp), sau khi được tư vấn và có sự đồng ý của cả người hiến và người đại diện theo pháp luật (trừ hiến máu và thành phần máu).

Người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người là thành viên gia đình; nâng độ tuổi bắt buộc của người hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người không phải là thành viên gia đình từ đủ 25 tuổi trở lên nhằm ngăn chặn mua bán mô, tạng trá hình

Dự thảo cũng quy định cụ thể về ghép bộ phận cơ thể liên quan đến yếu tố nước ngoài. Trong đó, người nước ngoài là vợ/chồng của công dân Việt Nam hoặc cư trú hợp pháp tại Việt Nam (sinh sống, học tập, làm việc) được đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia và điều phối theo nguyên tắc chung (không có ưu tiên riêng). Người Việt Nam chỉ được ra nước ngoài hiến bộ phận cơ thể nếu có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có họ trong phạm vi 3 đời với người nhận ghép.

Dự thảo cũng đề xuất thành lập Hệ thống thông tin thuộc Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế, tích hợp 6 nhóm thông tin (đăng ký hiến, danh sách chờ ghép, điều phối tạng/xác, quản lý máu, hỗ trợ sinh sản, mô tái sinh); đề xuất lấy ngày 20-5 hằng năm là Ngày hiến mô, tạng Việt Nam; đồng thời bổ sung quy định tri ân người hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn, người hiến xác và gia đình.

Về cho phép người dưới 18 tuổi được quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người, hiến xác, báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày nhận định, đây là chính sách mới so với hiện hành. Do đó, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh đầy đủ, đánh giá tác động kỹ lưỡng, bổ sung kinh nghiệm quốc tế, làm rõ số lượng quốc gia đã cho phép thực hiện và quy định kiểm soát tương ứng để có căn cứ đánh giá.

Đồng thời quy định chặt chẽ, giới hạn người có thẩm quyền đồng ý là cha, mẹ hoặc người thân thích trong phạm vi nhất định; sự đồng ý phải bằng văn bản; nghiên cứu bổ sung điều kiện có người làm chứng độc lập, không thuộc kíp lấy, ghép và không có quyền, lợi ích liên quan; ghi nhận nguyện vọng và người làm chứng trong hồ sơ; làm rõ nguyên tắc xử lý khi có sự khác nhau giữa nguyện vọng của trẻ và ý kiến của người đại diện.

Tiếp tục đánh giá các trường hợp, nguy cơ có thể phát sinh, hệ lụy đạo đức, hệ lụy xã hội kéo theo khi cho phép người dưới 18 tuổi được quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người, hiến xác.