Đề xuất giảm môn thi lớp 10: Phụ huynh, học sinh Hà Nội đón nhận ra sao?

Giảm môn thi, thay đổi cách học

Dự thảo Thông tư quy định về Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố đang thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt với đề xuất tuyển sinh vào lớp 10 trường THPT không chuyên bằng hai môn toán, ngữ văn thay vì ba môn như những năm gần đây.

Lý giải đề xuất giảm môn thi, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, chủ trương này xuất phát từ yêu cầu mở rộng cơ hội học tập sau THCS, giảm áp lực thi cử và bảo đảm giáo dục toàn diện.

Theo ông Thái Văn Tài, thực hiện tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong một năm qua, tỷ lệ học sinh sau lớp 9 được vào học lớp 10 đã tăng từ 75% lên hơn 80%. Một số địa phương đạt tỷ lệ 95%, thậm chí 97%. Trong thời gian tới, tỷ lệ này dự kiến tiếp tục tăng nhằm thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục THPT.

Khi ngày càng nhiều học sinh có cơ hội học tiếp sau THCS, số em phải tham gia thi tuyển để giành suất vào lớp 10 dự kiến giảm. Nhiều địa phương có thể chuyển sang xét tuyển dựa trên kết quả học tập, không nhất thiết tổ chức kỳ thi tuyển sinh. Đây là cơ sở để Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất giảm số môn thi đối với những trường hợp vẫn cần tổ chức thi tuyển.

Một lý do quan trọng khác là giảm áp lực thi cử, bảo đảm quyền học tập của học sinh. Theo ông Thái Văn Tài, tinh thần chỉ đạo là không dùng các kỳ thi để gạt bỏ cơ hội học tập. Vì vậy, tuyển sinh cần được tổ chức theo hướng phù hợp với điều kiện từng địa phương, tránh tạo thêm áp lực không cần thiết cho người học.

Dự thảo đưa ra ba phương thức tiếp nhận học sinh gồm xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp cả hai, cho phép địa phương lựa chọn. Điều này đòi hỏi mỗi địa phương phải căn cứ quy mô học sinh, điều kiện trường lớp và nhu cầu tuyển sinh để đưa ra phương án phù hợp, thay vì mặc định tất cả học sinh đều phải trải qua một kỳ thi có mức độ cạnh tranh cao.

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện. Nếu kỳ thi tuyển sinh có quá nhiều môn, học sinh dễ dành phần lớn thời gian cho những môn thi, trong khi các môn học và hoạt động giáo dục khác ít được quan tâm hơn. Việc học vì thế có nguy cơ bị thu hẹp vào mục tiêu đạt điểm cao, thay vì phát triển kiến thức, kỹ năng và khám phá năng lực bản thân.

Ông Thái Văn Tài cho rằng, giảm môn thi không có nghĩa là giảm yêu cầu học tập. Mục tiêu là để học sinh không xem kỳ thi là đích đến cuối cùng mà coi quá trình học tập là cơ hội phát hiện năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp. Kỳ thi chỉ là công cụ được sử dụng trong những trường hợp cần thiết để tuyển sinh đúng đối tượng.

Để chủ trương này phát huy hiệu quả, việc giảm môn thi cần đi cùng yêu cầu duy trì chất lượng dạy học ở tất cả các môn, tránh tình trạng học sinh chỉ tập trung vào toán, ngữ văn mà xem nhẹ những môn không sử dụng trong kỳ thi.

Đồng tình nhưng còn nỗi lo cạnh tranh

Dự thảo Thông tư còn trong thời gian lấy ý kiến góp ý đến ngày 1-11, song phương án thi hai môn đã nhận được sự đồng tình, đón nhận của nhiều giáo viên, phụ huynh, học sinh. Trong đó, vấn đề được quan tâm là việc không tổ chức thi môn tiếng Anh có ảnh hưởng đến động lực học tập và chất lượng học ngoại ngữ hay không.

Thầy Trần Mạnh Tùng, giáo viên Toán tại Hà Nội bày tỏ sự đồng tình với định hướng giảm môn thi. Theo thầy, tiếng Anh trước hết là ngôn ngữ để giao tiếp, sử dụng trong học tập và cuộc sống, chứ không chỉ là môn học để thi lấy điểm.

Từ thực tế, thầy Tùng nhận thấy việc học tiếng Anh gắn với thi cử khiến không ít học sinh tập trung vào ngữ pháp, dạng bài và kỹ thuật làm đề. Có học sinh đạt IELTS 7.0, thậm chí 8.0, nhưng vẫn chưa tự tin giao tiếp bằng tiếng Anh một cách tự nhiên.

Theo thầy Tùng, không đưa tiếng Anh vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 có thể tạo cơ hội điều chỉnh cách dạy và học theo hướng thực chất hơn. Học sinh có điều kiện dành thời gian giao tiếp, khám phá, ứng dụng ngôn ngữ thay vì chủ yếu luyện đề. Định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học cũng cần đi cùng việc xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh thường xuyên.

Có con học lớp 9, anh Nguyễn Mạnh Hiền, phường Yên Hoà cho biết, trước đây vài ngày, gia đình anh vẫn mong muốn thi 3 môn tại kỳ thi lớp 10, trong đó có tiếng Anh. Tuy nhiên, sau khi theo dõi thông tin và các ý kiến trao đổi, đặc biệt là thảo luận với con, anh nhận thấy phương án thi hai môn toán, ngữ văn có cơ sở hợp lý.

Theo anh Hiền, giảm một môn thi giúp học sinh bớt khối lượng ôn tập, giảm căng thẳng trong giai đoạn cuối cấp; phụ huynh cũng giảm áp lực về thời gian và chi phí dành cho việc ôn luyện. Đây là hướng đi phù hợp nếu mục tiêu đặt ra là giảm áp lực thi cử mà vẫn bảo đảm yêu cầu học tập.

Là học sinh lớp 9, học tốt môn Tiếng Anh, Nguyễn An Huy, ở phường Dương Nội cũng chuẩn bị tâm thế cho khả năng kỳ thi lớp 10 sắp tới chỉ có hai môn toán và ngữ văn.

“Em vẫn học tiếng Anh trên lớp chăm chú, nhưng dành thời gian ôn luyện, tập trung nhiều hơn cho toán và ngữ văn. Thi hai môn đúng là nhẹ hơn thi ba môn khi khối lượng ôn tập nhẹ, số buổi thi cũng giảm. Chúng em đỡ áp lực hơn”, An Huy chia sẻ.

Sự đồng thuận bước đầu cho thấy phương án giảm môn thi đáp ứng mong muốn giảm tải áp lực cho học sinh. Tuy nhiên, với những địa phương có số lượng học sinh đông, đặc biệt là Hà Nội, câu chuyện không chỉ nằm ở số môn thi mà còn ở cơ hội vào trường công lập.

Theo số liệu của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, dự báo năm 2027 sẽ có gần 190.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng hơn 40.000 học sinh so với kỳ thi năm ngoái. Quy mô học sinh tăng nhanh trong khi hệ thống trường công lập chưa đáp ứng toàn bộ nhu cầu học tập khiến một số phụ huynh lo ngại. Theo họ, giảm một môn thi có thể giúp học sinh nhẹ gánh ôn tập, nhưng không giảm mức độ cạnh tranh vào trường công lập.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành chính thức. Dù phương án cuối cùng ra sao, mục tiêu quan trọng vẫn là bảo đảm quyền học tập, đánh giá đúng năng lực và giảm áp lực không cần thiết cho học sinh.