Đề xuất bỏ phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn với pháp nhân thương mại ở một số tội danh

Chiều 17-10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội nghe báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Trình bày báo cáo, Ủy viên Bộ Chính trị, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, đến thời điểm này, nhiều nội dung quan trọng đã được tiếp thu, sửa đổi, bổ sung vào dự thảo Bộ luật Hình sự như: Các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự; phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội, phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; quy định về pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự; bổ sung các tội danh mới, hành vi phạm tội mới; lược bỏ một số tội danh trong Bộ luật Hình sự...

Bên cạnh những vấn đề đã được thống nhất cao, vẫn còn ý kiến về một số vấn đề khác quy định tại phần chung của dự thảo Bộ luật Hình sự như: Nhóm tội phạm có tổ chức; phòng vệ chính đáng; áp dụng hình phạt đối với pháp nhân thương mại và cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại; thu hẹp hình phạt tử hình; trừ thời gian bắt bắt buộc chữa bệnh; xóa án tích; quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt; quy định về người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt...

Tiếp thu ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, đánh giá để chỉnh lý các nội dung liên quan đến hình phạt của pháp nhân thương mại và hình phạt của cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại theo hướng bỏ hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn, giảm mức phạt tiền đối với pháp nhân thương mại ở một số tội danh để tránh xử lý quá nặng và làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và người lao động.

Đồng thời, dự thảo cũng đã bỏ cơ chế xác định mức hình phạt đối với cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại theo tỷ lệ của cá nhân thực hiện hành vi độc lập tương ứng và chuyển sang quy định nguyên tắc để Tòa án quyết định hình phạt căn cứ vào vai trò, mức độ lỗi, động cơ, mục đích và lợi ích mà cá nhân thu được.

Tại các điều luật quy định về tội phạm cụ thể, còn một số ý kiến về các tội liên quan đến mua bán mô, bộ phận cơ thể người; vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; vi phạm quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư công và đấu thầu; gây ô nhiễm môi trường; trốn tránh nghĩa vụ quân sự; các tội liên quan đến bí mật nhà nước; sở hữu trí tuệ; các tội phạm về chức vụ; các tội xâm phạm an toàn giao thông; xâm phạm an ninh mạng...

Tiếp thu ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, chỉnh lý cấu thành các điều luật, đặc biệt là các tội danh về môi trường, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ... để bảo đảm bao quát, phù hợp với thực tiễn; đồng thời, chỉnh lý các quy định mang tính kỹ thuật để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất, logic và phù hợp về kỹ thuật lập pháp.

Báo cáo ý kiến của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho rằng, dự thảo Bộ luật Hình sự đã bổ sung 11 tội danh mới; bổ sung 63 hành vi, tình tiết định tội, định khung hình phạt mới trong cấu thành các tội hiện hành; bổ sung, quy định tăng nặng các mức hình phạt cả ở hình phạt tiền và hình phạt tù; bổ sung hành vi chuẩn bị phạm tội ở 10 tội danh; bổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại ở 24 tội danh; bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh; bỏ 38 hành vi khỏi các tội danh hiện hành và bỏ 3 tội danh; một số chế định mới được sửa đổi, bổ sung theo hướng giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

“Như vậy, dự thảo Bộ luật đã hình sự hóa nhiều hơn phi hình sự hóa. Việc điều chỉnh chính sách hình sự theo hướng hình sự hóa rộng hơn và tăng nặng hơn ở một số hình phạt là vấn đề lớn, có tác động nhiều mặt đến hệ thống pháp luật cũng như về kinh tế - xã hội. Do đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, cân nhắc việc bổ sung các tội danh mới và hình sự hóa một số hành vi phạm tội mới”, ông Phan Chí Hiếu nói.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cho rằng, việc xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ. Một số ý kiến đề nghị cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội như Tội mua bán trái phép chất ma túy, Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm và cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm, phù hợp với pháp luật quốc tế.