Đề xuất bỏ kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy

Bổ sung cơ chế hậu kiểm về phòng cháy, chữa cháy

Báo cáo tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Văn Tuyến cho biết, về nội dung cơ bản của dự thảo luật sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ sẽ phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và cấp giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ trong phạm vi quản lý của Bộ Công an cho Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thực hiện toàn diện nội dung này.

Đối với sửa đổi, bổ sung Luật Phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, dự thảo sửa đổi, bổ sung tập trung vào bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm, kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông. Bãi bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu cấu kết ngăn cháy, chống cháy và quản lý phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa; sửa đổi, bổ sung một số điểm về kỹ thuật để bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban đề nghị quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình, chủ phương tiện giao thông trong việc chấp hành đúng nội dung thẩm định thiết kế, ban hành về phòng cháy, chữa cháy và duy trì các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy đối với công trình, phương tiện đã được đưa vào sử dụng so với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đã áp dụng.

Đồng thời đề nghị bổ sung quy định rõ trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông và tiêu chuẩn năng lực của các đơn vị tư vấn, nghiệm thu độc lập để tránh rủi ro phát sinh, mất an toàn, cháy nổ.

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cũng đề nghị quy định về cơ chế hậu kiểm, chia sẻ dữ liệu điện tử và quản lý theo mức độ rủi ro nhằm bảo đảm việc cắt giảm thủ tục hành chính không làm giảm hiệu lực quản lý Nhà nước, tạo cơ sở cho công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm sau khi công trình được đưa vào khai thác sử dụng.

Nhiều lo ngại khi chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"

Phát biểu tại phiên họp, về mối quan hệ giữa tiền kiểm và hậu kiểm trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị rà soát kỹ quy định này bởi khi chuyển trách nhiệm không có nghĩa là buông trách nhiệm. Khi Nhà nước lùi lại ở khâu tiền kiểm thì cơ chế hậu kiểm phải đủ rõ và đủ sức vận hành trong thực tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục nghiên cứu theo hướng nếu chỉ giảm thủ tục trước khi đưa công trình vào sử dụng mà chưa xác định rõ tiêu chí rủi ro, cơ chế kiểm tra và trách nhiệm của từng chủ thể thì vấn đề cơ bản mới chỉ dời thời điểm kiểm tra chứ chưa thay đổi cách quản lý.

Liên quan đến quy định xử lý các dự án, công trình đã thực hiện thủ tục theo quy định trước đây, cùng với các cơ sở, phương tiện, hộ gia đình, cá nhân đang bị tạm đình chỉ hoặc đình chỉ hoạt động do chưa bảo đảm yêu cầu phòng cháy chữa cháy, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, đây là nội dung cần thiết phải xử lý trong Luật. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng, với những công trình đã tồn tại từ lâu, không ít yêu cầu kỹ thuật áp dụng cho công trình xây mới rất khó thực hiện do hạn chế về kết cấu thực tế, nên cần có cơ chế để tháo gỡ, khắc phục, từng bước nâng mức độ an toàn. Nhưng ở chiều ngược lại, cơ chế chuyển tiếp cũng không thể để một cơ sở chưa bảo đảm an toàn tiếp tục hoạt động chỉ trên cơ sở tự xác nhận đã khắc phục.

Nêu ý kiến về quy định chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" trong công tác phòng cháy, chữa cháy, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh bày tỏ lo ngại nếu áp dụng cho tất cả các loại hình công trình. Đặc biệt, với một số nhóm công trình như chung cư đông người ở, chung cư cao tầng cần phải bảo đảm an toàn tuyệt đối. “Nếu hậu kiểm, tức là khi xây xong rồi mà yêu cầu khắc phục đi thì rất khó”, ông Vinh nói. Vì vậy, ông nghiêng về hướng nên chăng quy định phân loại một số nhóm loại công trình đặc biệt quan trọng, có thể tác động lớn thì nên vẫn giữ biện pháp "tiền kiểm".

Nêu ý kiến về việc bỏ thủ tục nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, theo Phó Chủ nhiệm Thường trực Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Hoàng Duy Chinh, để tránh lãng phí, chậm đưa công trình vào sử dụng thì không nên cắt bỏ hoàn toàn thủ tục nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy, mà nên đơn giản hóa thủ tục này.

“Nếu cắt bỏ hết, ví dụ chung cư xây xong rồi mới đi vào hậu kiểm, phát hiện không đạt thì dừng hết toàn bộ là không nên”, Chủ nhiệm Hoàng Duy Chinh nói. Đồng thời, đề nghị các cơ quan chuyên ngành phải quy định rõ về tiêu chuẩn, quy chuẩn công tác phòng cháy, chữa cháy đối với từng loại công trình cụ thể.

Kết luận nội dung phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ khẩn trương chỉ đạo Bộ Công an phối hợp các cơ quan liên quan tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ dự án luật trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai vào tháng 10-2026.