Để “viên ngọc” hồ Hoàn Kiếm tỏa sáng trên nền tảng bảo tồn di sản...

Sáng 7-9, ngày đầu tiên UBND phường Hoàn Kiếm phối hợp UBND phường Cửa Nam tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư đối với phương án Điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, ông Trịnh Ngọc Long, Trưởng phòng Quản lý kiến trúc, Sở Xây dựng Hà Nội đã trao đối với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội về các nội dung liên quan.

Ông Trịnh Ngọc Long cho rằng, phát triển không gian ngầm gắn với mô hình đô thị TOD được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết bài toán giao thông, dịch vụ đô thị, trả lại không gian mặt đất cho người đi bộ và bảo vệ cảnh quan di sản.

- Thưa ông, đâu là những nguyên tắc và mục tiêu lớn được đặt ra trong nghiên cứu quy hoạch cải tạo, tái thiết, tái cấu trúc khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận?

Nguyên tắc xuyên suốt của việc nghiên cứu quy hoạch cải tạo, tái thiết và tái cấu trúc khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận là bám sát định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được UBND thành phố phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13-5-2026.

Việc phát triển được đặt trên nền tảng bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa và cảnh quan; đổi mới không gian nhưng không làm mất đi bản sắc và ký ức đô thị của khu vực hồ Hoàn Kiếm. Có thể khái quát một số mục tiêu, nguyên tắc lớn.

Thứ nhất, mở rộng không gian kết nối xung quanh hồ Hoàn Kiếm.

Thứ hai, tái thiết, tái cấu trúc các không gian sinh hoạt cộng đồng, hệ thống quảng trường, công viên cây xanh đô thị.

Thứ ba, cải tạo, chỉnh trang các công trình kiến trúc điểm nhấn mang tính lịch sử, văn hóa; tạo sự gắn kết hài hòa giữa kiến trúc cổ, kiến trúc Pháp và kiến trúc hiện đại.

Thứ tư, tạo lập không gian đa dạng về hoạt động, chức năng, có tính linh hoạt, phục vụ tổ chức các sự kiện của Thủ đô. Trong đó, không gian hồ Hoàn Kiếm được xác định là một không gian lịch sử - văn hóa đặc biệt.

Thành phố Hà Nội xác định khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận có tính chất đặc biệt. Vì vậy, mọi giải pháp về quy hoạch, kiến trúc, hạ tầng, tổ chức không gian đều cần được nghiên cứu thận trọng, trên cơ sở bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc và cảnh quan đặc trưng của khu vực.

Mục tiêu là từng bước biến khu vực hồ Hoàn Kiếm trở thành một không gian có giá trị đặc biệt về văn hóa, lịch sử và tâm linh; vừa đáp ứng yêu cầu phát triển của đô thị hiện đại, vừa giữ được những giá trị đã làm nên bản sắc của khu vực này.

- Một trong những vấn đề được dư luận quan tâm là việc giữ lại, cải tạo, di dời hoặc hạ giải một số công trình trong khu vực. Việc này sẽ được xem xét theo những tiêu chí nào, thưa ông?

Với vai trò và ý nghĩa đặc biệt về không gian của khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận, bất kỳ sự thay đổi nào về công trình và không gian đều có tác động nhất định đến cảnh quan chung. Vì vậy, việc hạ giải một công trình cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trong tổng thể cấu trúc không gian, cảnh quan, lịch sử, kiến trúc và chức năng của toàn khu vực.

Việc xem xét giữ lại, cải tạo, chuyển đổi công năng, di dời hay hạ giải một công trình được nghiên cứu dựa trên một hệ thống tiêu chí. Trong đó, có thể tập trung vào một số nhóm chính gồm: Giá trị lịch sử, văn hóa; giá trị kiến trúc, nghệ thuật; giá trị cảnh quan và đô thị; giá trị sử dụng và yêu cầu phát triển đô thị; mức độ ảnh hưởng đến không gian công cộng; khả năng bảo tồn và chuyển hóa.

Đặc biệt, đối với các công trình có giá trị lịch sử, kiến trúc hoặc có ý nghĩa trong ký ức đô thị, việc đánh giá cần được thực hiện bởi các cơ quan chuyên môn, chuyên gia về quy hoạch, kiến trúc, bảo tồn di sản và lịch sử; đồng thời phải tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật có liên quan.

Đây cũng là một trong những nội dung quan trọng của việc tổ chức lấy ý kiến lần này. Sở Xây dựng mong muốn tiếp nhận ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, người dân để phát huy tốt nhất những giá trị đặc biệt của khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận.

Trong quá trình thẩm định, Sở Xây dựng cũng sẽ tổ chức lấy ý kiến Hội đồng Kiến trúc thành phố để tiếp nhận ý kiến góp ý, phản biện của các chuyên gia đầu ngành. Đây sẽ là cơ sở để Sở Xây dựng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và tham mưu, báo cáo UBND thành phố theo quy định.

- Làm thế nào để giải quyết bài toán hài hòa giữa yêu cầu phát triển đô thị hiện đại với việc bảo tồn cảnh quan, không gian di sản hồ Hoàn Kiếm? Đặc biệt, phương án phát triển không gian ngầm được đặt ra như thế nào, thưa ông?

Để giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển đô thị hiện đại và bảo tồn nguyên vẹn cảnh quan di sản, phương án quy hoạch kiến trúc cảnh quan cải tạo, chỉnh trang, tái thiết, tái cấu trúc không gian khu vực hồ Hoàn Kiếm đã đưa ra một tầm nhìn đột phá, đó là phát triển không gian ngầm đồng bộ, gắn liền với mô hình đô thị TOD.

Trong đó, phát triển không gian ngầm lấy ga Metro C9 làm hạt nhân kết nối đa năng. Xung quanh khu vực ga C9, mô hình TOD được thể hiện qua việc kết nối chặt chẽ giữa các công trình trên mặt đất với hệ thống giao thông ngầm hiện đại.

Phương án quy hoạch khai thác không gian dưới lòng đất tại khu vực các công trình hành chính, văn hóa lớn để kiến tạo hệ thống không gian ngầm đa năng, qua đó góp phần giải quyết bài toán giao thông tĩnh, đỗ xe và các dịch vụ đô thị.

Điều quan trọng là phát triển không gian ngầm không chỉ được nhìn nhận như một giải pháp kỹ thuật, còn là công cụ hữu hiệu để trả lại không gian cho mặt đất, bảo vệ cảnh quan di sản và cải thiện chất lượng sống của người dân.

Việc bố trí các bãi đỗ xe và dịch vụ xuống lòng đất sẽ tạo điều kiện tổ chức mạng lưới đi bộ liên tục trên mặt đất, ưu tiên người đi bộ. Hệ thống đường dành cho xe cơ giới được kiểm soát chặt chẽ tại các tuyến đường biên bên ngoài, qua đó giảm tối đa tiếng ồn, khói bụi, góp phần tạo dựng không gian yên tĩnh, trong lành cho khu vực hồ Hoàn Kiếm.

Tóm lại, phương án phát triển không gian ngầm tại hồ Hoàn Kiếm được nghiên cứu trên cơ sở mô hình đô thị TOD hiện đại, với giải pháp đưa hạ tầng kỹ thuật, bãi đỗ xe, các không gian dịch vụ xuống dưới lòng đất. Đây không chỉ là giải pháp giải quyết những xung đột trong quá trình phát triển đô thị mà còn góp phần giảm thiểu ô nhiễm tiếng ồn, khói bụi, mang lại môi trường sống trong lành, văn minh hơn cho người dân sinh sống tại khu vực phố cổ và phụ cận hồ Hoàn Kiếm.

- Trân trọng cảm ơn ông!