Để "tuổi hoàng hôn" không tạo gánh nặng sức khỏe với phụ nữ

Ảnh hưởng cả thể chất lẫn tinh thần

Theo Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) Đinh Anh Tuấn, Việt Nam hiện có khoảng 13 triệu phụ nữ từ 45 tuổi trở lên, chiếm 25% dân số nữ; ước tính gần 20 triệu phụ nữ đang bước vào hoặc trải qua các giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh.

Đây cũng là giai đoạn nhiều phụ nữ giữ vai trò quan trọng trong gia đình, cơ quan và xã hội. Tuy nhiên, những thay đổi nội tiết có thể ảnh hưởng đến cả thể chất lẫn tinh thần, làm suy giảm chất lượng cuộc sống nếu không được nhận diện và chăm sóc phù hợp.

Trường hợp bà T. (53 tuổi) là một ví dụ. Suốt 3 năm, bà thường xuyên gặp những cơn bốc hỏa, vã mồ hôi bất chợt, kèm theo tình trạng suy giảm trí nhớ… Cho rằng đây là biểu hiện bình thường của tuổi tác và sẽ tự hết, bà không đi khám mà cố gắng chịu đựng. Tuy nhiên, các triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Tại Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội (Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Hà Nội), qua thăm khám, bà được xác định đã bước vào giai đoạn mãn kinh. Các bác sĩ tư vấn liệu pháp nội tiết bổ sung nhằm cải thiện những triệu chứng bà T. đang gặp phải.

Theo Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Phạm Minh Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Y học Giới tính Hà Nội: “Mãn kinh là hiện tượng sinh lý bình thường, xảy ra khi hoạt động của buồng trứng suy giảm và không hồi phục, kéo theo nồng độ estrogen giảm. Một phụ nữ được xác định mãn kinh khi đã vô kinh liên tục ít nhất 12 tháng. Có tới 60-80% phụ nữ phải chật vật đi qua giai đoạn này với những cơn bốc hỏa nóng ran từ mặt, ngực lan ra toàn thân, kèm theo sự hồi hộp, âu lo và những giấc ngủ đứt đoạn”.

Sự thay đổi nội tiết của phụ nữ mãn kinh có thể đi kèm tình trạng mất ngủ, dễ cáu gắt, lo lắng, thậm chí xuất hiện các triệu chứng trầm cảm. Bên cạnh đó, suy giảm estrogen ở phụ nữ có thể ảnh hưởng đến đời sống vợ chồng. Một số phụ nữ còn gặp các triệu chứng đường tiết niệu như tiểu gấp, tiểu nhiều lần.

Không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và sinh hoạt, mãn kinh còn là giai đoạn phụ nữ cần quan tâm hơn đến sức khỏe lâu dài. Theo bác sĩ Phạm Minh Ngọc, thiếu hụt estrogen là một trong những yếu tố góp phần làm giảm mật độ xương, gia tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương.

“Trong khoảng 1,5 năm trước và 1,5 năm sau mãn kinh, mật độ xương có thể giảm khoảng 2,5% mỗi năm. Cùng với đó, sức khỏe tim mạch cũng là vấn đề cần được quan tâm khi tuổi càng cao và estrogen nội sinh suy giảm” - bác sĩ Phạm Minh Ngọc nhấn mạnh.

Chủ động chăm sóc sức khỏe "tuổi hoàng hôn"

Theo ông Đinh Anh Tuấn, tuổi thọ trung bình của nữ giới Việt Nam hiện đạt trên 77 tuổi, trong khi tuổi mãn kinh tự nhiên thường dao động trong khoảng 48-50 tuổi. Như vậy, phụ nữ có thể trải qua vài chục năm cuộc đời sau mãn kinh. Vì thế, chăm sóc sức khỏe trong giai đoạn này không chỉ nhằm cải thiện những triệu chứng trước mắt, mà còn hướng đến duy trì sức khỏe và chất lượng sống lâu dài.

Các chuyên gia cho rằng, quản lý sức khỏe thời kỳ mãn kinh cần có cách tiếp cận toàn diện, kết hợp điều chỉnh lối sống, hỗ trợ tâm lý và can thiệp y khoa khi cần thiết. Không có một phương pháp chung phù hợp với tất cả phụ nữ, bởi mức độ triệu chứng, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ ở mỗi người đều khác nhau.

Theo bác sĩ Phạm Minh Ngọc, phụ nữ cần duy trì chế độ ăn uống cân đối, vận động thường xuyên, bảo đảm giấc ngủ và theo dõi các yếu tố nguy cơ sức khỏe. Việc kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, đánh giá nguy cơ loãng xương và thăm khám định kỳ cần được thực hiện phù hợp với tình trạng của từng người.

“

Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện tình trạng mất ngủ kéo dài, thay đổi tâm trạng hoặc các triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt, phụ nữ nên chủ động thăm khám, xác định nguyên nhân và được tư vấn biện pháp chăm sóc, điều trị phù hợp. Nhận diện đúng những thay đổi của cơ thể, sẽ giúp phụ nữ chăm sóc sức khỏe tốt hơn, duy trì chất lượng cuộc sống và bước vào giai đoạn mới một cách chủ động.

Khi các triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và tư vấn biện pháp hỗ trợ. Liệu pháp hormone có thể được cân nhắc đối với một số trường hợp, nhưng không phải lựa chọn phù hợp cho tất cả mọi người.

Bên cạnh chăm sóc y tế, sự đồng hành của gia đình cũng có ý nghĩa thiết thực. Người thân cần lắng nghe, chia sẻ công việc, quan tâm đến những thay đổi về sức khỏe và động viên phụ nữ đi khám khi triệu chứng kéo dài. Sự thấu hiểu giúp người phụ nữ bớt mặc cảm, không phải âm thầm chịu đựng những khó chịu của cơ thể mà có thể chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp, qua đó kéo dài "giai đoạn hoàng hôn" mà vẫn bảo đảm chất lượng sống.