Để kỳ thi không còn khoảng trống cho gian lận

Thời điểm này, các cơ quan chức năng tiếp tục xử lý sự việc theo quy định. Việc tổ chức thi lần 2, công bố kết quả kịp thời góp phần bảo đảm quyền lợi thí sinh, tạo điều kiện để các em có năng lực thực chất tiếp tục xét tuyển, nhập học đại học. Từ sự việc, nhiều vấn đề trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông cần được nhìn nhận, khắc phục.

Nhìn lại khâu tổ chức thi

Theo Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, sự việc cần được nhìn nhận từ nhiều phía, gồm công tác quản lý, tổ chức thi, thái độ và tinh thần học tập của thí sinh cũng như trách nhiệm đồng hành của phụ huynh. Đây là những yếu tố cần được rút kinh nghiệm để các kỳ thi tiếp theo được tổ chức nghiêm túc, công bằng và chất lượng hơn.

Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức cho rằng, việc xử lý sai phạm phải bảo đảm tính nghiêm minh, nhưng với những học sinh trực tiếp tham gia hoặc có liên quan, cần căn cứ vào kết quả xác minh và quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Bên cạnh yêu cầu bảo vệ quyền lợi của những thí sinh khác, cần nhìn nhận các em với tinh thần giáo dục, nhân văn, để sự việc trở thành bài học thay vì là điểm dừng của chặng đường phía trước.

Việc các thí sinh được trả lại kết quả phản ánh đúng năng lực thực chất có ý nghĩa quan trọng. Các em cần được bảo đảm quyền lợi để tiếp tục xét tuyển, nhập học và trở lại với việc học tập trong trạng thái bình thường sau những áp lực đã trải qua.

Sự cố cũng đặt ra yêu cầu về khả năng ngăn ngừa gian lận ngay từ khâu xây dựng phương án và tổ chức kỳ thi. Nguyên lãnh đạo Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng một trong những vấn đề cần xem xét là những thay đổi trong cách tổ chức thi những năm gần đây.

Trước đây, các môn thi bắt buộc thường có số lượng thí sinh lớn, nên việc bố trí phòng thi và tổ chức giám sát được thực hiện chặt chẽ. Trong hai năm gần đây, khi thí sinh được lựa chọn môn thi, một số môn có số lượng thí sinh rất ít, thậm chí chỉ tổ chức trong một phòng thi. Thực tế này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện phương án tổ chức, tăng cường giám sát nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh sai phạm.

Một yếu tố khác cần được tính đến là kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông đang được sử dụng trong tuyển sinh đại học. Khi kết quả kỳ thi có vai trò trong tuyển sinh, yêu cầu về tính khách quan, độ tin cậy càng trở nên quan trọng.

Các cơ sở giáo dục đại học vì vậy có thể tham gia sâu hơn vào một số khâu của quá trình tổ chức, từ xây dựng đề, giám sát đến kiểm tra chất lượng, qua đó cùng chia sẻ trách nhiệm đối với một kỳ thi được sử dụng làm căn cứ tuyển sinh.

Coi trọng xây dựng văn hóa trung thực

Từ những vấn đề đặt ra, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó có cả giải pháp kỹ thuật và giáo dục.

Về lâu dài, việc xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, tiến tới cá thể hóa đề thi là cần thiết. Trong điều kiện hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tiếp tục hoàn thiện quy chế, tăng tính độc lập trong tổ chức thi và tăng cường giám sát chéo ở các khâu coi thi, chấm thi.

Cùng với giám sát trực tiếp, dữ liệu kỳ thi cũng cần được khai thác để nhận diện những dấu hiệu bất thường. Việc phân tích dữ liệu sau kỳ thi có thể hỗ trợ phát hiện những trường hợp cần kiểm tra, xác minh, từ đó bổ sung cho các phương thức giám sát truyền thống.

Liên quan đến khâu tổ chức, bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chương Dương (phường Hồng Hà) cho rằng, tăng mức xử phạt đối với hành vi gian lận là cần thiết, song đây không phải giải pháp duy nhất. Điều quan trọng là toàn bộ kỳ thi phải được tổ chức theo nguyên tắc công bằng, an toàn và bảo vệ quyền lợi của người học.

Theo bà Nguyễn Thị Vân Hồng, trách nhiệm giữ gìn sự trung thực trong kỳ thi thuộc về nhiều chủ thể, từ người lãnh đạo, cán bộ quản lý đến giáo viên tham gia tổ chức thi. Người làm công tác thi phải có trách nhiệm và đặt quyền lợi của học sinh lên hàng đầu. Nếu những người tổ chức không nghiêm túc thì việc ngăn ngừa gian lận sẽ khó đạt hiệu quả.

Một vấn đề khác được đặt ra là ứng dụng công nghệ trong coi thi và giám sát. Bên cạnh đó, cần xử lý nghiêm hành vi vi phạm và ngăn chặn các tác động tiêu cực từ bên ngoài vào kỳ thi.

Tuy nhiên, nếu chỉ trông chờ vào quy chế, chế tài và các biện pháp giám sát thì chưa đủ để tạo dựng một môi trường thi cử lành mạnh. Theo ý kiến của các thầy, cô giáo, cần tăng cường giáo dục học sinh; các em cần được rèn tính trung thực từ trong quá trình học tập, trước khi bước vào các kỳ thi quan trọng.

Em Nguyễn Quỳnh Chi, học sinh Trường Trung học phổ thông Nguyễn Gia Thiều (phường Bồ Đề) chia sẻ, sự việc tại Trường Trung học phổ thông chuyên Tuyên Quang là bài học để mỗi học sinh tự nhìn lại thái độ của mình đối với việc học và kiểm tra. Từ những gì xảy ra, em cho rằng bản thân cần tuân thủ nghiêm quy chế, trung thực trong thi cử và không đợi đến kỳ thi lớn mới thực hiện yêu cầu đó, mà phải bắt đầu từ những bài kiểm tra thường xuyên tại trường.

Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức cho rằng, điều quan trọng sau sự việc là để học sinh nhìn thẳng vào những gì đã xảy ra, coi đó là bài học và tiếp tục bước về phía trước. Khi kết quả được trả về đúng với năng lực thực chất, cần bảo vệ quyền lợi của học sinh, đồng thời rút kinh nghiệm từ sự việc để tổ chức các kỳ thi sau nghiêm túc, công bằng hơn.

Từ sự cố vừa qua, có thể thấy yêu cầu đặt ra với ngành Giáo dục và Đào tạo không chỉ là xử lý vụ việc mà còn rà soát, hoàn thiện các khâu tổ chức. Khi những điểm còn bất cập được khắc phục, các biện pháp phòng ngừa được thực hiện chặt chẽ và học sinh được rèn tính trung thực từ nhà trường, nguy cơ gian lận trong kỳ thi sẽ được hạn chế.